Kiến tạo mô hình hạ tầng năng lượng xanh dùng chung tại Việt Nam

Ngày 6/5, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Tập đoàn Xuân Cầu Holdings và startup công nghệ Selex Motors chính thức công bố thành lập Công ty Cổ phần Hạ tầng Năng lượng Xanh Việt Nam (VGX), đánh dấu bước đi đáng chú ý trong quá trình hình thành hạ tầng năng lượng cho giao thông điện tại Việt Nam.

Sự kiện diễn ra trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy lộ trình giảm phát thải khí nhà kính, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. 

“GỠ NÚT THẮT” HẠ TẦNG GIAO THÔNG ĐIỆN TỪ HỆ SINH THÁI MỞ 

Trong khi quá trình điện hóa giao thông diễn ra mạnh mẽ, hạ tầng năng lượng vẫn được xem là “nút thắt” lớn nhất, từ hệ thống trạm sạc, trạm đổi pin cho tới khả năng kết nối và vận hành đồng bộ.

VGX được thành lập với mục tiêu phát triển hệ thống hạ tầng năng lượng xanh dùng chung, phục vụ nhiều loại phương tiện điện, từ xe máy, ô tô đến các mô hình vận tải và logistics trong tương lai. Theo định hướng công bố, doanh nghiệp sẽ xây dựng mạng lưới trạm sạc và trạm đổi pin trên phạm vi toàn quốc, trước mắt ưu tiên triển khai tại Hà Nội, TP.HCM và các đô thị có mật độ giao thông cao – những nơi đang thúc đẩy lộ trình hạn chế phương tiện sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phát triển vùng phát thải thấp.

Điểm đáng chú ý của mô hình này là hướng tới xây dựng hệ thống hạ tầng có khả năng kết nối và sử dụng chung giữa nhiều chủ thể, thay vì phát triển khép kín theo từng doanh nghiệp riêng lẻ. Theo các bên tham gia liên doanh, cách tiếp cận này giúp tối ưu hóa nguồn lực đầu tư, giảm trùng lặp hạ tầng và tạo điều kiện để người dân tiếp cận dịch vụ năng lượng xanh với chi phí hợp lý hơn.

MỤC TIÊU PHỦ RỘNG MẠNG LƯỚI NĂNG LƯỢNG XANH TOÀN QUỐC

Phát biểu tại buổi lễ, Chủ tịch HĐQT Petrolimex Phạm Văn Thanh cho biết việc thành lập VGX là bước đi cụ thể nhằm hiện thực hóa chiến lược “Ba chuyển đổi” của Petrolimex gồm chuyển đổi số, chuyển đổi văn hóa và chuyển đổi xanh. Theo ông, đây không chỉ đánh dấu bước chuyển của Petrolimex khỏi “vùng an toàn” của hoạt động kinh doanh xăng dầu truyền thống để tham gia thị trường năng lượng cho giao thông điện, mà còn mở đầu cho việc hình thành một hệ sinh thái năng lượng mới cho giai đoạn chuyển đổi xanh của Việt Nam.

Ông Thanh nhấn mạnh, quá trình chuyển dịch năng lượng chỉ có thể thành công khi có sự phối hợp giữa khu vực nhà nước và tư nhân, giữa năng lực hạ tầng, vận hành với công nghệ đổi mới sáng tạo của doanh nghiệp Việt Nam.

Trong liên doanh này, Petrolimex mang tới lợi thế về hệ thống phân phối phủ rộng cả nước; Xuân Cầu Holdings có kinh nghiệm đầu tư hạ tầng và năng lượng; trong khi Selex Motors đảm nhiệm vai trò phát triển công nghệ, hạ tầng đổi pin và nền tảng quản lý vận hành.

Thành lập từ năm 2018, Selex Motors là một trong số ít startup công nghệ Việt Nam phát triển đồng thời cả xe điện, pin, trạm đổi pin và nền tảng quản lý vận hành. Doanh nghiệp hiện vận hành khoảng 120 điểm đổi pin trên toàn quốc, phục vụ hơn 2 triệu lượt đổi pin.

Khác với mô hình sạc điện truyền thống mất nhiều giờ, hệ thống của Selex Motors cho phép người dùng thay pin chỉ trong vài phút. Công ty cho biết đã làm chủ các công nghệ lõi liên quan đến pin, trạm đổi pin, xe điện và nền tảng quản lý số, với 10 bằng sáng chế được đăng ký.

Doanh nghiệp này cũng theo đuổi hướng nội địa hóa mạnh chuỗi cung ứng, với khoảng 80% thành phần sản phẩm được sản xuất trong nước. Năm 2024, Selex Motors là doanh nghiệp Việt Nam duy nhất trong lĩnh vực sản xuất và năng lượng được Forbes bình chọn vào danh sách “Top 100 to Watch" (Top 100 doanh nghiệp đáng theo dõi) của châu Á.

Theo ông Nguyễn Hữu Phước Nguyên, Tổng Giám đốc VGX, khẳng định quyết tâm phát triển hệ thống hạ tầng năng lượng xanh đồng bộ, hiện đại và từng bước làm chủ công nghệ do doanh nghiệp Việt phát triển. Ông Nguyên nhấn mạnh: “Chúng tôi đặt mục tiêu triển khai với tinh thần thực chất, hiệu quả và tốc độ cao, nhằm giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ năng lượng xanh thuận tiện, an toàn và tiết kiệm”. 

Trong giai đoạn đầu, VGX sẽ triển khai mạng lưới tại các đô thị lớn trước khi mở rộng dọc các trục giao thông chính và từng bước phủ rộng trên toàn quốc. Trong bối cảnh nhiều địa phương đang xây dựng lộ trình kiểm soát khí thải, hạn chế xe sử dụng nhiên liệu hóa thạch và phát triển vùng phát thải thấp, sự xuất hiện của một hệ thống hạ tầng sạc – đổi pin đồng bộ được xem là điều kiện quan trọng để thúc đẩy quá trình điện hóa giao thông tại Việt Nam.