Việt Nam mở rộng kết nối quốc tế trong nghiên cứu mật mã và an toàn thông tin

Hội thảo khoa học quốc tế lần thứ III về Mật mã và An toàn thông tin (VCRIS 2026) diễn ra trong hai ngày 29–30/10 tại Học viện Kỹ thuật mật mã. VCRIS 2026 do Học viện Kỹ thuật mật mã tổ chức, dưới sự chỉ đạo của Ban Cơ yếu Chính phủ, với sự phối hợp của Câu lạc bộ các Khoa – Trường – Viện Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt Nam (FISU), Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán, Viện Khoa học Công nghệ tiên tiến Nhật Bản và Tạp chí An toàn thông tin.

Hội thảo có sự bảo trợ học thuật của Đại học Lorraine (Pháp), Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến Nhật Bản (JAIST) và Nhóm nghiên cứu An ninh Máy tính và Mật mã Công nghiệp (COSIC), Đại học KU Leuven (Bỉ).

KẾT NỐI CÁC HƯỚNG NGHIÊN CỨU MỚI

Phát biểu khai mạc Hội thảo, GS.TS. Nguyễn Hiếu Minh, Phó Giám đốc Học viện Kỹ thuật mật mã, Trưởng Ban Tổ chức, nhấn mạnh những yêu cầu mới đặt ra đối với lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử và các công nghệ tính toán phát triển nhanh chóng.

Theo GS.TS. Nguyễn Hiếu Minh, qua ba kỳ tổ chức, VCRIS đã góp phần xây dựng diễn đàn khoa học quốc tế, kết nối cộng đồng nghiên cứu và thúc đẩy hợp tác chuyên môn. Những hoạt động này cũng gắn với yêu cầu bảo vệ thông tin, bảo đảm an toàn và vững chắc chủ quyền quốc gia trên không gian mạng.

GS.TS. Nguyễn Hiếu Minh nhấn mạnh vai trò của mật mã trong bảo đảm an toàn thông tin, bảo vệ dữ liệu và xây dựng các dịch vụ số đáng tin cậy, trong bối cảnh công nghệ số đang làm thay đổi sâu sắc đời sống kinh tế - xã hội.

“Khi các vấn đề an ninh mạng, quyền riêng tư và niềm tin số ngày càng trở nên quan trọng, mật mã tiếp tục giữ vai trò nền tảng trong bảo vệ thông tin và bảo đảm an toàn cho các hoạt động trên môi trường số”, GS.TS. Nguyễn Hiếu Minh nói. Vì vậy, những diễn đàn học thuật như VCRIS có ý nghĩa trong việc thúc đẩy trao đổi tri thức, chia sẻ kết quả nghiên cứu và mở rộng hợp tác giữa các nhà khoa học, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, cơ quan quản lý và doanh nghiệp trong nước cũng như quốc tế.

GS.TS. Nguyễn Hiếu Minh khẳng định Học viện tiếp tục chú trọng phát triển giáo dục, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu và mở rộng hợp tác quốc tế trong lĩnh vực mật mã và an toàn thông tin. Việc phát triển khoa học, theo đó, cần dựa trên tinh thần cởi mở, hợp tác và sự đóng góp của cộng đồng nghiên cứu toàn cầu.

Qua các kỳ tổ chức, VCRIS từng bước nâng cao chất lượng và uy tín trong cộng đồng nghiên cứu. Đáng chú ý, nhiều bài báo trong kỷ yếu VCRIS 2025 đã được lập chỉ mục trên cơ sở dữ liệu Scopus, đánh dấu bước tiến trong nỗ lực đáp ứng các tiêu chuẩn học thuật quốc tế của hội nghị.

Chương trình có các báo cáo chính và báo cáo mời của chuyên gia quốc tế. GS. Hyung Tae Lee, Đại học Chung-Ang (Hàn Quốc), trình bày về bảo vệ quyền riêng tư trong các hệ thống AI. GS. Anupam Chattopadhyay, Đại học Công nghệ Nanyang (Singapore), chia sẻ về công nghệ lượng tử. Trong khi đó, TS. Sergey Dmitrievich Erokhin, Hiệu trưởng Đại học Kỹ thuật Thông tin liên lạc và Tin học Moscow (Liên bang Nga), đề cập đến công tác đào tạo nhân lực và những hướng nghiên cứu triển vọng trong lĩnh vực này.

Các phiên báo cáo khoa học tập trung vào nhiều chủ đề, từ phân tích độ an toàn của thuật toán mật mã, mật mã kháng lượng tử, tấn công kênh kề đến ứng dụng AI trong phát hiện mã độc, xâm nhập mạng, lỗ hổng phần mềm và deepfake.

Bên cạnh đó, các nghiên cứu về bảo vệ dữ liệu, an toàn hệ thống kết nối và triển khai mật mã trên phần cứng cho thấy phạm vi nghiên cứu của lĩnh vực ngày càng gắn với những yêu cầu cụ thể trong triển khai công nghệ.

TRÌNH DIỄN CÔNG NGHỆ BẢO MẬT BẰNG PHÂN PHỐI KHÓA LƯỢNG TỬ

Một điểm nhấn của VCRIS 2026 là phần trình diễn công nghệ với chủ đề “Live Demonstration of Quantum-Secured Applications over a QKD-Protected Network”, do ông Aleksandr Priiutov và ông Igor Pavlov, đại diện Công ty QRate (Liên bang Nga), thực hiện.

Thông qua mô hình hai đầu cuối Alice và Bob, phần trình diễn minh họa cách công nghệ phân phối khóa lượng tử (Quantum Key Distribution – QKD) thiết lập khóa mật mã chung qua kênh truyền lượng tử.

Các bước thiết lập hệ thống, đồng bộ thời gian, truyền và phát hiện tín hiệu photon, xử lý dữ liệu để hình thành khóa bí mật chung được thực hiện trực tiếp. Điểm cốt lõi của QKD là khả năng phát hiện dấu hiệu can thiệp hoặc nghe lén trên kênh lượng tử thông qua những thay đổi có thể quan sát trong quá trình truyền.

Phần trình diễn cung cấp góc nhìn thực tế về tiềm năng ứng dụng QKD trong bảo vệ hạ tầng thông tin trọng yếu và các hệ thống truyền thông có yêu cầu bảo mật cao.

Trong khuôn khổ Hội thảo, các giải pháp kiểm thử bảo mật phần cứng, phân tích kênh kề, tiêm lỗi và kiểm thử mật mã hậu lượng tử (PQC) được giới thiệu cùng các công cụ phục vụ kiểm thử mạng, mô phỏng môi trường an ninh mạng và xây dựng hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI), gồm Keysight CyPerf, CySOP Cyber Range, KAI Data Center Builder và AI Inference Builder.

Các giải pháp này hỗ trợ kiểm thử, đánh giá an toàn hệ thống, từ thiết bị phần cứng, hạ tầng mạng đến môi trường triển khai và vận hành AI quy mô lớn.

MỞ RỘNG SỰ HIỆN DIỆN TRONG CỘNG ĐỒNG KHOA HỌC QUỐC TẾ

Theo Ban Tổ chức, VCRIS 2026 có 27 bài báo với đồng tác giả quốc tế, cùng 40 tác giả đến từ nhiều quốc gia, trong đó có Hoa Kỳ, Italy, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ, Malaysia và Senegal.

Các bài báo được chấp nhận sẽ được công bố trong kỷ yếu Hội thảo trên IEEE Xplore. Trước đó, nhiều bài báo thuộc kỷ yếu VCRIS 2025 đã được chỉ mục trong cơ sở dữ liệu Scopus.

Những kết quả này góp phần tăng khả năng tiếp cận các công trình nghiên cứu, đồng thời mở rộng cơ hội trao đổi học thuật giữa các nhà khoa học trong nước và quốc tế.

Với các công trình được lựa chọn qua phản biện, những báo cáo chuyên sâu và hoạt động trình diễn công nghệ, VCRIS 2026 tiếp tục tạo không gian trao đổi về các vấn đề nghiên cứu mới trong mật mã và an toàn thông tin, đồng thời thúc đẩy kết nối giữa cộng đồng khoa học trong nước với các đối tác quốc tế.

Cũng tại Hội thảo, Ban Tổ chức thực hiện nghi thức trao cờ luân lưu đăng cai VCRIS 2027. Theo đó, Đại học Đà Nẵng sẽ đăng cai kỳ Hội thảo lần thứ IV, với hai đơn vị đảm nhiệm tổ chức là Viện Nghiên cứu và Đào tạo Việt – Anh (Vietnam–UK Institute for Research and Executive Education) và Viện Khoa học và Công nghệ tiên tiến (Advanced Institute of Science and Technology). 

Việc chuyển giao quyền đăng cai đánh dấu sự tiếp nối giữa các đơn vị tổ chức, đồng thời tạo điều kiện duy trì hoạt động trao đổi học thuật và hợp tác nghiên cứu trong cộng đồng khoa học về mật mã và an toàn thông tin.