Báo chí thời số hóa: 3 trụ cột trong truyền thông chính sách
Bảo Bình
24/06/2026
Nền kinh tế đang thay đổi nhanh chóng do các yếu tố nhân khẩu học, công nghệ và quá trình chuyển đổi số. Vai trò của báo chí rất quan trọng nhằm giúp công chúng hiểu được những biến đổi này...
Tại chương trình tập huấn do Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) phối hợp với Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển Truyền thông (IPS) tổ chức mới đây, bà Sinwon Park, Giám đốc Quốc gia, Văn phòng Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) tại Việt Nam đã nhấn mạnh rằng trong bối cảnh kinh tế đang thay đổi nhanh chóng do các yếu tố nhân khẩu học, công nghệ và quá trình chuyển đổi số, vai trò của báo chí trong việc giúp công chúng hiểu được những biến đổi này rất quan trọng.
BÁO CHÍ GIỮ VAI TRÒ THEN CHỐT TRONG TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH LAO ĐỘNG VÀ AN SINH XÃ HỘI
“Chính báo chí là lực lượng định hình đối thoại công khai xung quanh các thay đổi đó. Việc đưa tin có chất lượng sẽ giúp giảm bớt hiểu lầm và mở ra không gian cho sự tham gia có ý nghĩa vào các cuộc thảo luận chính sách, đặc biệt khi đề cập đến những vấn đề phức tạp như bảo trợ xã hội, an ninh thu nhập và tương lai của việc làm”, bà Sinwon Park nói.
Theo Giám đốc Quốc gia ILO, phía sau các chính sách về lương hưu, bảo hiểm xã hội và nền tảng kinh tế số là những con người và gia đình thực sự bị ảnh hưởng trực tiếp. Chương trình tập huấn đã giúp các nhà báo hiểu sâu hơn về những chuyển biến sâu sắc đang định hình lại thị trường lao động Việt Nam, bao gồm già hóa dân số, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo và sự phát triển của hình thức làm việc qua nền tảng số.
Bà Hoàng Thị Bích Hạnh, Thường trực Trung tâm Hỗ trợ Chuyển đổi số Báo chí, khẳng định báo chí phải là kênh chủ lực cho truyền thông chính sách, bởi lẽ chỉ có báo chí mới đảm bảo thông tin được kiểm chứng, xác thực và trung thực khi cung cấp đến người dân. Theo bà Hạnh, thông tin trên mạng xã hội hay các nguồn tin không chính thống thường chưa được kiểm chứng. Vì vậy, bất kỳ chính sách nào muốn tiếp cận người dân một cách chính xác đều cần kênh báo chí làm trụ cột.
BA VAI TRÒ CHÍNH CỦA BÁO CHÍ TRONG TRUYỀN THÔNG CHÍNH SÁCH
Bà xác định báo chí có ba vai trò trọng tâm trong việc truyền thông chính sách, với mục tiêu chung là giúp chính sách đến đúng người, đúng nhu cầu và đúng cách thực hiện.
Vai trò thứ nhất là làm cầu nối. Báo chí cung cấp nguồn thông tin đáng tin cậy, giúp người lao động nhận diện đúng bản chất của các chính sách. Khi một chính sách còn đang ở giai đoạn chuẩn bị, chưa ban hành, mạng xã hội đã tràn ngập các thông tin liên quan — nhưng chưa được kiểm chứng. Báo chí có lợi thế vượt trội ở đây là khả năng cung cấp thông tin chính xác, đáng tin cậy hơn hẳn.
Vai trò thứ hai là giám sát việc thực thi chính sách. Báo chí phản ánh quá trình thực thi, chỉ ra những bất cập và theo dõi trách nhiệm của các chủ thể liên quan.
Khi một chính sách được ban hành nhưng có những vướng mắc trong triển khai, hoặc khi người sử dụng lao động không tuân thủ đúng các quy định đã được ban hành, báo chí chính là kênh giám sát hữu hiệu để bảo vệ quyền lợi người lao động. Đồng thời, báo chí cũng có vai trò độc lập trong việc bảo vệ cả phía người sử dụng lao động — đứng ở hai phía một cách khách quan.
Vai trò thứ ba là tạo diễn đàn đối thoại. Báo chí tạo ra không gian để tham vấn, lắng nghe và phản hồi từ nhiều phía. Không có chính sách nào ra đời đã làm thỏa mãn tất cả các bên ngay lập tức, và báo chí chính là kênh tiếp nhận thông tin từ đa chiều để tổ chức các diễn đàn, đề xuất giải pháp. Các cơ quan xây dựng chính sách cũng phải tiếp nhận những phản ánh từ báo chí để điều chỉnh, hoàn thiện chính sách cho phù hợp hơn với thực tiễn.
Trong thời đại số, thông tin chính sách cần đảm bảo bốn yếu tố: kịp thời, đúng, đủ và dễ hiểu. Kịp thời có nghĩa là phóng viên phải tiếp cận thông tin ngay từ giai đoạn đầu khi chính sách đang được xây dựng. Đúng là đảm bảo nội dung chuyển tải đến công chúng phải chính xác. Đủ là không để thiếu những phần thông tin mà người lao động đang thực sự cần. Dễ hiểu là viết theo văn phong đời thường, không dùng nguyên văn câu chữ từ luật vốn rất nặng nề và khó tiếp thu.
Gần 50 nhà báo và biên tập viên đến từ các cơ quan báo chí trung ương và địa phương đã được nâng cao năng lực đưa tin về lao động, tiền lương và an sinh xã hội thông qua chương trình tập huấn. Hoạt động tập huấn sẽ tiếp tục được duy trì thông qua chuỗi hội thảo trực tuyến theo chủ đề, mở rộng tới mạng lưới hơn 100 nhà báo.
Các hội thảo trực tuyến sẽ thường xuyên cập nhật những xu hướng mới của thị trường lao động, kinh nghiệm quốc tế và các nghiên cứu mới của ILO, với những chủ đề như bảo vệ người lao động trên nền tảng số, điều chỉnh hệ thống an sinh xã hội thích ứng với già hóa dân số, tác động của lương tối thiểu, và thúc đẩy truyền thông có trách nhiệm, dựa trên bằng chứng về chính sách lao động và xã hội.
Từ việc tìm kiếm, đánh giá đến lựa chọn sản phẩm, dịch vụ, người tiêu dùng ngày càng có thể ủy quyền cho AI thực hiện một phần quá trình này. Sự thay đổi đặt ra yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược thương hiệu, Marketing và Sales để duy trì năng lực cạnh tranh.
Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo chỉ có thể đóng góp cho phát triển bền vững khi đi cùng đổi mới thực chất phương thức quản trị, nâng cao hiệu quả tổ chức và bảo đảm vai trò của người lao động...
Thay vì chờ gà nở cả tháng mới phân biệt trống, mái và sau đó phải tiêu hủy gà con trống, HBC Nexus, startup Việt đã dùng AI, nhận diện giới tính phôi gà ngay từ ngày thứ 4 ấp trứng. Công nghệ này không chỉ mở ra khả năng giảm chi phí cho các trại giống mà còn hướng tới hạn chế hàng tỷ gà trống con bị tiêu hủy mỗi năm trên thế giới...
Có những sản phẩm công nghệ chiến lược có thể đầu tư trong 1-2 năm, nhưng với công nghệ lõi cần khoảng 5 năm. Đặc biệt, những sản phẩm công nghệ lõi có chiều sâu, định hướng dài hạn có thể cần tới 10 năm để phát triển...
Ngành điện tử Việt Nam đã hình thành nền tảng về sản xuất, kỹ thuật, nhân lực và thị trường. Đây có thể là điểm xuất phát để mở rộng sang bán dẫn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi doanh nghiệp nhận diện đúng năng lực có thể kế thừa và những khoảng cách cần thu hẹp…
Muốn làm chủ công nghệ lõi, doanh nghiệp cần có đội ngũ R&D đủ năng lực để tạo ra những tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị, có thể đăng ký bảo hộ không chỉ tại Việt Nam mà còn ở thị trường quốc tế...
Từ câu chuyện hoàn thiện khung pháp lý, kiến trúc dữ liệu dùng chung đến bài toán liêm chính trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và khoảng trống thể chế nội bộ - "trụ cột bị bỏ quên" tại nhiều trường đại học, tọa đàm do Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp cùng Intel Việt Nam tổ chức đã mở ra bức tranh toàn cảnh về bước chuyển mới của quản trị số toàn ngành.
Theo ông Michael Redding, Giám đốc công nghệ (CTO) Quantropi, doanh nghiệp có thể chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử bằng giải pháp phần mềm tích hợp trên hạ tầng hiện có, không cần thay thế toàn bộ hệ thống, qua đó giảm chi phí triển khai.
Việc chuẩn bị cho lĩnh vực mật mã hậu lượng tử đang được đặt ra không chỉ ở khía cạnh công nghệ, mà còn liên quan đến năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái ứng dụng.
Trong suốt tiến trình chuyển đổi số nhiều năm qua, chúng ta luôn khẳng định với nhau rằng: Dữ liệu và Bí mật kinh doanh là tài sản sống còn của mỗi tổ chức. Dữ liệu quyết định năng lực cạnh tranh, trải nghiệm khách hàng và thậm chí là sự tồn vong của một doanh nghiệp hay một ngân hàng.