Doanh nghiệp đang mạnh tay đầu tư vào điện toán lượng tử

Thời điểm điện toán lượng tử bắt đầu tạo ra những thay đổi lớn đối với các ngành công nghiệp trị giá hàng tỷ USD vẫn chưa rõ ràng. Tuy nhiên, nhiều doanh nghiệp, đặc biệt những công ty từng chậm chân trong làn sóng trí tuệ nhân tạo (AI), đang đẩy mạnh đầu tư để không lặp lại sai lầm.

ĐẦU TƯ CHO ĐIỆN TOÁN LƯỢNG TỬ, KHÔNG MUỐN CHẬM CHÂN NHƯ VỚI AI

Theo báo cáo của Boston Consulting Group (BCG), năm 2025, tổng chi tiêu của khối doanh nghiệp cho điện toán lượng tử đạt khoảng 300 triệu USD, lần đầu vượt tổng mức chi của các phòng nghiên cứu và chính phủ. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy công nghệ này đang bước vào một giai đoạn mới về mức độ quan tâm của khu vực tư nhân.

BCG khảo sát 275 doanh nghiệp, gồm 25 công ty có vốn hóa lớn nhất tại 11 ngành kinh tế chủ chốt như y tế, dịch vụ tài chính và năng lượng. Kết quả cho thấy 62% doanh nghiệp chi ít nhất 1 triệu USD mỗi năm cho điện toán lượng tử và đã xây dựng chương trình riêng cho công nghệ này.

Các khoản đầu tư được phân bổ cho cả hoạt động nội bộ như tuyển dụng nhân sự có chuyên môn về lượng tử và các hoạt động bên ngoài như xây dựng bài toán ứng dụng với đối tác, thử nghiệm máy tính lượng tử thông qua nền tảng đám mây.

Matt Langione, Giám đốc điều hành, đối tác và phụ trách toàn cầu về công nghệ lượng tử tại BCG, cho rằng việc nhiều doanh nghiệp từng không chuẩn bị kịp để khai thác các mô hình AI tiên tiến đang thúc đẩy họ hành động sớm hơn với điện toán lượng tử.

“Doanh nghiệp không muốn lặp lại tình trạng chưa sẵn sàng khi công nghệ mới xuất hiện”, ông nói.

Điện toán lượng tử sử dụng các nguyên lý của vật lý lượng tử để xử lý những bài toán mà các siêu máy tính hiện nay khó có thể giải quyết hiệu quả. Về lâu dài, công nghệ này được kỳ vọng tạo ra tác động trong nhiều lĩnh vực, từ giao dịch tài chính, logistics, dược phẩm, nghiên cứu khoa học đến mã hóa dữ liệu và hạ tầng Internet.

Tuy nhiên, theo Wall Street Journal, thay vì chờ đến khi công nghệ hoàn thiện, nhiều doanh nghiệp đang đầu tư từ hôm nay để xây dựng nhân lực, dữ liệu, hạ tầng và các trường hợp sử dụng phù hợp.

TÌM LỢI THẾ TỪ KHẢ NĂNG TÍNH TOÁN MỚI

Tại Allstate, công ty bảo hiểm của Mỹ, một nhóm khoảng 10 người đang tập trung nghiên cứu điện toán lượng tử. Chủ tịch, Tổng giám đốc điều hành Tom Wilson cho biết công ty dự kiến tăng quy mô nhóm trong năm tới.

Mục tiêu hiện tại là tìm kiếm những ứng dụng có thể tạo lợi thế cạnh tranh, đặc biệt trong việc đánh giá các yếu tố rủi ro phức tạp để đưa ra mức phí bảo hiểm chính xác hơn.

Một trong những hướng nghiên cứu là sử dụng điện toán lượng tử để xử lý các bài toán tối ưu hóa với số lượng biến rất lớn. Chẳng hạn, khi định giá bảo hiểm nhà ở, hệ thống có thể phải xem xét đồng thời nhiều yếu tố như loại mái, tuổi mái và hàng loạt đặc điểm khác của tài sản.

Theo Wilson, nếu điện toán lượng tử có thể xử lý hiệu quả những mối quan hệ phức tạp này, doanh nghiệp sẽ có khả năng xác định mức độ rủi ro chính xác hơn.

“Trong lĩnh vực của chúng tôi, độ chính xác chính là thứ tạo ra giá trị”, ông nói.

Allstate không phải doanh nghiệp duy nhất bắt đầu từ những bài toán cụ thể. Theo BCG, các doanh nghiệp hiện chủ yếu tìm cách xác định những trường hợp sử dụng có khả năng tạo giá trị trước khi công nghệ đạt đến giai đoạn thương mại hóa rộng rãi.

Wilson cho rằng doanh nghiệp cần chuẩn bị ngay cả khi chưa thể xác định chính xác thời điểm điện toán lượng tử đạt tới mức đủ mạnh để tạo ra thay đổi lớn.

“Nếu công nghệ này sẽ trở nên khả dụng, tôi cần bắt đầu suy nghĩ về nó ngay cả trước khi biết chính xác khi nào điều đó xảy ra”, ông nói.

Đối với các doanh nghiệp lớn, khoản đầu tư hiện tại vì thế không chỉ nhằm tạo ra doanh thu ngay lập tức. Việc xây dựng đội ngũ, thử nghiệm công nghệ và xác định bài toán ứng dụng được xem là bước chuẩn bị để có thể triển khai nhanh hơn khi năng lực tính toán lượng tử đạt đến ngưỡng phù hợp.

HSBC, EY: VỪA THỬ NGHIỆM, VỪA PHÒNG THỦ

Với HSBC, điện toán lượng tử đang được tiếp cận theo cả hai hướng: tìm kiếm ứng dụng kinh doanh và chuẩn bị cho một rủi ro công nghệ trong tương lai.

Ngân hàng hiện có một đội ngũ “hàng chục” nhà nghiên cứu và kỹ sư về lượng tử, hoạt động tại các trung tâm ở London, Singapore và Ấn Độ, theo Philip Intallura, Giám đốc phụ trách điện toán lượng tử của HSBC.

Năm ngoái, HSBC gây chú ý khi thử nghiệm một bài toán tối ưu hóa trái phiếu với máy tính lượng tử của IBM. Kết quả cho thấy phương pháp này có thể cải thiện tới 34% khả năng dự đoán một giao dịch có được thực hiện ở mức giá niêm yết hay không, so với một số phương pháp tính toán cổ điển phổ biến.

Sau thử nghiệm, HSBC tiếp tục ký thỏa thuận với IBM để đánh giá tính khả thi về mặt kỹ thuật và tài chính nếu đưa bài toán này lên quy mô sản xuất.

Tuy nhiên, Intallura cho biết phần lớn sự mở rộng của đội ngũ lượng tử tại HSBC hiện tập trung vào một vấn đề khác: bảo vệ hệ thống và ứng dụng của ngân hàng trước nguy cơ các máy tính lượng tử trong tương lai có thể phá vỡ những công nghệ mã hóa đang được sử dụng.

“Có sự cấp thiết ở đây, bởi chúng tôi phải hoàn tất quá trình chuyển đổi trước khi một máy tính lượng tử đủ khả năng phá vỡ hệ thống mật mã hiện nay được phát triển”, ông nói.

Đây là một trong những lý do khiến đầu tư vào điện toán lượng tử không chỉ được nhìn nhận như một cuộc đua tìm kiếm công nghệ mới mà còn liên quan đến an ninh mạng. Doanh nghiệp cần thời gian để rà soát hệ thống, dữ liệu và các cơ chế mã hóa trước khi công nghệ lượng tử đạt đến khả năng gây ra rủi ro thực tế.

Trong khi đó, EY lựa chọn một cách tiếp cận trực tiếp hơn khi đầu tư vào phần cứng. Công ty dịch vụ chuyên nghiệp này vừa mua một máy tính lượng tử và đặt hệ thống tại Toronto. EY đồng thời xây dựng đội ngũ chuyên trách để phát triển các trường hợp sử dụng, công cụ đào tạo và tư vấn khách hàng về công nghệ này.

EY không công bố nhà cung cấp cũng như giá trị thương vụ, nhưng cho biết khoản đầu tư nằm trong cam kết 3 tỷ USD dành cho AI và các công nghệ tiên phong khác.

Raj Sharma, Đối tác quản lý toàn cầu phụ trách tăng trưởng và đổi mới của EY, cho biết quyết định đầu tư được thúc đẩy bởi số lượng câu hỏi ngày càng tăng từ các khách hàng lớn về điện toán lượng tử.

“Không ai muốn bị bỏ lại phía sau”, ông Sharma nói.

Theo Matt Langione của BCG, phần lớn doanh nghiệp hiện vẫn tiếp cận năng lực tính toán lượng tử thông qua các dịch vụ đám mây của những nhà cung cấp như IBM và Amazon Web Services. Chỉ một số ít doanh nghiệp, trong đó có EY, đầu tư trực tiếp vào máy tính lượng tử.

Điều này cho thấy chiến lược phổ biến hiện nay không phải là chờ công nghệ hoàn thiện rồi mới hành động, mà là đầu tư từng bước để tích lũy nhân lực, dữ liệu, kinh nghiệm và các bài toán ứng dụng.