Starlink sẽ “ảnh hưởng rất nhỏ” đến cạnh tranh trên thị trường viễn thông Việt Nam

Việc Starlink, dịch vụ internet vệ tinh do SpaceX phát triển, chính thức được phép tham gia thị trường viễn thông Việt Nam là một bước tiến quan trọng trong việc mở cửa và đa dạng hóa thị trường viễn thông trong nước. Với chiến lược kinh doanh dựa trên công nghệ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp (LEO), Starlink không chỉ đóng góp vào việc thu hẹp khoảng cách số mà còn mang lại những lợi ích đáng kể trong các lĩnh vực đặc thù như cứu hộ, cứu nạn và an ninh quốc phòng.

Hãng Reuters vừa qua đã đưa tin Starlink dự kiến sẽ bắt đầu hoạt động tại Đà Nẵng vào tháng 5/2025. Tuy nhiên, thông tin chưa được sự xác nhận của SpaceX cũng như các cơ quan liên quan.

CHÍNH SÁCH THÍ ĐIỂM STARLINK TẠI VIỆT NAM: MỘT BƯỚC ĐI CHIẾN LƯỢC

Theo ông Đoàn Quang Hoan, Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hội Vô tuyến điện tử Việt Nam, Việt Nam đã thông qua chính sách thí điểm dịch vụ viễn thông vệ tinh, đặc biệt là Starlink. Đây có thể coi là bước đi chiến lược để thúc đẩy sự phát triển của ngành viễn thông. 

Tại nhiều quốc gia, viễn thông được coi là một lĩnh vực nhạy cảm, đòi hỏi sự kiểm soát trong nước để đảm bảo an ninh và lợi ích quốc gia. Tuy nhiên, để mở cửa cho dịch vụ internet vệ tinh như Starlink, Việt Nam đã thông qua chính sách thí điểm có kiểm soát trong việc triển khai dịch vụ viễn thông sử dụng công nghệ vệ tinh quỹ đạo tầm thấp Starlink. 

Cụ thể, thời gian thí điểm kinh doanh dịch vụ sẽ được thực hiện trong 5 năm kể từ ngày doanh nghiệp thành lập tại Việt Nam, nhưng phải kết thúc trước ngày 1/1/2031, với giới hạn tối đa 600.000 thuê bao. Ngoài ra, một điều kiện bắt buộc là Starlink phải đặt trạm cổng mặt đất (gateway) tại Việt Nam, nhằm đảm bảo tất cả lưu lượng dữ liệu từ người dùng trong nước đi qua trạm này và kết nối với mạng viễn thông công cộng trong nước.

“Đây là một yêu cầu quan trọng để Nhà nước có thể kiểm soát và quản lý dịch vụ internet xuyên biên giới”, ông Đoàn Quang Hoan cho biết. Ngoài ra, điều này không chỉ giúp đảm bảo an ninh quốc gia, mà còn tạo điều kiện để doanh nghiệp có thể phát triển bền vững trong môi trường kinh doanh viễn thông của Việt Nam.

Mặc dù thị trường viễn thông Việt Nam đã đạt mức phủ sóng lên tới 99%, nhưng khoảng 1% dân số vẫn chưa có dịch vụ kết nối, chủ yếu tập trung ở các vùng sâu, vùng xa và hải đảo. Việc phủ sóng các khu vực này là thách thức lớn đối với các nhà mạng trong nước do chi phí đầu tư hạ tầng cao và khó khăn trong việc xây dựng mạng lưới.

Starlink, với công nghệ vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO), có thể giải quyết thách thức này bằng cách phủ sóng cho 1% dân số còn lại mà không cần xây dựng hạ tầng mặt đất phức tạp. Đây là lợi ích lớn nhất mà Starlink mang lại, giúp thu hẹp khoảng cách số (digital divide) ở những khu vực khó khăn.

Mặc dù vậy, vấn đề đặt ra là liệu 1% dân số này có đủ khả năng tài chính để sử dụng dịch vụ của Starlink hay không. Bởi vì, một trong những thách thức đối với Starlink là khả năng tài chính của người dân ở các khu vực khó khăn. Với mức giá thuê bao từ 50-150 USD/tháng và chi phí mua thiết bị đầu cuối khoảng 599 USD, việc tiếp cận dịch vụ của Starlink có thể gặp khó khăn đối với nhiều hộ gia đình nghèo hoặc cư dân tại vùng sâu, vùng xa.

Điều này đặt ra yêu cầu về các chính sách hỗ trợ từ Nhà nước để đảm bảo dịch vụ internet vệ tinh có thể phục vụ hiệu quả và không gây phân hóa xã hội. Cũng như các doanh nghiệp khác, Starlink có thể xem xét các chương trình hợp tác với Chính phủ và các tổ chức phi lợi nhuận để thúc đẩy việc cung cấp dịch vụ với chi phí thấp hơn.

Tuy nhiên, một lợi ích lớn mà Starlink có thể mang lại là hỗ trợ trong các hoạt động phòng chống thiên tai và cứu hộ cứu nạn. Việc sử dụng công nghệ vệ tinh để cung cấp internet ở những khu vực bị thiên tai tàn phá sẽ giúp duy trì liên lạc và điều phối công tác cứu trợ, nhất là khi các mạng lưới mặt đất bị gián đoạn. Đây cũng là một yếu tố quan trọng trong chiến lược phát triển của Starlink tại Việt Nam, góp phần nâng cao khả năng ứng phó trong các tình huống khẩn cấp.

STARLINK KHÔNG PHẢI LÀ ĐỐI THỦ CẠNH TRANH TRỰC TIẾP VỚI CÁC NHÀ MẠNG VIỆT NAM

Với mục tiêu chủ yếu là phục vụ các khu vực chưa được phủ sóng viễn thông, theo ông Đoàn Quang Hoan, Starlink không phải là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với các nhà mạng di động hoặc nhà cung cấp internet cáp quang tại Việt Nam. Mặc dù các nhà mạng lớn như Viettel, VNPT hay MobiFone đã phủ sóng toàn quốc, Starlink vẫn có cơ hội phát triển mạnh mẽ ở những khu vực chưa có kết nối hoặc trong các tình huống khẩn cấp, nơi mạng viễn thông truyền thống không thể đáp ứng.

Việc Starlink không cạnh tranh trực tiếp với các nhà mạng trong nước giúp hạn chế sự lo lắng về tác động tiêu cực đến thị trường viễn thông. Thay vào đó, việc tham gia của Starlink là cơ hội để Việt Nam tiếp cận với công nghệ tiên tiến, mở rộng khả năng kết nối và giảm bớt sự phân hóa số.

Theo chuyên gia, sự xuất hiện của Starlink tại Việt Nam không chỉ là một cơ hội lớn cho thị trường viễn thông, mà còn là cơ hội cho các nhà đầu tư và các doanh nghiệp phát triển dịch vụ tại những khu vực chưa được phủ sóng. Sự đổi mới và sáng tạo trong việc cung cấp kết nối internet vệ tinh chính là yếu tố giúp Starlink tạo ra giá trị bền vững cho thị trường viễn thông Việt Nam, đồng thời giúp thu hẹp khoảng cách số giữa các khu vực thành thị và nông thôn, cũng như trong các ứng dụng đặc thù quan trọng.

Tuy vậy, để đạt được thành công, Starlink sẽ cần giải quyết được vấn đề chi phí và phát triển các phương thức hợp tác với Nhà nước và các tổ chức xã hội để cung cấp dịch vụ với giá cả hợp lý và đảm bảo sự công bằng cho tất cả người dân.

Thực tế, dịch vụ internet vệ tinh của Starlink giống như dịch vụ băng rộng di động mặt đất, nhưng có một số khác biệt cơ bản. Trong mạng di động mặt đất, thiết bị đầu cuối (như điện thoại) có thể di chuyển, nhưng trạm thu phát sóng (BTS) cố định. Ngược lại, với internet vệ tinh, thiết bị đầu cuối (chảo vệ tinh) hiện vẫn phải cố định tại chỗ, trong khi “trạm BTS” là các vệ tinh di chuyển trên quỹ đạo. Vì vậy, Starlink không phù hợp để sử dụng ở các thành phố, nơi hạ tầng cáp quang và 4G/5G đã rất phát triển, và cũng không thực sự cần thiết ở các vùng nông thôn đã được phủ sóng. Starlink chỉ thực sự phát huy tác dụng ở những khu vực hoàn toàn không có sóng viễn thông.

Sự xuất hiện của Starlink tại Việt Nam sẽ có ảnh hưởng rất nhỏ đến bối cảnh cạnh tranh trong thị trường viễn thông. Starlink không phải là đối thủ trực tiếp của các nhà mạng mặt đất, vì dịch vụ này nhắm đến một phân khúc thị trường hoàn toàn khác – chủ yếu là các khu vực chưa được phủ sóng và các ứng dụng đặc thù như cứu hộ, cứu nạn, hoặc an ninh quốc phòng.