Lãnh đạo các Big Tech Trung Quốc: Giáo dục cần thay đổi trong kỷ nguyên AI

Tỷ phú Jack Ma cùng ban lãnh đạo cấp cao của Alibaba Group và Ant Group vừa có buổi làm việc kéo dài hơn một giờ với các giáo viên tại Hàng Châu để thảo luận về cách giáo dục cần thích ứng trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).

Cuộc gặp không chỉ phản ánh tầm nhìn của các “ông lớn” công nghệ Trung Quốc đối với AI, mà còn gợi mở những thay đổi căn bản trong cách đào tạo thế hệ trẻ – từ bỏ tư duy học thuộc lòng để nuôi dưỡng sáng tạo, tư duy phản biện và năng lực con người trong một thế giới ngày càng số hóa.

GIÁO DỤC PHẢI “TRỞ VỀ BẢN CHẤT” TRONG KỶ NGUYÊN AI

Theo trang South China Morning Post, cuộc gặp diễn ra tại Trường Yungu ở Hàng Châu – ngôi trường tư thục do các nhà sáng lập Alibaba tài trợ. Hàng Châu, thủ phủ tỉnh Chiết Giang, cũng là nơi đặt trụ sở chính của Alibaba, được xem như một trong những trung tâm công nghệ năng động nhất Trung Quốc.

Theo thông cáo từ nhà trường, ông Jack Ma nhấn mạnh tác động của AI là “vô cùng to lớn”, song cơ hội mà công nghệ này mang lại cũng “không hề nhỏ”. Trong bối cảnh đó, thanh thiếu niên chính là nhóm có nhiều hy vọng và cơ hội nhất để thích ứng và thúc đẩy quá trình chuyển đổi.

Một trong những thông điệp nổi bật của nhà sáng lập Alibaba là AI mang đến cơ hội để giáo dục “trở về với bản chất của mình”. Thay vì dành quá nhiều thời gian cho việc ghi nhớ sách giáo khoa, học sinh có thể giải phóng quỹ thời gian đó để phát triển trí tưởng tượng và năng lực sáng tạo – những yếu tố mà máy móc khó có thể thay thế hoàn toàn.

Tham dự buổi trao đổi còn có Chủ tịch Alibaba Joe Tsai, CEO Eddie Wu Yongming, CEO mảng thương mại điện tử Jiang Fan, Chủ tịch Ant Group Eric Jing Xiandong và CEO Ant Cyril Han Xinyi. Sự hiện diện đầy đủ của ban lãnh đạo cấp cao hai tập đoàn cho thấy mức độ ưu tiên mà họ dành cho chiến lược AI cũng như vai trò của giáo dục trong chiến lược dài hạn.

Chủ tịch Joe Tsai cho rằng kỹ năng cốt lõi trong kỷ nguyên AI là tư duy phản biện – khả năng đặt ra những câu hỏi đúng. Khi công cụ AI có thể cung cấp câu trả lời gần như tức thì, giá trị không còn nằm ở việc nhớ được bao nhiêu thông tin, mà ở việc biết hỏi điều gì, hỏi như thế nào và đánh giá câu trả lời ra sao. Ông cũng nhấn mạnh năng lực giao tiếp – không chỉ với con người mà cả với máy móc – sẽ trở thành kỹ năng thiết yếu. Trong bối cảnh AI ngày càng phổ biến, khả năng “đối thoại” hiệu quả với hệ thống thông minh có thể quyết định hiệu suất làm việc và năng lực sáng tạo của mỗi cá nhân.

Quan điểm này phản ánh sự dịch chuyển từ mô hình giáo dục truyền thống – vốn đề cao kiến thức tích lũy – sang mô hình chú trọng năng lực xử lý thông tin, tư duy độc lập và hợp tác.

ĐẦU TƯ VÀO CON NGƯỜI THAY VÌ CHỈ ĐẦU TƯ VÀO VỐN

CEO Eddie Wu Yongming đưa ra một góc nhìn thú vị về sự khác biệt giữa con người và máy móc. Theo ông, có ba yếu tố cốt lõi làm nên bản sắc con người: sự tò mò, lòng đồng cảm và thể lực. Trong khi AI ngày càng thay thế nhiều dạng lao động trí óc, những phẩm chất này lại trở nên nổi bật hơn.

Đặc biệt, ông Wu cho rằng khi lao động tinh thần được tự động hóa ở mức độ cao, sức khỏe thể chất và sinh lực con người sẽ càng quan trọng. Thể thao vì thế có thể đóng vai trò ngày càng lớn trong một thế giới số hóa – nơi con người cần duy trì sự cân bằng giữa đời sống kỹ thuật số và thể chất.

Từ góc độ tài chính – công nghệ, Chủ tịch Ant Group Eric Jing Xiandong nhấn mạnh AI nên được sử dụng để xử lý các công việc lặp đi lặp lại, giải phóng con người khỏi những nhiệm vụ đơn điệu. Nhờ đó, mỗi cá nhân có thể tập trung phát triển những phẩm chất độc đáo của mình như cảm quan thẩm mỹ, sáng tạo và trí tưởng tượng.

Tuy nhiên, ông Jing cũng đưa ra cảnh báo: trong khi tận dụng AI, con người không được để công nghệ trở thành “chiếc nạng không thể thiếu”. Sự phụ thuộc quá mức có thể làm suy giảm khả năng tư duy độc lập và sáng tạo – những giá trị cốt lõi mà giáo dục cần nuôi dưỡng.

Những thảo luận tại buổi gặp gỡ này đồng điệu với quan điểm của nhà kinh tế học Cai Fang thuộc Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc. Ông cho rằng trong kỷ nguyên AI, các nhà hoạch định chính sách cần chuyển trọng tâm từ đầu tư vào vốn sang đầu tư vào con người. Điều đó bao gồm tăng cường đầu tư cho giáo dục mầm non và thúc đẩy học tập suốt đời – nhằm đảm bảo lực lượng lao động có thể thích ứng với sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ.

Song song với các hoạt động thảo luận về giáo dục, Alibaba cũng đẩy mạnh chiến lược AI của mình. Tháng trước, tập đoàn này công bố mô hình AI thế hệ mới Qwen-3.5, với các điểm chuẩn tự công bố cho thấy hiệu suất ngang ngửa những mô hình hàng đầu thế giới như GPT của OpenAI, Claude của Anthropic hay Gemini của Google DeepMind. Điều này thể hiện tham vọng của Alibaba trong việc cạnh tranh trực tiếp trên sân chơi AI toàn cầu.