Phát triển AI và bảo vệ dữ liệu: Bài toán cân bằng và chiến lược của Việt Nam
Huyền Thương
30/12/2025
Chia sẻ
Việt Nam hiện chưa có những công ty AI siêu lớn như các công ty AI của Hoa Kỳ hay Trung Quốc. Nếu không bảo vệ dữ liệu của người dân, các hãng AI nước ngoài sẽ thu thập toàn bộ dữ liệu ấy và dùng để huấn luyện mô hình của họ...
Theo ông Ronni K. Gothard Christiansen, chuyên gia dữ liệu và bảo mật quyền riêng tư và là CEO kiêm sáng lập AesirX, châu Âu đang đứng trước thách thức này rõ hơn bao giờ hết. Vốn nổi tiếng với khuôn khổ bảo vệ dữ liệu nghiêm ngặt bậc nhất thế giới, đặc biệt là Quy định bảo vệ dữ liệu chung (GDPR), Liên minh châu Âu (EU) nhận ra rằng những rào cản pháp lý hiện hành có thể khiến khu vực này tụt lại phía sau Mỹ và Trung Quốc trong phát triển AI. Vì vậy, Ủy ban châu Âu (EC) đã đề xuất một bản dự thảo pháp lý mới nhằm điều chỉnh cách thức quản lý dữ liệu cho phù hợp với thời đại AI.
Những điều chỉnh này tập trung vào ba hướng lớn: nới lỏng một số quy định bảo vệ dữ liệu, giảm thủ tục hành chính, tạo môi trường thử nghiệm linh hoạt hơn. Theo ông Ronni K. Gothard Christiansen, mục tiêu của châu Âu là cho phép các hệ thống AI được tiếp cận tập dữ liệu quy mô lớn hơn nhiều so với hiện nay. Tuy nhiên, điều này cũng làm dấy lên lo ngại khi người dân có thể trở thành “nguyên liệu đầu vào” của nền kinh tế số, bởi dữ liệu cá nhân của họ chính là nguồn nhiên liệu cho các hệ thống AI thế hệ mới.
Câu chuyện của EU đã gây nhiều tranh cãi về việc “quản” dữ liệu thế nào để vẫn tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của chiến lược AI quốc gia. Chuyên gia Ronni K. Gothard Christiansen cho rằng Việt Nam hiện chưa có những công ty AI siêu lớn như các công ty AI của Hoa Kỳ hay Trung Quốc và nếu không bảo vệ dữ liệu của người dân, các hãng AI nước ngoài sẽ thu thập toàn bộ dữ liệu ấy và dùng để huấn luyện mô hình của họ, trong khi giá trị tạo ra có thể không quay trở lại Việt Nam.
GIỮ CÂN BẰNG GIỮA PHÁT TRIỂN AI VÀ BẢO VỆ DỮ LIỆU
Với Việt Nam, chuyên gia cho rằng trong ngắn hạn 1 - 3 năm tới, việc xây dựng các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) tiếng Việt có thể đem lại lợi thế cho các công ty trong nước nhờ khả năng xử lý ngôn ngữ và văn hóa Việt Nam tốt hơn. Nhưng với tốc độ phát triển hiện nay, chỉ 2 - 3 năm nữa, các mô hình AI của các Big Tech thế giới cũng sẽ có khả năng hiểu ngữ cảnh văn hóa Việt Nam ở mức rất sâu. Bởi vì, những công ty như OpenAI hay Meta có nguồn lực tài chính khổng lồ, trong khi Việt Nam chỉ có nguồn lực khá hạn chế.
“Chúng ta khó có cơ hội cạnh tranh thật sự. Vì vậy, nếu nới lỏng Luật Dữ liệu để phục vụ cho phát triển AI với hy vọng đổ thêm dầu cho cỗ máy tăng trưởng, thì rủi ro lớn nhất là chính dữ liệu lại chảy vào hệ thống của nước khác, chứ không tạo ra giá trị ở trong nước. Về dài hạn, chúng ta sẽ thua thiệt”, ông Ronni cho biết.
Ngoài ra, hiện nay nhiều chuyên gia tài chính và nhà phân tích đang cảnh báo về việc AI đang bước vào một “bong bóng lớn”. Hầu như tất cả các quỹ đầu tư đều muốn rót vốn vào AI, nhưng nhiều công ty AI chỉ xây dựng sản phẩm “copy–paste” của nhau, không sở hữu mô hình AI lõi.
“Theo tôi, đây là thời điểm mà Việt Nam – hay bất kỳ quốc gia đang phát triển nào – phải cực kỳ thận trọng trong việc cân bằng giữa phát triển AI và bảo vệ dữ liệu. Chúng ta không thể đánh đổi mọi thứ chỉ để chạy theo cuộc đua mà bản chất chúng ta khó có cửa thắng trong dài hạn”, ông Ronni K. Gothard Christiansen nhận định.
Theo ông Ronni, với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, Luật Dữ liệu và sắp tới là Luật AI cùng với Luật An ninh mạng và nhiều luật mới khác, Việt Nam đang thiết lập “một nền tảng pháp lý khá mạnh để bảo vệ dữ liệu cá nhân”.
Theo Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Thế Duy, Việt Nam đã ban hành Chiến lược AI lần đầu vào năm 2021, kiên định phát triển công nghệ AI theo triết lý mở: chuẩn mở, dữ liệu mở, mã nguồn mở. “Mở là con đường để tiếp nhận tri thức toàn cầu, làm chủ công nghệ, phát triển Make in Vietnam và đóng góp trở lại cho nhân loại. “Mở” cũng là điều kiện để bảo đảm an toàn và minh bạch trong ứng dụng AI”, Thứ trưởng Bùi Thế Duy nhận định...
Nội dung đầy đủ của bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 51-52 phát hành ngày 29/12/2025. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây:
https://vneconomy.vn/don-doc-tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-5152-2025.htm
Từ khóa:
Dòng sự kiện:
Trí tuệ nhân tạo -AI
Với AI, doanh nghiệp có thể cải thiện năng suất, tối ưu hóa quy trình, gia tăng lợi nhuận và duy trì khả năng cạnh tranh. Tác động này diễn ra ở mọi quy mô, từ các tập đoàn lớn đến doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME). Ngược lại, những doanh nghiệp chậm thích ứng với công nghệ có nguy cơ đánh mất lợi thế và tụt lại phía sau thị trường…
Cloud và AI đang thay đổi nhanh cách ngân hàng xây dựng sản phẩm, vận hành hệ thống và khai thác dữ liệu. Nhưng khi hạ tầng trở nên phân tán hơn, kết nối nhiều hơn và phụ thuộc vào nhiều bên hơn, bài toán bảo mật cũng thay đổi…
Để hỗ trợ doanh nghiệp xuất khẩu hiệu quả cần có sự phối hợp của cả một hệ sinh thái dịch vụ, từ kết nối thị trường, xây dựng thương hiệu, kể câu chuyện sản phẩm đến phát triển dữ liệu và chuyển đổi số…
Trong bối cảnh công nghệ thay đổi nhanh, thị trường nhiều biến động, cần kết nối những xu hướng đang định hình kinh tế toàn cầu với các quyết định thực tế của doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách...
Từ một khóa học chuyển đổi số, Vàng Thị Mơi bắt đầu xây dựng dịch vụ thiết kế và hỗ trợ kinh doanh trực tuyến cho các hộ kinh doanh. Với Mơi, ứng dụng công nghệ số không chỉ là sử dụng AI hay mạng xã hội, mà còn giúp người dân giải quyết những nhu cầu thiết thực trong cuộc sống…
Trí tuệ nhân tạo đang tái định hình môi trường kinh doanh toàn cầu. Thách thức lớn nhất của doanh nghiệp không đơn thuần là ứng dụng AI, mà là nhận diện đúng cơ hội, tái định hình phương thức quản trị, đổi mới mô hình vận hành và chuyển hóa tiềm năng công nghệ thành giá trị kinh doanh thực sự…
Ở mức cao nhất, hệ thống có thể tự động giải quyết thủ tục hành chính khi dữ liệu đủ để xác định người dân đáp ứng các điều kiện theo quy định. Khi đó, hệ thống chủ động xử lý và thông báo kết quả, người dân không phải tự khởi tạo và thực hiện từng bước thủ tục như trước…
Một trong những điểm nghẽn trong đào tạo nhân lực ngành bán dẫn là các trường đại học cùng phát triển nhiều lĩnh vực đào tạo, từ chương trình học đến hạ tầng, phòng thí nghiệm và đội ngũ giảng viên…
Khi công nghệ có thể đảm nhiệm ngày càng nhiều công đoạn với tốc độ nhanh và chi phí thấp hơn, người làm thiết kế đứng trước yêu cầu mới: không chỉ sử dụng thành thạo công cụ mà còn phải có kiến thức nền tảng, tư duy phản biện và khả năng làm chủ quá trình sáng tạo…
Internet, mạng xã hội và AI mở ra nhiều cơ hội cho trẻ em, nhưng cũng kéo theo những rủi ro như lừa đảo, bắt nạt trực tuyến, xâm phạm dữ liệu cá nhân và ảnh hưởng đến sức khỏe tinh thần…
