Hoa Kỳ ra chính sách “gây khó” cho TSMC, SK Hynix và Samsung khi sản xuất chip tại Trung Quốc

Mỹ vừa hủy bỏ một giấy phép đặc biệt từng cho phép Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. (TSMC) – hãng sản xuất chip theo hợp đồng lớn nhất thế giới – được xuất khẩu nhanh các thiết bị và công nghệ làm chip quan trọng sang nhà máy của hãng ở Nam Kinh (Trung Quốc).

Quyết định này, có hiệu lực từ ngày 31/12, là một phần trong chiến lược ngày càng siết chặt của Washington nhằm kìm hãm đà phát triển bán dẫn của Bắc Kinh.

NHỮNG CHÍNH SÁCH MỚI CỦA HOA KỲ VỀ SẢN XUẤT CHIP TẠI TRUNG QUỐC

Trước đây, TSMC được hưởng quy chế “người dùng cuối đã được xác thực” (VEU), tức có thể đưa thiết bị từ Mỹ sang Trung Quốc mà không phải chờ giấy phép phức tạp. Giấy phép này được cấp từ năm 2022, ngay sau khi Mỹ lần đầu áp đặt các hạn chế xuất khẩu công cụ sản xuất chip ra nước ngoài.

Nay với chính sách mới, mọi thiết bị sản xuất chip có nguồn gốc từ Mỹ chuyển đến nhà máy TSMC tại Nam Kinh đều phải xin phép Washington. Điều này khiến hoạt động của TSMC có nguy cơ bị kéo dài thời gian và gián đoạn chuỗi cung ứng.

TSMC cho biết công ty đang làm việc với chính phủ Mỹ để duy trì hoạt động ổn định và cam kết đảm bảo nhà máy ở Nam Kinh không bị gián đoạn.

Không chỉ TSMC, Hoa Kỳ đã mở rộng biện pháp kiểm soát xuất khẩu với các hãng chip lớn. Sau TSMC, đến lượt Samsung và SK Hynix của Hàn Quốc cũng bị rút lại quyền “người dùng cuối đã được xác thực” (VEU) – vốn cho phép họ nhập thiết bị làm chip từ Mỹ sang nhà máy ở Trung Quốc mà không cần xin phép phức tạp. 

Cục Công nghiệp và An ninh (BIS) thuộc Bộ Thương mại Hoa Kỳ cho biết động thái này nhằm “bịt lỗ hổng” trong quy định trước đây, vốn cho phép các hãng chip nước ngoài dễ dàng tiếp cận công nghệ Mỹ để sản xuất tại Trung Quốc.

Theo chính sách mới, Mỹ sẽ cấp giấy phép xuất khẩu để các công ty như TSMC, Samsung, SK Hynix có thể duy trì hoạt động của nhà máy hiện có ở Trung Quốc, nhưng sẽ không cho phép mở rộng quy mô hoặc nâng cấp công nghệ tại đây.

Thứ trưởng Thương mại Mỹ Jeffrey Kessler khẳng định chính quyền Tổng thống Trump quyết tâm siết chặt kiểm soát, nhằm ngăn các lỗ hổng có thể khiến doanh nghiệp Mỹ chịu bất lợi trong cạnh tranh.

Theo chuyên gia Brady Wang của hãng nghiên cứu Counterpoint Research, đây là bước đi nằm trong chiến lược rộng hơn của Washington: hạn chế Trung Quốc tiếp cận công nghệ bán dẫn tiên tiến, đồng thời khẳng định quyền kiểm soát của Mỹ đối với chuỗi sản xuất chip đặt tại Trung Quốc.

TSMC hiện có hai nhà máy sản xuất chip ở Trung Quốc: một ở Thượng Hải và một ở Nam Kinh, trong đó nhà máy Nam Kinh hiện đại và quan trọng hơn. Các cơ sở này phụ thuộc nhiều vào thiết bị sản xuất chip do các công ty Mỹ như Applied Materials và KLA Corp. cung cấp.

Tuy nhiên, theo chuyên gia Brady Wang, việc Mỹ siết lại quy định sẽ không ảnh hưởng quá lớn đến TSMC. Lý do là vì nhà máy Nam Kinh – dù được coi là cơ sở tiên tiến nhất của hãng tại Trung Quốc – chỉ mang lại chưa tới 3% tổng doanh thu toàn cầu và cũng chiếm một tỷ lệ nhỏ trong năng lực sản xuất chip của TSMC.

Nói cách khác, phần lớn hoạt động kinh doanh và lợi nhuận của TSMC vẫn đến từ các nhà máy ở Đài Loan và những nơi khác, nên nếu gặp khó khăn tại Trung Quốc, công ty vẫn duy trì được sự ổn định.

HẠN CHẾ CÁC TẬP ĐOÀN BÁN DẪN QUỐC TẾ MỞ RỘNG CHUỖI CUNG ỨNG TẠI TRUNG QUỐC

Việc thu hồi VEU gần đây có thể khiến một số người bất ngờ, vì chúng diễn ra sau thông báo của chính quyền Tổng thống Trump rằng họ sẽ nới lỏng kiểm soát đối với việc xuất khẩu một số chip trí tuệ nhân tạo (AI) của Mỹ.

Tháng trước, Mỹ đã cho phép Nvidia và AMD tiếp tục bán một số loại chip AI sang Trung Quốc – những sản phẩm trước đó từng bị cấm. Washington thậm chí còn để ngỏ khả năng mở rộng chính sách này. Đồng thời, chính quyền cũng hủy bỏ một quy định kiểm soát chip AI từ thời Tổng thống Biden, vốn bị cho là chưa hiệu quả, mở đường cho những biện pháp quản lý chặt chẽ hơn đối với các chip AI tiên tiến.

Theo cách giải thích của các quan chức Mỹ, việc “nới” cho chip AI không phải để giúp Trung Quốc, mà là nhằm giữ vai trò thống trị của Mỹ trong công nghệ AI toàn cầu – bao gồm cả trong hệ sinh thái AI ở Trung Quốc.

Tuy vậy, khi chuyển sang lĩnh vực chip nhớ và sản xuất chip, Mỹ lại đi theo hướng ngược lại: loại bỏ toàn bộ giấy phép đặc biệt (VEU) cho TSMC, Samsung và SK Hynix. Điều này cho thấy Washington muốn kiểm soát chặt hơn và không để Trung Quốc có cơ hội mở rộng sản xuất chip trong nước.

Ray Wang, chuyên gia tại Futurum Group, nhận định rằng chính sách này phản ánh cam kết của Mỹ trong việc ngăn Trung Quốc xây dựng năng lực sản xuất chip nội địa cũng như phát triển kỹ năng, tri thức công nghệ. Xa hơn, Mỹ còn muốn hạn chế các tập đoàn bán dẫn quốc tế mở rộng chuỗi cung ứng tại Trung Quốc – bởi bán dẫn là lĩnh vực chiến lược mà Washington đặc biệt muốn giữ quyền kiểm soát.

Trong khi đó, chính quyền Trump trước đây chọn cách khác: sử dụng đòn đe dọa thuế quan để kéo chuỗi cung ứng bán dẫn rời Trung Quốc và quay về Mỹ. Nhờ các chính sách khuyến khích, trong năm nay, cả TSMC, SK Hynix và Samsung đều đã công bố kế hoạch đầu tư lớn vào các nhà máy mới tại Mỹ.

Về thị trường tài chính, tin tức về việc bị rút lại đặc quyền VEU đã khiến cổ phiếu Samsung và SK Hynix giảm. Ngược lại, cổ phiếu TSMC vẫn giữ ổn định khi thông tin tương tự được công bố, một phần do nhà máy ở Nam Kinh chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong hoạt động toàn cầu của hãng.