Vì sao sự bùng nổ của AI vẫn gây lo lắng dù đã vượt qua nhiều cột mốc?

Có thể nói, giai đoạn tăng trưởng siêu tốc này của ngành công nghệ là một khoảnh khắc lịch sử, bài viết trên tờ The New York Times nhận định.

Nvidia, công ty sản xuất chip máy tính thiết yếu để xây dựng trí tuệ nhân tạo, mới đây cho biết lợi nhuận quý III/2025 đã tăng vọt lên gần 32 tỷ USD, tăng 65% so với cùng kỳ năm ngoái và tăng 245% so với cùng kỳ năm 2023. Trước đó không lâu, Nvidia đã trở thành công ty niêm yết đầu tiên đạt mức định giá trị 5 nghìn tỷ USD.

“Đã có nhiều lời bàn tán về một bong bóng AI”, ông Jensen Huang, Giám đốc điều hành của Nvidia, cho biết sau báo cáo quý đột phá của công ty. “Từ quan điểm của chúng tôi, chúng tôi nhận thấy điều gì đó rất khác biệt”.

Tuy nhiên, một số chuyên gia trong ngành cho rằng, tất cả những tin tức bùng nổ và lạc quan này ẩn chứa điều gì đó đáng lo ngại. Họ nhìn vào mức tăng trưởng đáng kinh ngạc và quá trình tạo ra khối tài sản tuyệt vời của ông Huang, nhưng lại thấy một ngôi nhà bằng giấy. Sẽ thật khó để lường trước được thiệt hại nếu căn nhà đó sụp đổ.

CHI TIÊU CHO AI TĂNG CAO BẤT CHẤP KẾT QUẢ KINH DOANH THIẾU TÍCH CỰC

Sự tăng trưởng của Nvidia có thể được lý giải khi nhu cầu chip tăng cao. Tuy nhiên, nhu cầu với sản phẩm của công ty này gia tăng không đồng nghĩa với việc mọi người muốn sử dụng AI.

Nhu cầu gia tăng đơn giản đến từ việc các công ty đang xây dựng các hệ thống AI khổng lồ với hy vọng ai đó sẽ trả tiền để sử dụng chúng. Cuộc tăng giá do Nvidia dẫn đầu trên Phố Wall rốt cuộc chỉ kéo dài vài giờ, và giá cổ phiếu của công ty đã giảm.

Tuy nhiên, trọng tâm của luận điểm bi quan chống lại sự bùng nổ AI là số tiền đang đổ vào thế giới khởi nghiệp và hàng tỷ, thậm chí hàng chục tỷ USD mà các công ty đó đang chi cho các trung tâm dữ liệu.

OpenAI, công ty đã châm ngòi cho sự bùng nổ ba năm trước, hiện được định giá ước tính 500 tỷ USD, trở thành công ty khởi nghiệp giá trị nhất trên thế giới. Anthropic, đối thủ của OpenAI, được định giá ước tính 183 tỷ USD. Và Thinking Machines Labs, dù mới được thành lập vào tháng 2/2025 nhưng đã được cho là có giá trị lên tới hàng chục tỷ đô la.

Vấn đề là OpenAI không có lãi và không kỳ vọng có lãi cho đến năm 2030. Anthropic cũng đang lỗ còn Thinking Machines chỉ vừa tung ra sản phẩm đầu tiên.

Thế nhưng những kết quả không mấy khả quan ấy đã không thể ngăn cản các doanh nghiệp chi tiêu. Anthropic gần đây cho biết sẽ đầu tư 50 tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu mới còn ông Sam Altman, Giám đốc điều hành của OpenAI, cho biết công ty này cam kết chi 1,4 nghìn tỷ USD vào sức mạnh tính toán cho các hoạt động AI.

Tuy nhiên, điều đáng chú ý là các doanh nghiệp này đang đưa ra những cam kết khổng lồ mà họ thực sự không đủ khả năng chi trả.

OpenAI và các đối tác đang tính toán bơm 500 tỷ USD vào các trung tâm dữ liệu mới tại Mỹ trong Dự án Stargate. Tính theo giá trị đồng đô la ngày nay, số tiền đó gấp 15 lần mức tài trợ cho Dự án Manhattan và gấp đôi mức chi trả cho toàn bộ dự án đưa người lên mặt trăng Apollo.

Người phát ngôn của OpenAI cho biết trong một tuyên bố rằng, công ty tin quỹ đạo đang đi đúng hướng, với 800 triệu người dùng hàng tuần và hơn một triệu người dùng doanh nghiệp.

“Sự tiến bộ trong các bước nhảy vọt thế hệ – như đường sắt, điện và internet – đến từ sự đầu tư táo bạo và niềm tin dài hạn. Trong vòng chưa đầy ba năm, chúng tôi đã xây dựng nền tảng tiêu dùng và doanh nghiệp phát triển nhanh nhất trong lịch sử”, vị này nhấn mạnh.

Theo các nhà phân tích tại Morgan Stanley, các công ty công nghệ, chính phủ và các đối tác trên khắp thế giới sẽ chi gần 3 nghìn tỷ USD cho các trung tâm dữ liệu vào năm 2028. Để thực hiện điều đó, các công ty này sẽ vay gần 1000 tỷ đô la từ các ngân hàng và các tổ chức tài chính khác.

CÁC KHOẢN NỢ LỚN PHÍA SAU CÁC THỎA THUẬN VÒNG TRÒN

Trong 12 tháng qua, Google, Microsoft, Amazon và Meta đã chi khoảng 360 tỷ USD cho các trung tâm dữ liệu mới. Với lợi nhuận khổng lồ, họ có thể chi trả được. Nhưng các công ty khác phải gánh nợ, bao gồm các công ty đã thành lập như nhà sản xuất phần mềm Oracle hay các công ty nhỏ hơn với các tên gọi như CoreWeave và Nebius.

Vì khoản nợ đó do một loạt các tổ chức tài chính nắm giữ – bao gồm cả các tổ chức cho vay tín dụng tư nhân cũng như các ngân hàng truyền thống – nên các chuyên gia đang gặp khó khăn trong việc hiểu được có bao nhiêu rủi ro trong hệ thống.

Không ít người cho rằng, một số thỏa thuận mà OpenAI đã ký với các nhà sản xuất chip, các công ty điện toán đám mây và những đối tác khác là một vòng lặp kỳ lạ, làm gia tăng thêm lo lắng.

OpenAI dự kiến sẽ nhận được hàng tỷ USD từ các công ty công nghệ nhưng cũng gửi hàng tỷ USD trở lại cho chính các công ty đó để thanh toán cho sức mạnh tính toán và các dịch vụ khác.

Một số nhà phân tích tài chính thì lo ngại rằng, những thỏa thuận này làm cho thị trường có vẻ mạnh hơn so với thực tế nhưng cuối cùng, sức khỏe của thị trường sẽ phụ thuộc vào việc các công ty như OpenAI có thể tạo ra lợi nhuận trước khi bị nợ nần áp đảo hay không.

Nvidia cũng đã thực hiện một số thỏa thuận làm dấy lên câu hỏi về việc liệu công ty có đang tự trả tiền cho chính mình hay không. Công ty này đã công bố sẽ đầu tư 100 tỷ USD vào OpenAI và công ty khởi nghiệp chỉ nhận được số tiền đó khi mua hoặc thuê chip của Nvidia.

Gần đây, Nvidia đã công bố một thỏa thuận tương tự trị giá 10 tỷ USD với Anthropic khi thông báo chi 30 tỷ USD cho sức mạnh tính toán AI nhưng lại sử dụng chip của hãng này.

Goldman Sachs đã ước tính rằng, Nvidia sẽ kiếm được 15% doanh thu vào năm tới từ các thỏa thuận theo dạng vòng lặp này.

Nhiều công ty lý giải việc chi tiêu không chỉ xây dựng một sản phẩm, mà còn đang tạo ra một thứ sẽ thay đổi thế giới: trí tuệ nhân tạo tổng quát, hay AGI, một cỗ máy có thể làm được mọi thứ mà bộ não con người có thể làm. Vấn đề là không ai biết chính xác cách để làm được điều đó.

Với ông Anton Korinek, một nhà kinh tế tại Đại học Virginia, tất cả khoản chi tiêu sẽ hợp lý nếu Thung lũng Silicon đạt được mục tiêu. “Đây là một canh bạc đặt cược vào AGI hoặc trắng tay”, ông nhấn mạnh.

Các chatbot và trình tạo hình ảnh của các công ty AI đang được hàng trăm triệu người sử dụng. Nhiều người trong số đó đã trả phí hàng tháng có thể lên tới hơn 100 USD. Thế nhưng không rõ liệu khách hàng doanh nghiệp – nguồn thu nhập thực sự của ngành công nghệ – có hứng thú sử dụng AI đến vậy hay không.

KỲ VỌNG VÀO NHU CẦU SỬ DỤNG AI CỦA DOANH NGHIỆP

Gần 8 trong số 10 doanh nghiệp cho biết đã sử dụng công nghệ A.I, theo nghiên cứu gần đây từ McKinsey & Company nhưng cũng chừng đó doanh nghiệp cho biết các công nghệ này “không có tác động đáng kể đến lợi nhuận cuối cùng”.

Tuy nhiên, các công ty công nghệ cho biết sự quan tâm của doanh nghiệp đang bắt đầu hình thành. Microsoft, Google và Amazon đều nói rằng nhu cầu của khách hàng lớn hơn nguồn cung hiện có và họ dự kiến sẽ bị hạn chế nguồn cung cho đến năm sau.

Tuy nhiên, ngay cả một số giám đốc điều hành của các công ty giàu có nhất Thung lũng Silicon, lượng tiền mặt lưu thông quá lớn cũng gây lo ngại.

Ông Sundar Pichai, Giám đốc điều hành của Alphabet, công ty mẹ của Google, cho biết trong một cuộc phỏng vấn với BBC mới đây rằng, việc chi tiêu và định giá tăng vọt được thúc đẩy một phần bởi “sự phi lý trí.” Ông nói, nếu thị trường sụp đổ, thiệt hại sẽ lan rộng.

Những người từng trải qua thời kỳ trước của ngành công nghệ thường so sánh sự bùng nổ AI với bong bóng dot-com vào những năm 1990. Khi bong bóng đó vỡ, hàng trăm công ty khởi nghiệp biến mất và các công ty đã bán công nghệ cho các công ty trẻ đó phải chịu tổn thất lớn. Nhưng các công ty khởi nghiệp khác đã tìm thấy thành công lâu dài và thực sự thay đổi thế giới – đáng chú ý nhất là Amazon và Google.