Mỹ dọa trừng phạt doanh nghiệp công nghệ châu Âu

Theo New York Times, chính quyền Tổng thống Donald Trump đang đẩy quan hệ thương mại Mỹ – Liên minh châu Âu (EU) vào một giai đoạn căng thẳng mới khi công khai đe dọa áp đặt các biện pháp trừng phạt kinh tế nhằm vào những tập đoàn công nghệ và dịch vụ lớn của châu Âu.

XUNG ĐỘT XOAY QUANH CHÍNH SÁCH QUẢN LÝ LĨNH VỰC CÔNG NGHỆ SỐ

Động thái này được xem là bước leo thang chưa từng có trong cuộc đối đầu lâu nay giữa Washington và Brussels xoay quanh chính sách quản lý lĩnh vực công nghệ số.

Trong một tuyên bố đăng tải trên mạng xã hội hôm qua (16/12), Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) cáo buộc EU và một số quốc gia thành viên đã “liên tục theo đuổi các vụ kiện, thuế, tiền phạt và chỉ thị” đối với các doanh nghiệp công nghệ Mỹ.

USTR cảnh báo, nếu EU không thay đổi chính sách, Mỹ sẽ “buộc phải sử dụng mọi công cụ sẵn có” để đáp trả, bao gồm việc áp phí, hạn chế hoặc các biện pháp gây bất lợi trực tiếp đối với doanh nghiệp châu Âu.

Đáng chú ý, thay vì chỉ dừng ở những tuyên bố chung chung như trước đây, phía Mỹ lần đầu tiên nêu đích danh hàng loạt tập đoàn công nghệ và dịch vụ hàng đầu của châu Âu có thể trở thành mục tiêu trả đũa. Danh sách này bao gồm Accenture, DHL, Mistral, SAP, Siemens, Spotify và một số doanh nghiệp khác đang hoạt động mạnh tại thị trường Mỹ.

Động thái cứng rắn này diễn ra trong bối cảnh Washington và Brussels đang nỗ lực hoàn tất khuôn khổ hợp tác thương mại mới được công bố hồi đầu năm. Tuy nhiên, lĩnh vực công nghệ – đặc biệt là các quy định về nền tảng số, chống độc quyền và nội dung trực tuyến – đang trở thành điểm nghẽn lớn nhất trong tiến trình đàm phán.

MỸ PHẢN ỨNG TRƯỚC VAI TRÒ ĐIỀU TIẾT CỦA EU

Trong nhiều năm qua, Liên minh châu Âu được xem là khu vực đi đầu toàn cầu trong việc siết chặt quản lý các tập đoàn công nghệ, với hàng loạt đạo luật mang tính nền tảng như Đạo luật Thị trường số (DMA), Đạo luật Dịch vụ số (DSA), các quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân, thuế dịch vụ số và các cuộc điều tra chống độc quyền quy mô lớn.

Chính các chính sách này đã khiến những “ông lớn” công nghệ Mỹ như Google, Meta, Amazon, Microsoft hay X (trước đây là Twitter) phải đối mặt với hàng chục cuộc điều tra và các khoản tiền phạt lên tới hàng tỷ USD trong hơn một thập kỷ qua. Riêng trong những tháng gần đây, EU đã khởi động thêm nhiều cuộc điều tra mới.

Cao trào mới nhất là việc EU phạt nền tảng mạng xã hội X, thuộc sở hữu của tỷ phú Elon Musk, khoảng 140 triệu USD vì vi phạm các quy định về minh bạch kỹ thuật số. Một cuộc điều tra khác đối với X vẫn đang được tiến hành và có thể dẫn đến các án phạt bổ sung.

Theo USTR, Mỹ đã nhiều lần bày tỏ quan ngại với EU về các chính sách nói trên trong nhiều năm qua nhưng “không nhận được sự tham vấn hay điều chỉnh có ý nghĩa nào”, trong khi các doanh nghiệp châu Âu vẫn được phép hoạt động tương đối tự do tại thị trường Mỹ. Washington cho rằng đây là sự mất cân bằng nghiêm trọng trong quan hệ thương mại song phương.

Về phía EU, các nhà chức trách gần đây có phát tín hiệu sẵn sàng nới lỏng một số quy định liên quan đến đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo, nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và năng lực cạnh tranh. Tuy nhiên, Brussels tỏ ra kiên quyết trong việc giữ nguyên các quy định cốt lõi liên quan đến mạng xã hội, cạnh tranh và hành vi độc quyền.

Đối với EU, các quy định công nghệ không chỉ là vấn đề kinh tế mà còn gắn liền với chủ quyền quốc gia, bảo vệ người tiêu dùng và không gian thông tin, điều khiến khả năng nhượng bộ trước sức ép từ Washington trở nên rất hạn chế.

HỆ LỤY DÀI HẠN VỚI TRẬT TỰ CÔNG NGHỆ TOÀN CẦU

Cuộc “đấu khẩu” mới về công nghệ diễn ra trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương đang đối mặt với nhiều rạn nứt sâu sắc hơn. Những diễn biến cho thấy cuộc xung đột về chính sách quản lý công nghệ không còn là tranh chấp kỹ thuật, mà đã trở thành một phần trong cuộc cạnh tranh chiến lược rộng lớn hơn giữa các trung tâm quyền lực kinh tế – công nghệ toàn cầu.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, dữ liệu và nền tảng số ngày càng đóng vai trò then chốt, bất kỳ sự leo thang nào giữa Mỹ và châu Âu cũng có thể để lại hệ lụy sâu rộng đối với trật tự công nghệ và thương mại quốc tế trong nhiều năm tới.

Mặc dù chính quyền Tổng thống Trump cho biết đã đạt được 15 khuôn khổ và thỏa thuận thương mại sơ bộ trong năm nay, phần lớn trong số đó vẫn chưa hoàn chỉnh và còn nhiều nội dung quan trọng chưa được thống nhất.

Từ góc nhìn của Washington, các rào cản kỹ thuật số vẫn là vấn đề cốt lõi chưa được giải quyết. Với sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ ngành công nghệ Mỹ, chính quyền đang mở rộng mặt trận đối đầu sang cả các đồng minh khác. Đầu tháng này, Mỹ đã thông báo tạm dừng thực hiện một thỏa thuận công nghệ với Anh, bao gồm hợp tác về trí tuệ nhân tạo và năng lượng hạt nhân, do không hài lòng với tiến triển trong việc gỡ bỏ các rào cản thương mại số.

New York Times cho biết Mỹ đặc biệt không hài lòng với thuế dịch vụ số và các quy định an toàn trực tuyến của Anh, vốn chủ yếu nhắm vào các tập đoàn công nghệ Mỹ. Đại diện Hiệp hội Công nghiệp Máy tính và Truyền thông Mỹ cho rằng việc đình chỉ thỏa thuận là “đáng tiếc”, nhưng đồng thời nhấn mạnh Anh và các quốc gia khác cần làm nhiều hơn để tháo gỡ các rào cản thương mại trong lĩnh vực dịch vụ số.