image Chủ Nhật, 22/11/2026

Startup cần tính đến phương án “exit” ngay khi khởi nghiệp

Bảo Bình

18/09/2026

Chia sẻ

Theo chuyên gia quốc tế với hơn 30 năm kinh nghiệm về tài chính doanh nghiệp, đầu tư và tư vấn chiến lược tăng trưởng, startup cần tính đến phương án “exit” – thoái vốn, M&A hoặc IPO – ngay từ khi bắt đầu khởi nghiệp…

Giá trị của một doanh nghiệp không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở cách doanh nghiệp định nghĩa lại mô hình kinh doanh và thị trường. Ảnh minh họa
Giá trị của một doanh nghiệp không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở cách doanh nghiệp định nghĩa lại mô hình kinh doanh và thị trường. Ảnh minh họa

Theo Tiến sĩ Marcuz Tan, CEO Boustead APEX và nhà sáng lập AI:Xcelerator, chiến lược xây dựng doanh nghiệp có khả năng “exit” cần được xác định ngay từ khi startup bắt đầu.

NHÀ ĐẦU TƯ SẼ NHẬN ĐƯỢC GÌ

Với vai trò nhà đầu tư và tư vấn đưa doanh nghiệp lên sàn, ông Tan đã nhấn mạnh khái niệm WIFI – “What’s In It For Investors”, tức nhà đầu tư sẽ nhận được gì. Theo ông, nhiều startup khi gọi vốn chỉ tập trung giới thiệu sản phẩm tốt, công nghệ nổi bật hay tiềm năng thị trường, nhưng lại chưa trả lời được câu hỏi cốt lõi: “Nếu doanh nghiệp tốt như vậy, tại sao cần vốn của tôi và khoản đầu tư đó sẽ tạo ra giá trị gì?”

Từ kinh nghiệm gặp hơn 2.000 người thuyết trình gọi vốn, ông cho biết khoảng 90% tập trung nói doanh nghiệp của mình tốt như thế nào. Trong khi đó, nhà đầu tư cần biết startup đang gặp vấn đề gì, cần vốn để giải quyết điều gì và khoản đầu tư có thể mang lại mức sinh lời ra sao.

Nhà đầu tư cần biết startup đang gặp vấn đề gì, cần vốn để giải quyết điều gì và khoản đầu tư có thể mang lại mức sinh lời ra sao.

Ông Tan đưa ra một ví dụ theo cách tiếp cận của mình: nếu đầu tư 1 USD, nhà đầu tư có thể kỳ vọng khoản đầu tư đó tạo ra khoảng 10 USD trong vòng 24 tháng. Chuyên gia cũng lưu ý đây là mức kỳ vọng trong cách đánh giá của ông, không phải một chuẩn chung cho mọi khoản đầu tư mạo hiểm.

Từ đó, ông cho rằng nhà sáng lập cần xác định đích đến của doanh nghiệp ngay từ đầu: M&A, IPO, chuyển giao cho thế hệ sau hay tiếp tục điều hành lâu dài. Khi mục tiêu cuối cùng đã rõ, chiến lược gọi vốn và xây dựng doanh nghiệp mới có thể được thiết kế phù hợp với con đường đó.

CÔNG THỨC “36–24–36”

Một công thức khởi nghiệp được ông Tan nhấn mạnh là “36–24–36” - mô hình để đánh giá khả năng tăng trưởng và sử dụng vốn của startup.

Theo đó, số 36 đầu tiên là mục tiêu tăng trưởng khách hàng 36% mỗi năm. Chẳng hạn, nếu năm 2026 có 10 khách hàng, doanh nghiệp cần đạt khoảng 14 khách hàng vào năm tiếp theo để duy trì mức tăng trưởng 36%.

Con số 24 là mức lợi nhuận trên vốn đầu tư (ROI) mà ông kỳ vọng. Ông lấy Apple làm ví dụ, cho rằng tỷ suất lợi nhuận của hãng này vào khoảng 28% sau khi tính các chi phí liên quan đến sản xuất. Theo cách tiếp cận của ông, mức 24% là ngưỡng lợi nhuận có thể kỳ vọng ở một khoản đầu tư.

Và con số 36 cuối cùng đề cập đến khả năng luân chuyển vốn. Theo ông Tan, nhiều startup tìm đến nhà đầu tư khi chỉ còn đủ tiền duy trì hoạt động trong 6-9 tháng, thay vì có kế hoạch tài chính đủ cho 18 tháng. Nguồn vốn trước đó có thể đã được sử dụng cho marketing, văn phòng hoặc mở rộng nhân sự, nhưng doanh nghiệp chưa tạo được vòng quay vốn đủ nhanh để tiếp tục tăng trưởng. Ông cho rằng startup không nên phụ thuộc vào việc liên tục gọi thêm vốn từ các quỹ VC.

CÁC PHƯƠNG ÁN EXIT CỦA STARTUP

Ngoài ra, Tiến sĩ Marcuz Tan cũng đề cập đến các vấn đề về dòng tiền (cash flow) và mô hình kinh doanh (concept). Cụ thể, với cash flow, ông Tan cho rằng startup cần hướng tới khả năng duy trì dòng tiền dương thay vì liên tục phải tìm kiếm nguồn vốn mới để duy trì hoạt động. Theo ông, một câu hỏi quan trọng đối với nhà sáng lập là: doanh nghiệp có thể tự lực đến mức mỗi tháng vẫn duy trì số dư tiền mặt dương hay không? Đồng thời, startup cần chứng minh có đủ nguồn lực tài chính để duy trì hoạt động trong khoảng 18 tháng.

Tiến sĩ Marcuz Tan chia sẻ tại chuỗi sự kiện về cộng đồng startup. Theo ông, Số 36 đầu tiên là mục tiêu tăng trưởng khách hàng 36% mỗi năm. Ảnh: B.B
Tiến sĩ Marcuz Tan chia sẻ tại chuỗi sự kiện về cộng đồng startup. Theo ông, Số 36 đầu tiên là mục tiêu tăng trưởng khách hàng 36% mỗi năm. Ảnh: B.B

Với concept, ông Tan nhấn mạnh rằng giá trị của một doanh nghiệp không chỉ nằm ở sản phẩm mà còn ở cách doanh nghiệp định nghĩa lại mô hình kinh doanh và thị trường.

Ông dẫn ví dụ về ngành ô tô, khi so sánh Ford, BMW với Tesla. Theo ông, sự khác biệt không chỉ nằm ở số lượng xe bán ra, mà ở việc Tesla góp phần thay đổi khái niệm về một chiếc ô tô, từ phương tiện sử dụng động cơ truyền thống sang phương tiện vận hành bằng pin và phần mềm.

Tương tự, Uber được ông Tan sử dụng để minh họa cho một mô hình kinh doanh khác biệt. Doanh nghiệp này xây dựng nền tảng kết nối người có nhu cầu di chuyển với dịch vụ vận tải, thay vì trực tiếp sở hữu toàn bộ phương tiện. Theo ông, đây chính là cách một doanh nghiệp có thể tạo ra giá trị bằng việc thay đổi cách thị trường vận hành.

Từ đó, ông Tan cho rằng startup cần đặc biệt chú ý đến giá trị vòng đời khách hàng và khả năng khách hàng quay lại. Nếu khách hàng chỉ mua một lần và doanh nghiệp phải liên tục tìm khách hàng mới để duy trì doanh thu, mô hình đó khó tạo ra tăng trưởng bền vững. Ngược lại, khả năng giữ chân khách hàng và tạo doanh thu lặp lại sẽ giúp doanh nghiệp hình thành một mô hình kinh doanh có giá trị hơn trong mắt nhà đầu tư.

Về thời điểm gọi vốn, ông Tan cho rằng startup không nên tiếp cận theo cách gọi vốn trước rồi mới xác định doanh nghiệp sẽ đi đâu. Theo ông, nhiều nhà sáng lập chỉ gọi vốn, xác định cần 2 triệu hay 3 triệu USD, nhưng khi được hỏi chiến lược exit là gì thì chưa có câu trả lời.

Thay vào đó, một lần nữa chuyên gia đã đề xuất xác định chiến lược vốn và mục tiêu exit ngay từ ngày đầu khởi nghiệp. Khi bắt đầu tìm kiếm nguồn vốn, nhà sáng lập cũng cần xác định thời điểm và hình thức thoái vốn phù hợp, có thể sau 24, 36 hoặc 48 tháng.

Theo chuyên gia, các phương án exit của startup có thể bao gồm M&A, IPO hoặc reverse takeover - doanh nghiệp thực hiện sáp nhập với một công ty đã niêm yết để tiếp cận thị trường vốn.

“Khi mục tiêu cuối cùng được xác định từ sớm, việc huy động và sử dụng vốn sẽ có định hướng rõ ràng hơn, thay vì chỉ tập trung vào việc tìm kiếm vòng vốn tiếp theo”, ông Marcuz Tan nói.


Doanh nghiệp thích ứng thế nào khi AI tham gia quyền lựa chọn?

Từ việc tìm kiếm, đánh giá đến lựa chọn sản phẩm, dịch vụ, người tiêu dùng ngày càng có thể ủy quyền cho AI thực hiện một phần quá trình này. Sự thay đổi đặt ra yêu cầu doanh nghiệp điều chỉnh chiến lược thương hiệu, Marketing và Sales để duy trì năng lực cạnh tranh.

14:20 20/11/2026
Quản trị thông minh trong kỷ nguyên số: Đặt con người làm trung tâm

Chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và đổi mới sáng tạo chỉ có thể đóng góp cho phát triển bền vững khi đi cùng đổi mới thực chất phương thức quản trị, nâng cao hiệu quả tổ chức và bảo đảm vai trò của người lao động...

08:52 20/11/2026
Tiến sĩ AI từ Ý trở về Việt Nam, chọn bài toán khó của ngành chăn nuôi để khởi nghiệp

Thay vì chờ gà nở cả tháng mới phân biệt trống, mái và sau đó phải tiêu hủy gà con trống, HBC Nexus, startup Việt đã dùng AI, nhận diện giới tính phôi gà ngay từ ngày thứ 4 ấp trứng. Công nghệ này không chỉ mở ra khả năng giảm chi phí cho các trại giống mà còn hướng tới hạn chế hàng tỷ gà trống con bị tiêu hủy mỗi năm trên thế giới...

15:59 19/11/2026
Làm công nghệ lõi không thể "ăn xổi", kiến nghị tài trợ nghiên cứu theo gói dài hạn

Có những sản phẩm công nghệ chiến lược có thể đầu tư trong 1-2 năm, nhưng với công nghệ lõi cần khoảng 5 năm. Đặc biệt, những sản phẩm công nghệ lõi có chiều sâu, định hướng dài hạn có thể cần tới 10 năm để phát triển...

10:45 19/11/2026
Từ điện tử sang bán dẫn: Việt Nam có thể tận dụng những năng lực nào?

Ngành điện tử Việt Nam đã hình thành nền tảng về sản xuất, kỹ thuật, nhân lực và thị trường. Đây có thể là điểm xuất phát để mở rộng sang bán dẫn. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi doanh nghiệp nhận diện đúng năng lực có thể kế thừa và những khoảng cách cần thu hẹp…

09:48 18/11/2026
Đầu tư R&D, nâng cao năng lực làm chủ công nghệ robot Việt Nam

Muốn làm chủ công nghệ lõi, doanh nghiệp cần có đội ngũ R&D đủ năng lực để tạo ra những tài sản sở hữu trí tuệ có giá trị, có thể đăng ký bảo hộ không chỉ tại Việt Nam mà còn ở thị trường quốc tế...

14:34 17/11/2026
Kiến tạo hệ sinh thái quản trị giáo dục quốc gia trên nền tảng số và dữ liệu dùng chung

Từ câu chuyện hoàn thiện khung pháp lý, kiến trúc dữ liệu dùng chung đến bài toán liêm chính trong ứng dụng trí tuệ nhân tạo và khoảng trống thể chế nội bộ - "trụ cột bị bỏ quên" tại nhiều trường đại học, tọa đàm do Cục Khoa học, Công nghệ và Thông tin (Bộ Giáo dục và Đào tạo) phối hợp cùng Intel Việt Nam tổ chức đã mở ra bức tranh toàn cảnh về bước chuyển mới của quản trị số toàn ngành.

14:34 17/11/2026
CTO của Quantropi: Chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử không cần phải thay đổi toàn bộ hạ tầng

Theo ông Michael Redding, Giám đốc công nghệ (CTO) Quantropi, doanh nghiệp có thể chuyển đổi sang bảo mật hậu lượng tử bằng giải pháp phần mềm tích hợp trên hạ tầng hiện có, không cần thay thế toàn bộ hệ thống, qua đó giảm chi phí triển khai.

10:07 17/11/2026
Chuẩn bị nguồn lực và chiến lược cho kỷ nguyên mật mã hậu lượng tử

Việc chuẩn bị cho lĩnh vực mật mã hậu lượng tử đang được đặt ra không chỉ ở khía cạnh công nghệ, mà còn liên quan đến năng lực nghiên cứu, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng hệ sinh thái ứng dụng.

08:39 17/11/2026
Bảo mật Hậu Lượng tử: Thách thức Quản trị Dữ liệu & Lộ trình Triển khai cho các Doanh nghiệp, Tổ chức tại Việt Nam

Trong suốt tiến trình chuyển đổi số nhiều năm qua, chúng ta luôn khẳng định với nhau rằng: Dữ liệu và Bí mật kinh doanh là tài sản sống còn của mỗi tổ chức. Dữ liệu quyết định năng lực cạnh tranh, trải nghiệm khách hàng và thậm chí là sự tồn vong của một doanh nghiệp hay một ngân hàng.

08:38 17/11/2026