Khoảng cách thu nhập trong ngành bán dẫn châu Á gia tăng cùng cơn sốt AI

Mới đây, Samsung đồng ý dành 10,5% lợi nhuận hoạt động của bộ phận chip nhớ để thưởng đặc biệt cho nhân viên. Một lao động chính thức có thể nhận tới 700 triệu won, tương đương khoảng 520.000 USD.

Theo bài viết trên trang Nikkei, khoản thưởng này, cùng với tiền thưởng thường niên, đang làm gia tăng khoảng cách thu nhập trong thị trường lao động Hàn Quốc, khi người lao động ngành công nghệ được hưởng lợi lớn trong khi tiền lương ở nhiều ngành khác vẫn trì trệ.

CHÊNH LỆCH TRONG THU NHẬP CỦA NHÂN SỰ

Sự gia tăng thu nhập cũng tác động đến tiêu dùng và bất động sản tại các trung tâm sản xuất bán dẫn. Theo báo cáo tháng 8 của Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK), chi tiêu tại các địa phương như Hwaseong, Cheongju và Icheon tăng đáng kể, đặc biệt đối với ô tô và thiết bị gia dụng cao cấp.

Dữ liệu của Hiệp hội Các nhà nhập khẩu và phân phối ô tô Hàn Quốc cho thấy lượng xe Tesla giao hàng bình quân mỗi tháng tại 5 khu vực bán dẫn trong nửa đầu năm 2026 tăng 105,6% so với cùng kỳ, vượt mức tăng 77,2% trên toàn quốc.

Trong khi đó, nhân viên SK Hynix tại Icheon cũng tích cực mua bất động sản ở các khu vực lân cận như Dongtan và Yongin. Số giao dịch mua nhà bình quân mỗi tháng tại Dongtan trong nửa đầu năm tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm trước.

Tuy nhiên, mức thưởng chênh lệch giữa các bộ phận tại Samsung đang tạo ra tâm lý bất bình. Nhân viên ngoài bộ phận chip nhớ, bao gồm các đơn vị sản xuất điện thoại thông minh, thiết bị gia dụng và những dòng chip khác, không được hưởng mức đãi ngộ tương tự.

Một nhân viên ngoài 40 tuổi thuộc bộ phận mua sắm của Samsung cho biết các khoản thưởng lớn đã khiến những người không được hưởng cảm thấy thiếu công bằng. Thậm chí, một số nhân viên không còn nhiệt tình phối hợp khi nhận yêu cầu từ bộ phận bán dẫn.

Một nhân viên khác lo ngại khoảng cách tiền thưởng lớn trong cùng doanh nghiệp sẽ làm gia tăng căng thẳng và giảm sự gắn bó của người lao động. Samsung từ chối bình luận về vấn đề này.

NGÀNH BÁN DẪN CÓ THỂ TĂNG TRƯỞNG MẠNH MÀ KHÔNG TẠO RA NHIỀU VIỆC LÀM 

Theo ông Sung Won Sohn, giáo sư kinh doanh tại Đại học Loyola Marymount (Mỹ), đầu tư của chính phủ vào sản xuất chip nếu thành công có thể tạo việc làm ở nhiều cấp độ, trong đó có các doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó mang lại lợi ích cho nền kinh tế địa phương.

Tuy nhiên, ông Dave Chia, chuyên gia kinh tế tại Moody’s Analytics, lưu ý lợi nhuận doanh nghiệp đang tăng nhanh hơn nhiều so với tiền lương. Dù ngành chip nhớ đóng góp lớn vào tăng trưởng kinh tế Hàn Quốc, số việc làm trong lĩnh vực sản xuất vẫn giảm so với một năm trước.

Nguyên nhân là sản xuất bán dẫn đòi hỏi vốn đầu tư lớn, trong khi công nghệ ngày càng tiên tiến giúp doanh nghiệp giảm nhu cầu tuyển dụng. Vì vậy, ngành có thể tăng trưởng mạnh mà không tạo ra số lượng việc làm tương ứng.

Tại Trung Quốc, vấn đề đãi ngộ tập trung nhiều hơn vào cuộc cạnh tranh giữ chân nhân sự giữa các nhà sản xuất chip nhớ.

Theo bản cáo bạch IPO công bố tháng 7, nhà sáng lập ChangXin Memory Technologies (CXMT) Zhu Yiming dự kiến phân phối một nửa số cổ phần của mình cho nhân viên, với giá trị ước tính 31,5 tỷ nhân dân tệ, tương đương 4,7 tỷ USD, tính theo mức vốn hóa hiện tại và phân bổ trong 10 năm.

Trước IPO, CXMT cũng triển khai hai chương trình sở hữu cổ phần, trao thưởng cho 6.760 nhân viên. Truyền thông Trung Quốc cho biết tiền thưởng cuối năm của công ty trong năm ngoái bình quân tương đương 8 tháng lương.

Trong lĩnh vực AI, mức đãi ngộ dành cho nhân sự phát triển mô hình lớn cũng rất cao. Theo hãng tuyển dụng Henderson China, các nhà nghiên cứu hàng đầu có thể nhận tổng thu nhập 5-8 triệu nhân dân tệ mỗi năm, bao gồm quyền chọn cổ phiếu.

ÁP LỰC CHI PHÍ NHÂN SỰ

Tại Đài Loan (Trung Quốc), bất đồng về tiền thưởng cũng gia tăng tại Micron, một trong ba nhà sản xuất chip nhớ lớn nhất thế giới cùng Samsung và SK Hynix.

Micron hiện có hơn 15.000 nhân viên tại Đài Loan, chiếm khoảng một phần tư lực lượng lao động toàn cầu. Theo thỏa thuận, lương năm của kỹ sư từ cấp trung đến cấp cao được nâng từ hơn 2 triệu lên gần 6 triệu đô la Đài Loan mới (khoảng 190.000 USD). Từ năm tài chính 2027, Micron cũng triển khai chương trình thưởng chia sẻ lợi nhuận theo quý, áp dụng cho nhân viên toàn cầu.

Ông Donghui Lu, Phó Chủ tịch phụ trách vận hành sản xuất và người đứng đầu Micron tại Đài Loan, đánh giá đây là thay đổi lớn trong hệ thống thưởng của tập đoàn có hơn 60.000 nhân viên.

Tuy nhiên, công đoàn Taoyuan cho rằng mức đãi ngộ vẫn chưa tương xứng với lợi nhuận doanh nghiệp. Tổ chức này yêu cầu Micron dành 15% lợi nhuận hoạt động để chi trả bằng tiền mặt cho nhân viên toàn cầu.

Micron cho biết chính sách đãi ngộ được xây dựng dựa trên hiệu quả kinh doanh và đóng góp cá nhân, bao gồm lương, thưởng theo hiệu suất, cổ phiếu và phúc lợi, đồng thời hướng đến tính bền vững dài hạn.

Áp lực chi phí nhân sự cũng đang gia tăng. Theo Bloomberg, Micron gần như đã dừng phần lớn hoạt động xây dựng nhà máy mới tại Taoyuan. Trong tháng 9, công ty cho biết chi phí hoạt động quý IV tài chính tăng 1,1 tỷ USD so với quý trước, chủ yếu do chi phí đãi ngộ nhân viên toàn cầu tăng. Biên lợi nhuận gộp dự kiến tiếp tục thu hẹp trong quý tiếp theo.