Từ Silicon Valley, cuộc đánh cược vào AI hàng nghìn tỷ đô tràn sang châu Á

Nước máy không thể uống được. Mất điện xảy ra thường xuyên. Mức lương trung bình hàng năm của khu vực chỉ khoảng 2.200 USD.

Thế nhưng, ở vùng ven Jakarta của Indonesia, những tòa nhà khổng lồ không cửa sổ đang mọc lên, bên trong chứa đầy các chip trí tuệ nhân tạo (AI) mới nhất của Nvidia.

Những tòa nhà ấy đánh dấu sự trỗi dậy đầy bất ngờ của Indonesia như một điểm nóng về AI với dự báo thị trường sẽ tăng trưởng 30% mỗi năm trong 5 năm tới, đạt quy mô 2,4 tỷ USD.

Tác giả Stu Woo trên tờ The Wall Street Journal (WSJ) đánh giá, cơn sốt chi tiêu hàng nghìn tỷ USD cho AI đang lan tới cả các quốc gia đang phát triển. Nhưng khác với các cuộc khai thác tài nguyên từ thuộc địa trước đây, các quốc gia đang phát triển muốn bảo đảm rằng làn sóng bùng nổ AI không chỉ làm giàu cho Thung lũng Silicon.

Các quy định hiện hành buộc những công ty công nghệ như Google hay Meta phải xử lý dữ liệu người dùng trong nước. Điều đó khiến các doanh nghiệp này buộc phải xây dựng hoặc thuê trung tâm dữ liệu ngay tại địa phương, thay vì dựa vào hạ tầng toàn cầu.

Những khoản đầu tư này lên tới hàng tỷ USD và – như các quốc gia đang phát triển hy vọng – sẽ tạo thêm việc làm, đồng thời nuôi dưỡng đội ngũ nhân tài trong nước.

“Mô hình đang được định hình lại để trở nên công bằng hơn với quốc gia”, ông Vikram Sinha, Giám đốc điều hành Indosat Ooredoo Hutchison – nhà cung cấp viễn thông Indonesia có một phần vốn nhà nước – cho biết. Công ty của ông đang xây dựng hàng loạt dự án trung tâm dữ liệu trên khắp đất nước này.

Năm 2018, Liên minh châu Âu đi tiên phong trong việc ban hành luật bảo vệ dữ liệu, và từ đó nhiều quốc gia khác đã noi theo.

Các quy định có thể khác nhau giữa các quốc gia và ngành nghề, nhưng nguyên tắc chung là: nếu một ngân hàng ở nước đang phát triển muốn một công ty công nghệ Mỹ lưu trữ dữ liệu khách hàng và phân tích dữ liệu bằng AI, ngân hàng đó phải thuê công ty có máy chủ đặt trong nước.

Kết hợp với nhu cầu thực tế về năng lực tính toán AI, những quy định này đã biến một số quốc gia thu nhập trung bình và thấp ở Nam Á và Đông Nam Á thành những bên hưởng lợi từ làn sóng AI toàn cầu.

Đơn cử, Google gần đây cam kết đầu tư 15 tỷ USD trong 5 năm để xây dựng trung tâm AI tại Ấn Độ. Amazon Web Services cũng đang rót 5 tỷ USD nhằm tăng cường hạ tầng tại Thái Lan.

ĐẦU TƯ GIA TĂNG

Tập đoàn cung cấp dịch vụ bất động sản Savills cho biết, phần lớn nguồn cung trung tâm dữ liệu hiện tại ở châu Á chưa được thiết kế để hỗ trợ máy chủ AI. Hầu hết các cơ sở đạt tiêu chuẩn đầu tư là các trung tâm dữ liệu cho thuê chỗ đặt máy chủ với công suất 10 – 40MW tập trung ở các thị trường phát triển hơn.

Do đó, cuộc đua phát triển các trung tâm dữ liệu cho AI trong khu vực đang trở nên cạnh tranh hơn.

Theo MSCI Real Capital Analytics, tổng khối lượng giao dịch bất động sản trung tâm dữ liệu tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương đã tăng vọt lên 21,6 tỷ USD trong năm 2024, gần gấp mười lần so với mức đầu tư năm trước đó. Úc dẫn đầu khu vực, chiếm 39% tổng khối lượng giao dịch, tiếp theo là Nhật Bản (31%), Singapore (8%) và Hồng Kông (8%).

Giữa năm ngoái, một liên minh bao gồm KKR và Singapore Telecommunications (SingTel) đã đầu tư 1,3 tỷ USD vào ST Telemedia Global Data Centres, một nhà điều hành có trụ sở tại Singapore với danh mục đầu tư có công suất hơn 1,7 GW, thông qua cổ phiếu ưu đãi có thể chuyển đổi kèm theo quyền mua cổ phiếu. Sau khi thực hiện đầy đủ quyền mua cổ phiếu, liên minh này dự kiến ​​sẽ đầu tư thêm 920 triệu USD.

Một nhà đầu tư nổi bật khác trong lĩnh vực này là Quỹ đầu tư hưu trí Canada (CPPIB). Quỹ này đã thành lập liên doanh trung tâm dữ liệu trị giá 686 triệu USD tại Hàn Quốc với Pacific Asset Management Company để phát triển các trung tâm dữ liệu siêu quy mô trung lập về nhà cung cấp dịch vụ tại Hàn Quốc.

CPPIB cũng có liên doanh với công ty thương mại Nhật Bản Mitsui & Co để xây dựng các cơ sở siêu quy mô tại Nhật Bản và hợp tác với các công ty thuộc Keppel Ltd để phát triển các trung tâm dữ liệu tại châu Á – Thái Bình Dương và Châu Âu.

Tại Đông Nam Á, nhận thức được tầm quan trọng của các trung tâm dữ liệu đối với lợi ích kinh tế, các nền kinh tế ASEAN đã đưa ra các chiến lược AI quốc gia, điển hình là NAIS 2.0 của Singapore, tích hợp công nghệ vào nhiều lĩnh vực khác nhau.

Tại Việt Nam, chiến lược đến năm 2030 xác định rõ AI là lĩnh vực công nghệ nền tảng của cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ 4, đóng góp đáng kể vào việc tạo ra bước đột phá về năng lực sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững.

NHIỀU NGƯỜI CHƠI NỘI ĐỊA

Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến chiến lược trong làn sóng đầu tư trung tâm dữ liệu tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương, theo báo cáo của Cushman & Wakefield. Quốc gia này chứng kiến ​​sự bùng nổ đầu tư vào trung tâm dữ liệu với nửa đầu năm 2025 ghi nhận ​​sự gia tăng mạnh mẽ các dự án quy mô lớn và siêu lớn trên khắp cả nước.

Tại TP.HCM, Tập đoàn công nghệ CMC đã được phê duyệt xây dựng trung tâm dữ liệu CMC Hyperscale DC tại Khu công nghệ cao Sài Gòn, với công suất ban đầu 30MW và khả năng mở rộng lên đến 120MW.

Trong khi đó, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) đã khởi công xây dựng trung tâm dữ liệu 140MW dự kiến ​​sẽ đi vào hoạt động một phần vào quý I/2026.

VNG cũng đã ra mắt trung tâm dữ liệu rộng 12.400 mét vuông còn Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) đã khai trương trung tâm dữ liệu thứ tám của mình, rộng 23.000 mét vuông, chứa khoảng 2.000 tủ rack.

Tại Indonesia, các trung tâm dữ liệu đã đạt doanh thu 374 triệu USD trong năm ngoái, và con số này được dự đoán sẽ tăng gấp sáu lần vào năm 2030, theo công ty nghiên cứu Mordor Intelligence.

Đặt cược lớn vào lĩnh vực mới nổi này là Indosat – nhà mạng lớn thứ hai của Indonesia. Công ty này dự định tăng công suất máy chủ tích hợp AI lên 500MW vào năm 2028 từ mức 20MW hiện nay, trong các trung tâm dữ liệu có hệ thống điện dự phòng.

Để so sánh, theo công ty nghiên cứu DC Byte, khu trung tâm dữ liệu ở bang Virginia (Mỹ) hiện có tổng công suất – đã hoạt động và đang quy hoạch – khoảng 38.000MW.

Theo quy tắc chung của ngành, chi phí đầu tư là khoảng 10 triệu USD cho mỗi megawatt – tương đương khoản đầu tư 5 tỷ USD cho trung tâm của Indonesia. Tuy nhiên, lãnh đạo Indosat cho rằng, nhờ điều kiện kinh tế của Indonesia, doanh nghiệp này có thể cắt giảm chi phí xuống còn 70% mức đó.

Khách hàng tiềm năng gồm cả doanh nghiệp Indonesia lẫn các tập đoàn công nghệ Mỹ, vốn thường hợp tác với đối tác địa phương thay vì tự xây trung tâm dữ liệu riêng khi hoạt động ngoài Hoa Kỳ.

Làn sóng xây dựng trung tâm dữ liệu được kỳ vọng sẽ thúc đẩy mạnh mẽ nền kinh tế Indonesia và mở rộng lực lượng nhân sự công nghệ.