Nhật Bản triển khai AI để giảm tải cho công chức, hỗ trợ soạn thảo trả lời chất vấn Quốc hội

Chính phủ Nhật Bản sẽ triển khai một công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) trên diện rộng tại các bộ, ngành trung ương trước cuối tháng 3 tới, nhằm hỗ trợ các công chức đang phải chịu khối lượng công việc quá lớn. Một trong những ứng dụng trọng tâm của công cụ này là hỗ trợ soạn thảo các nội dung trả lời chất vấn của lãnh đạo cấp cao trong các phiên họp Quốc hội.

CÔNG CHỨC NHẬT BẢN PHẢI LÀM THÊM TRUNG BÌNH 376 GIỜ MỖI NĂM

Nền tảng AI mang tên Gennai, do Cơ quan Kỹ thuật số Nhật Bản (Digital Agency) phát triển, sẽ được phân phối cho toàn bộ đội ngũ công chức nhà nước. Thủ tướng Sanae Takaichi dự kiến sẽ chính thức công bố việc triển khai toàn diện Gennai.

Trước đó, từ tháng 5, một số cơ quan chính phủ, trong đó có chính Digital Agency, đã thử nghiệm sử dụng AI tạo sinh trong công việc hành chính. Sau giai đoạn thí điểm, chính phủ quyết định mở rộng việc ứng dụng AI ra toàn bộ các bộ, ngành và cơ quan trực thuộc trung ương, đồng thời xem xét khả năng triển khai tại các chính quyền địa phương.

Theo số liệu của Cơ quan Nhân sự Quốc gia Nhật Bản, công chức làm việc tại các cơ quan trung ương hiện phải làm thêm trung bình 376 giờ mỗi năm, cao hơn gấp đôi so với mức 181 giờ của công chức ở các cơ quan nhà nước ngoài khối trung ương. Một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng chênh lệch này được cho là khối lượng thời gian khổng lồ dành cho việc chuẩn bị bản thảo trả lời các câu hỏi chất vấn tại Quốc hội.

Trong thực tế, các công chức thường phải soạn sẵn nhiều kịch bản trả lời cho cùng một câu hỏi, tương ứng với các hướng chất vấn tiếp theo có thể được các nghị sĩ đưa ra. Công việc chuẩn bị này thường kéo dài đến đêm khuya, gây áp lực lớn lên đội ngũ cán bộ tham mưu.

Với việc áp dụng AI tạo sinh, chính phủ kỳ vọng sẽ rút ngắn đáng kể thời gian dành cho khâu này. Gennai không chỉ hỗ trợ xây dựng câu trả lời ban đầu mà còn có khả năng gợi ý các phương án trả lời cho những câu hỏi bổ sung hoặc truy vấn tiếp theo từ nghị sĩ.

ĐẨY MẠNH ỨNG DỤNG AI VÀO KHU VỰC CÔNG

Theo kế hoạch, các bộ và cơ quan sẽ sử dụng Gennai như một nền tảng chung để phát triển các AI agent chuyên biệt, được huấn luyện từ biên bản các phiên họp Quốc hội, văn bản chất vấn của các nghị sĩ, cũng như các câu trả lời trước đây của quan chức chính phủ. Do được phát triển nội bộ bởi Nhà nước, hệ thống AI này được phép tiếp cận một số dữ liệu có tính bảo mật cao mà các công cụ AI thương mại bên ngoài không thể sử dụng.

Cho đến nay, AI mới chỉ được dùng để phục vụ nghiên cứu sơ bộ khi chuẩn bị nội dung trả lời, chứ chưa từng tham gia trực tiếp vào việc soạn thảo bản nháp. Trong giai đoạn tới, Gennai sẽ đề xuất các phương án trả lời hoàn chỉnh hơn, sau đó công chức phụ trách sẽ rà soát, chỉnh sửa và hoàn thiện trước khi trình lãnh đạo.

Không chỉ dừng lại ở hoạt động nghị trường, Nhật Bản còn có kế hoạch phát triển thêm các hệ thống AI nhằm hỗ trợ quy trình cấp phép và thẩm định hành chính. Một dự án thí điểm đang được triển khai, trong đó AI sẽ tham gia rà soát hồ sơ của các doanh nghiệp xin chứng nhận môi trường làm việc thân thiện với phụ nữ và các bậc cha mẹ có con nhỏ.

Động thái này cho thấy Nhật Bản đang đẩy mạnh ứng dụng AI vào khu vực công, không chỉ để nâng cao hiệu quả hoạt động của bộ máy hành chính mà còn nhằm cải thiện điều kiện làm việc, giảm áp lực và tình trạng làm thêm giờ kéo dài đối với đội ngũ công chức.

AI LÀ MỘT TRONG 6 LĨNH VỰC CÔNG NGHỆ CHIẾN LƯỢC QUỐC GIA CỦA NHẬT BẢN

Chính phủ Nhật Bản đang lên kế hoạch chỉ định 6 lĩnh vực công nghệ trọng điểm chiến lược quốc gia, trong đó có trí tuệ nhân tạo (AI).

Theo nguồn tin của Nikkei, mục tiêu của chính phủ là tập trung hỗ trợ những lĩnh vực vừa đóng vai trò then chốt đối với tăng trưởng kinh tế dài hạn, vừa có ý nghĩa quan trọng trong bảo đảm an ninh quốc gia và năng lực ứng phó khủng hoảng, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ toàn cầu ngày càng gay gắt.

Theo Nikkei, các lĩnh vực như AI hay công nghệ vũ trụ được đánh giá có vai trò sống còn đối với tăng trưởng kinh tế trong tương lai, đồng thời mang tính lưỡng dụng, vừa phục vụ mục đích dân sự vừa có thể ứng dụng trong quốc phòng.

Chính vì vậy, những công nghệ này gắn chặt với vấn đề an ninh quốc gia và quản lý khủng hoảng. Trong bối cảnh nhiều quốc gia đang đẩy mạnh xác định và bảo trợ các công nghệ chiến lược của riêng mình, Nhật Bản cũng muốn tăng tốc thông qua mô hình hợp tác chặt chẽ giữa khu vực công và tư nhân.