6 rào cản khiến khiến ngành chăm sóc sức khỏe khu vực APAC khó áp dụng AI

Trí tuệ nhân tạo (AI) có khả năng tạo ra thay đổi sâu rộng trong hầu hết ngành công nghiệp, trong đó có cả lĩnh vực y tế. Công nghệ có thể hỗ trợ nâng cao chất lượng chẩn đoán, cá nhân hóa phác đồ điều trị, thúc đẩy quá trình nghiên cứu thuốc mới hay cung cấp dịch vụ hỗ trợ bệnh nhân.

Tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương (APAC), những ứng dụng này càng trở nên cấp thiết, bởi AI hứa hẹn sẽ tái định hình cách thức cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe, quản lý bệnh tật và phát triển dược phẩm, theo Technode Global.

Bên cạnh lợi ích lớn lao, AI cũng phải đối mặt với nhiều thách thức trong hệ thống y tế tại APAC. Một số rào cản bắt đầu xuất hiện ở nhiều khía cạnh, từ quyền riêng tư dữ liệu, quy định pháp lý cho đến vấn đề đạo đức trong ứng dụng công nghệ. Để hiện thực hóa cuộc cách mạng y tế, khu vực cần từng bước tháo gỡ trở ngại.

XU HƯỚNG ỨNG DỤNG AI TRONG LĨNH VỰC SỨC KHỎE TẠI APAC

AI đang nhanh chóng len lỏi vào lĩnh vực y tế APAC, song mức độ áp dụng lại có sự chênh lệch lớn giữa các quốc gia.

Một số nền kinh tế tiên phong đã đẩy mạnh ứng dụng AI với tốc độ ấn tượng. Thị trường AI y tế của Trung Quốc dự báo tăng từ 0,55 tỷ USD năm 2022 lên 11,91 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) đạt 46,72%.

Nhật Bản cũng tích cực thúc đẩy AI, khi thị trường dự kiến đạt 1,87 tỷ USD vào năm 2030, tăng trưởng trung bình 21,7%/năm. Tại Hàn Quốc, thị trường dự kiến tăng từ 0,1 tỷ USD năm 2022 lên 2,11 tỷ USD vào năm 2030, tương đương mức tăng trưởng 46,22%/năm.

Trong khi đó, những quốc gia khác như Lào, Campuchia, Myanmar hay Timor-Leste lại có phần chậm chân trong việc tích hợp AI vào hệ thống y tế. Nguyên nhân chủ yếu đến từ chiến lược triển khai còn hạn chế và thiếu khung pháp lý phù hợp. Để rút ngắn khoảng cách, APAC cần giải quyết một số thách thức lớn.

QUYỀN RIÊNG TƯ VÀ BẢO MẬT DỮ LIỆU

Vấn đề quyền riêng tư và an toàn dữ liệu là mối quan tâm hàng đầu của bệnh nhân trong khu vực. Khảo sát cho thấy, người tham gia đặc biệt nhấn mạnh sự cần thiết phải quản lý hiệu quả và lưu trữ dữ liệu y tế tại máy chủ trong nước để đảm bảo an toàn. Cả bệnh nhân lẫn nhân viên y tế đều lo ngại thông tin nhạy cảm có thể bị lạm dụng hoặc rò rỉ khi tích hợp vào hệ thống AI.

Một vấn đề khác là tính ẩn danh. Người dân cho rằng, cần có quy định bảo mật nghiêm ngặt và nguồn lực chuyên biệt để họ an tâm cung cấp dữ liệu cá nhân cho các cơ sở dữ liệu phục vụ AI.

HẠ TẦNG Y TẾ PHÂN MẢNH

Hệ thống y tế của nhiều quốc gia trong khu vực thiếu nền tảng số vững chắc và chuẩn hóa dữ liệu chung. Trong khi đó, quy trình thủ công lỗi thời vẫn đang được áp dụng, gây áp lực lớn cho nhân viên y tế khi phải xử lý khối lượng dữ liệu khổng lồ.

Điều này khiến việc mở rộng quy mô ứng dụng AI gặp nhiều khó khăn, đặc biệt trong bối cảnh bệnh viện liên tục thay đổi quy trình làm việc hoặc bổ sung thêm khoa/phòng mới. Để vượt qua trở ngại, các bệnh viện cần thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện. AI có thể góp phần nâng cao hiệu quả nhờ y học chính xác, cảm biến tích hợp và phẫu thuật robot.

KHOẢNG TRỐNG VỀ NHÂN LỰC VÀ KỸ NĂNG

Một trong những rào cản lớn nhất là đội ngũ y tế thiếu hụt kỹ năng AI. Khảo sát cho thấy, hơn 92% nhà tuyển dụng có kế hoạch tích hợp công cụ AI, nhưng tới 71% nhân viên không biết cần trang bị kỹ năng gì. Điều này dẫn tới tình trạng thiếu hiểu biết, thậm chí thiếu niềm tin vào công nghệ mới.

Riêng khu vực Đông Nam Á dự kiến thiếu hụt tới 6,9 triệu nhân viên y tế vào năm 2030, chiếm gần 40% mức thiếu hụt toàn cầu. Đây là dấu hiệu cho thấy AI có thể trở thành công cụ hỗ trợ quan trọng. Cơ sở y tế cần tăng cường đào tạo, giúp nhân viên tiếp cận chương trình đào tạo phù hợp nhằm thu hẹp khoảng cách năng lực.

HẠN CHẾ TRONG TIẾP CẬN DỮ LIỆU CHẤT LƯỢNG CAO

Để xây dựng hệ thống AI đáng tin cậy, khu vực cần sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa nhà phát triển, giới chuyên môn y tế và cơ quan quản lý. Tuy nhiên, thực tế hiện nay lại bị cản trở bởi tình trạng phân mảnh dữ liệu và thiếu tiêu chuẩn hóa hồ sơ bệnh án. Điều này làm suy giảm hiệu quả và niềm tin đối với AI.

Việc thúc đẩy khả năng tương tác và dòng chảy dữ liệu y tế xuyên suốt sẽ mở ra cơ hội để AI hoạt động hiệu quả, phục vụ tốt hơn cho công tác chẩn đoán và điều trị.

KHUNG PHÁP LÝ VÀ ĐẠO ĐỨC CÒN NHIỀU KHOẢNG TRỐNG

AI đang phát triển nhanh hơn tốc độ xây dựng quy định pháp luật, dẫn đến tình trạng thiếu chắc chắn và cản trở quá trình triển khai rộng rãi. Hiện chưa có một bộ luật thống nhất nào quy định toàn bộ công nghệ y tế dựa trên AI tại APAC.

Dù vậy, số ít quốc gia đã bắt đầu hành động. Nhật Bản với “Đạo luật Hạ tầng Y tế Thế hệ mới 2023” cho phép ứng dụng AI trong nghiên cứu và phát triển công cụ chẩn đoán. Singapore ban hành “Hướng dẫn về AI trong chăm sóc sức khỏe” nhằm hệ thống hóa quy tắc và thúc đẩy phát triển an toàn. Trong khi đó, hệ thống quản lý của Trung Quốc chủ yếu dựa vào tiêu chuẩn hành chính, vẫn thiếu tính đồng bộ.

CHI PHÍ CAO VÀ BÀI TOÁN HIỆU QUẢ ĐẦU TƯ

Chi phí triển khai ban đầu của giải pháp AI là rào cản đáng kể, đặc biệt với bệnh viện nhỏ hoặc nền kinh tế kém phát triển, nhiều cơ sở không đủ ngân sách để đầu tư hệ thống toàn diện. Đây được xem là trở ngại lớn nhất trong việc ứng dụng AI vào y tế.

Giải pháp khả thi nhất đối với khó khăn này là triển khai dần những sản phẩm AI dạng “plug-and-play” (cắm vào là dùng), dịch vụ điện toán đám mây trả theo mức sử dụng hoặc hợp tác chia sẻ nguồn lực với cơ sở y tế khác.

Mặc dù có vô số rào cản, nhưng cơ hội phát triển AI y tế tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương vẫn rất rộng mở. Các quốc gia cần tiếp tục thúc đẩy đổi mới và hợp tác, qua đó đẩy mạnh chuyển đổi số trong y tế cũng như khai thác tối đa lợi ích từ AI.

Nếu vượt qua được thách thức, công nghệ có thể trở thành động lực giúp hệ thống y tế APAC nâng cao năng lực quản lý bệnh tật, cải thiện chất lượng chăm sóc và tiên phong những bước tiến mới trong ngành dược phẩm.