Từ Google tới ChatGPT Atlas, các ông lớn tìm cách kiểm soát tương lai Internet

Trong động thái mới nhất vào ngày 21/10 theo giờ Mỹ, OpenAI đã giới thiệu ChatGPT Atlas, một trình duyệt web trên máy tính được tích hợp với chatbot AI.

Sản phẩm này không chỉ đơn thuần là cách để mở rộng ChatGPT mà còn là nỗ lực biến công cụ AI này thành cổng truy cập vào các trang web, mạng xã hội và các dịch vụ trực tuyến khác. Điều này cũng đồng nghĩa với việc OpenAI có nhiều vai trò trực tiếp hơn trong mọi hoạt động của người dùng trên mạng.

Trong suốt hai thập kỷ qua, Google đã thống trị lĩnh vực này. Giờ đây, OpenAI đặt cược rằng họ có thể bắt đầu thay đổi cục diện đó.

CUỘC ĐUA VỀ TRÌNH DUYỆT WEB

ChatGPT Atlas của OpenAI không phải là trình duyệt web đầu tiên được vận hành bởi AI khi trước đó, công ty tìm kiếm AI Perplexity đã từng ra mắt trình duyệt Comet vào tháng 7.

Tuy nhiên, với độ phổ biến hàng đầu của ChatGPT, Atlas được xem là mối đe dọa đáng gờm nhất đối với Google, đánh dấu một bước ngoặt trong quá trình chuyển đổi khỏi mô hình tìm kiếm ra kết quả theo danh sách như truyền thống.

“Trình duyệt của bạn là nơi mọi công việc, công cụ và ngữ cảnh của bạn hội tụ”, Giám đốc điều hành OpenAI Sam Altman viết trong bài đăng giới thiệu Atlas. “Một trình duyệt được xây dựng với ChatGPT sẽ đưa chúng ta tiến gần hơn tới một siêu trợ lý thực thụ – người hiểu thế giới của bạn và giúp bạn đạt được mục tiêu”.

Công cụ tìm kiếm của Google – trung tâm của trình duyệt Chrome – chắc chắn sẽ chưa biến mất trong tương lai gần. Tuy nhiên, một số dữ liệu cho thấy, người dùng đang bắt đầu chuyển sang sử dụng AI cho những công việc mà trước đây vốn phụ thuộc vào các đường link tìm kiếm.

Nghiên cứu của Pew Research cho thấy, người dùng có xu hướng ít nhấp vào các liên kết hơn khi Google hiển thị bản tóm tắt do AI tạo ra.

Ngoài ra, theo Bloomberg, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách mảng dịch vụ của Apple cũng tiết lộ trong lời khai trước tòa hồi đầu năm rằng lượng truy vấn tìm kiếm trên các thiết bị Apple đã giảm lần đầu tiên vào tháng 4.

Việc ra mắt Atlas – và mức độ thành công của trình duyệt này trong tương lai – sẽ là phép thử xem liệu người tiêu dùng có thực sự sẵn sàng chuyển sang một kỷ nguyên mới mà trong đó, AI đảm nhiệm hầu hết nhu cầu hằng ngày hay chưa.

Đối với trình duyệt và công cụ tìm kiếm của Google, quá trình dịch chuyển sang AI và rời xa các danh sách liên kết đã diễn ra dần dần trong suốt một thập kỷ. Trong khi đó, Atlas của OpenAI lại đặt ChatGPT vào trung tâm của trải nghiệm duyệt web ngay từ đầu.

Thanh tìm kiếm của ChatGPT khi mở trình duyệt sẽ kèm theo các gợi ý về chủ đề nghiên cứu hoặc nhiệm vụ mà các “tác nhân AI” của ChatGPT có thể đảm nhận, chẳng hạn như lập kế hoạch cho chuyến đi cuối tuần.

Một nút bấm ở đầu trang sẽ mở ChatGPT trong thanh bên, nơi người dùng có thể đặt câu hỏi hoặc yêu cầu tóm tắt nội dung trang. Bên cạnh đó là chế độ “agent mode” của ChatGPT, cho phép AI thực hiện các nhiệm vụ thay cho người dùng.

Dĩ nhiên, Google cũng đang đi theo hướng tương tự với trình duyệt của mình, vốn chiếm gần 72% lưu lượng truy cập web toàn cầu, theo nền tảng phân tích Statcounter Global Stats.

Kết quả tìm kiếm của Google hiện đã có bản tóm tắt bằng AI ở đầu trang, trợ lý kỹ thuật số Gemini có thể tóm tắt trang web và trả lời câu hỏi ngay trong Chrome.

Google cũng đang thử nghiệm “web agent” – một công cụ có thể thực hiện các nhiệm vụ như thuê người lắp đồ nội thất hoặc đặt phòng khách sạn dựa trên thông tin trong email và lịch của người dùng.

TƯƠNG LAI CỦA VIỆC TÌM KIẾM TRÊN INTERNET

Sự xuất hiện của Atlas diễn ra trong bối cảnh giới phân tích công nghệ đặt nhiều câu hỏi xoay quanh vai trò của Google trong tương lai của Internet – một chủ đề then chốt được nhắc đến trong vụ kiện chống độc quyền của Bộ Tư pháp Mỹ liên quan đến công cụ tìm kiếm của hãng này.

Vai trò của AI trong tương lai của việc tìm kiếm trực tuyến cũng là yếu tố quan trọng trong phán quyết của Thẩm phán Amit Mehta, người đã cho phép Google giữ lại Chrome.

Ông Amit Mehta cũng cho biết, Google có thể tiếp tục trả tiền cho các đối tác để quảng cáo công cụ tìm kiếm trong bối cảnh việc đầu tư mạnh vào trí tuệ nhân tạo tạo sinh (generative AI) của cả các công ty công nghệ lớn và các công ty khởi nghiệp hiện đang đe dọa tìm kiếm truyền thống.

Mặc dù cho đến nay, Google Chrome vẫn duy trì vị thế thống trị nhưng theo Reuters, nhiều nhà phân tích cho rằng, một trình duyệt mới từ OpenAI có thể tạo ra sự cạnh tranh mới về doanh thu quảng cáo.

“Việc tích hợp trò chuyện vào trình duyệt là tiền đề để OpenAI bắt đầu bán quảng cáo, điều mà doanh nghiệp này chưa từng làm cho đến nay. Một khi OpenAI bắt đầu bán quảng cáo, điều đó có thể lấy đi một phần đáng kể thị phần quảng cáo tìm kiếm từ Google, vốn chiếm khoảng 90% chi tiêu trong lĩnh vực này”, ông Gil Luria, nhà phân tích tại D.A. Davidson, cho biết.

Trình duyệt của OpenAI chỉ mới ra mắt, và chưa thể biết liệu rằng sẽ được người dùng đón nhận rộng rãi và dài hơi như ChatGPT hay không. Tuy nhiên, động thái ấy lại cho thấy rõ tham vọng của OpenAI trong việc định hình cách con người tương tác với công nghệ - bắt đầu từ ChatGPT, tìm kiếm, rồi nay là trình duyệt web – và có thể mở rộng sang phần cứng tiêu dùng trong tương lai.

Nếu điều đó nghe có vẻ quen thuộc, thì đúng vậy, đó chính là công thức mà Google từng dùng để vươn lên thống trị thế giới công nghệ.

CÁC RỦI RO BẢO MẬT MỚI

Các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo rằng, tất cả trình duyệt AI hiện nay đều tiềm ẩn những rủi ro bảo mật mới, đặc biệt là liên quan việc "tấn công chèn lệnh" (prompt injection). Đây là một loại tấn công mà các hướng dẫn độc hại được đưa vào hệ thống AI để khiến hệ thống hoạt động theo những cách không mong muốn, chẳng hạn như tiết lộ thông tin nhạy cảm hoặc thực hiện các hành động gây hại.

“Luôn luôn sẽ có một số rủi ro tiềm ẩn xung quanh việc chèn lệnh vì đó là bản chất của các hệ thống diễn giải ngôn ngữ tự nhiên và thực hiện các hành động”, ông George Chalhoub, trợ lý giáo sư tại Trung tâm Tương tác UCL, nói với Fortune. “Trong thế giới an ninh, đó là một trò chơi mèo vờn chuột, vì vậy có thể sẽ thấy các lỗ hổng khác xuất hiện”.

Vấn đề cốt lõi là các trình duyệt AI có thể không phân biệt được giữa các hướng dẫn hoặc lệnh được viết bởi người dùng đáng tin cậy với văn bản được viết trên các trang web không đáng tin cậy.

Điều này có nghĩa là một hacker có thể thiết lập một trang web chứa các hướng dẫn mà bất kỳ mô hình nào truy cập trang web đó nên, ví dụ, mở email của người dùng trong một tab mới và xuất tất cả tin nhắn của người dùng cho kẻ tấn công.

Trong một số trường hợp, kẻ tấn công có thể che giấu những hướng dẫn này, ví dụ như bằng cách sử dụng văn bản màu trắng trên nền trắng hoặc sử dụng mã máy ở đâu đó trên trang web – mà người dùng khó phát hiện, nhưng trình duyệt AI vẫn sẽ đọc được.

“Rủi ro chính là làm mất đi ranh giới giữa dữ liệu và hướng dẫn: Một tác nhân AI trong trình duyệt từ một công cụ hữu ích có thể bị chuyển thành một vectơ tấn công tiềm tàng chống lại người dùng”, ông Chalhoub nói thêm.

“Vì vậy, hệ thống đó có thể truy cập và trích xuất tất cả email của bạn, đánh cắp dữ liệu cá nhân từ công việc, hoặc có thể đăng nhập vào tài khoản Facebook và đánh cắp tin nhắn của bạn, hoặc trích xuất tất cả mật khẩu của bạn bởi người dùng đã cấp cho tác nhân quyền truy cập không giới hạn vào tất cả các tài khoản”, vị này lý giải thêm.