Các ông lớn từ Visa đến Paypal đều phải "chào thua" một ứng dụng thanh toán di động châu Phi

So sánh nhanh với PayPal để vẽ ra bức tranh rõ nét hơn, minh họa mức độ thống trị của M-PESA. Tổng khối lượng thanh toán của PayPal là 1,53 nghìn tỷ USD vào năm 2023. Không có dữ liệu cụ thể theo quốc gia, nhưng nếu giả định 80% giao dịch đó diễn ra ở Hoa Kỳ - điều đó vẫn có nghĩa là chưa đến hơn 5% dòng chảy GDP của Mỹ đi qua nền tảng PayPal.

Trong khi M-PESA là một gã khổng lồ ở Kenya thì công ty mẹ Safaricom của nó lại bị các đối thủ tiềm năng trên thị trường quốc tế lấn át. Doanh thu của PayPal lớn hơn gấp 10 lần. Doanh thu của Apple gấp hơn 150 lần so với Safaricom. Vậy tại sao không ai trong số những đại gia vượt qua được công ty Kenya này?

CHINH CHIẾN Ở CÁC THỊ TRƯỜNG MỚI NỔI 

M-PESA không thành công ngay lập tức. Nhận được khoản tài trợ từ Bộ Phát triển Quốc tế của Vương quốc Anh, Safaricom và Vodafone đã bắt đầu tạo ra một hệ thống thanh toán di động chính thức với mục đích tiếp cận những người không có tài khoản ngân hàng vào năm 2005.

Mặc dù hệ thống này hoạt động như một hệ thống thí điểm nhưng việc mở rộng quy mô thì không khả thi. Điểm mấu chốt là Safaricom cần đơn giản hóa mô hình của mình, nghĩa là chỉ tập trung vào chuyển tiền.

Khi công ty mở rộng, đầu tiên là ở Kenya và sau đó sang các nước châu Phi khác, công ty đã phải điều chỉnh đi điều chỉnh lại. Điều này đòi hỏi tai phải sát thực tế. Những gã khổng lồ công nghệ phương Tây nhận thấy thách thức này khó vượt qua, vì cách suy nghĩ của họ hiếm khi phù hợp với những vấn đề thực tế đang làm lung lay ý tưởng ở những thị trường này. Điều này cũng mở rộng ở những thị trường tương đối nhỏ đối với các công ty toàn cầu này.

Vì thế, M-PESA được đặt vào một lợi thế quan trọng. Đội ngũ quản lý hiểu rõ những thị trường này và đối với họ, quy mô cơ hội là rất phù hợp.

VƯỢT ĐỐI THỦ CẠNH TRANH BẰNG CHIẾN LƯỢC “SÁT SƯỜN” VỚI NGƯỜI DÙNG

M-PESA cũng tìm ra một cách hoàn hảo để đối phó với các đối thủ cạnh tranh tiềm năng và họ đã nắm lấy những điểm này. Xây dựng cơ sở khách hàng là việc tốn kém và về nguyên tắc, việc này phù hợp hơn với những người chơi quốc tế có dự trữ tiền mặt lớn.

Vấn đề lớn hơn là loại điện thoại thông minh được sử dụng ở các thị trường mới nổi. Trong khi mức độ thâm nhập ngày càng tăng nhanh thì hầu hết điện thoại đều có dung lượng rất hạn chế. Sitoyo Lopokoiyit, giám đốc điều hành M-PESA Châu Phi, giải thích: "Phần lớn điện thoại thông minh được bán ở đây là những thiết bị có giá phải chăng khoảng 50 USD, có tính năng hạn chế, bao gồm cả bộ nhớ". "Điều đó có nghĩa là họ chỉ có thể giữ một số ít ứng dụng trên điện thoại của mình và hầu hết vào thời điểm đó, điều này bao gồm Siêu ứng dụng M-PESA”.

Cơ hội để những gã khổng lồ thanh toán quốc tế như Visa thu hút khách hàng tải xuống ứng dụng của họ là rất nhỏ, vì Facebook, WhatsApp và TikTok là ưu tiên hàng đầu. Lopkoiyit cho biết: “Với Siêu ứng dụng, chúng tôi tạo cơ hội cho các doanh nghiệp khác nhúng ứng dụng của họ vào ứng dụng của chúng tôi, giải quyết vấn đề phân phối cho các doanh nghiệp”.

Điều đó không chỉ giải quyết được vấn đề phân phối và vấn đề về không gian hạn chế trên điện thoại mà còn giải quyết được một vấn đề lớn khác mà khách hàng gặp phải. Việc mua gói cước dữ liệu (ở Kenya, người dùng điện thoại di động không đăng ký thuê bao nhưng mua dữ liệu và thời gian phát sóng khi đang di chuyển) rất tốn kém đối với họ. Nhưng việc sử dụng Super App là miễn phí vì M-PESA kiếm tiền bằng cách lấy một phần của mỗi giao dịch được thực hiện.

Lopokoiyit cho biết thêm: “Cho đến nay, chúng tôi có hơn 100 ứng dụng nhỏ được nhúng như vậy với hơn 5 triệu khách hàng sử dụng Siêu ứng dụng mỗi tháng”.

Đó là một tình huống đôi bên cùng có lợi khi các đối thủ tiềm năng có ít động lực để chống lại M-PESA.

THỰC HIỆN NHỮNG BƯỚC ĐI KHÁC THƯỜNG

Một trong những thành công gần đây của M-PESA là Fuliza, dịch vụ thấu chi được giới thiệu vào năm 2019. Việc mở rộng dịch vụ chuyển tiền sang các khoản vay tưởng chừng như rất thú vị nhưng cũng rất rủi ro. 

Lopokoiyit giải thích: “Chúng tôi nhận thấy rằng chúng tôi có hàng triệu giao dịch không thành công do khách hàng không có đủ tiền”. “Tuy nhiên, và điều này rất quan trọng, khách hàng sẽ lặp lại hơn 58% số giao dịch này trong vòng hai ngày sau khi họ nạp tiền vào tài khoản của mình. Điều này đã cho chúng tôi ý tưởng tạo ra một dịch vụ thấu chi.”

“Trong năm tài chính vừa qua của chúng tôi, hơn 6,4 tỷ USD đã được giải ngân thông qua dịch vụ thấu chi khách hàng Fuliza của chúng tôi với quy mô trung bình chỉ khoảng 2 USD”. Điều này đơn giản hơn một khoản vay vì nó không yêu cầu kiểm tra tín dụng phức tạp. M-PESA cung cấp cho khách hàng các giới hạn được phê duyệt trước mà họ có thể rút ra ngay lập tức. Một dịch vụ được đánh giá là độc đáo.

M-PESA đặc biệt giỏi trong việc đưa ra những ý tưởng độc đáo nhưng thực tế như vậy. Họ cũng hợp tác chặt chẽ với các cơ quan quản lý khác nhau ở các quốc gia nơi họ hoạt động. 

Trong tương lai, M-PESA có thể sẽ tiếp tục xây dựng các sản phẩm mới, thường là hợp tác với các hãng công nghệ lớn. 

Không còn nghi ngờ gì nữa, điều này sẽ yêu cầu M-PESA thực hiện những điều chỉnh độc đáo hơn, nhưng điều đó không có gì mới đối với Lopokoiyit và nhóm của ông. Điều đó có nghĩa là họ có thể tiến vào lãnh thổ mới mà không cần bước ra khỏi vùng an toàn của mình - ít nhất là không quá xa.