Sức mạnh về điện và data center có thể đưa Trung Quốc vượt Mỹ trong cuộc đua AI

Cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI) toàn cầu đang bước sang một giai đoạn mới, nơi lợi thế không còn nằm ở thuật toán hay mô hình, mà ở khả năng xây dựng trung tâm dữ liệu và bảo đảm nguồn điện. Đó là nhận định gây chú ý của Allen Zhu Xiaohu, Giám đốc điều hành GSR Ventures – nhà đầu tư nổi tiếng được mệnh danh là “thợ săn kỳ lân” của Trung Quốc.

HẠ TẦNG NĂNG LƯỢNG – “LÁ BÀI” ĐƯA TRUNG QUỐC TIẾN GẦN NGÔI ĐẦU AI

Theo South China Morning Post, trong một podcast gần đây, ông Zhu cho rằng Trung Quốc có thể vượt Mỹ về AI trong vòng 10 năm tới nhờ tốc độ mở rộng hạ tầng năng lượng và trung tâm dữ liệu nhanh hơn.

“Việc Trung Quốc đuổi kịp Mỹ về thuật toán và mô hình AI dễ hơn rất nhiều so với việc Mỹ phải xây thêm các trung tâm dữ liệu và nhà máy điện để đáp ứng nhu cầu tính toán”, ông nhấn mạnh.

Theo chuyên gia Zhu, AI đang trở thành cuộc cạnh tranh về năng lực tính toán – yếu tố phụ thuộc trực tiếp vào quy mô trung tâm dữ liệu và sự ổn định của nguồn cung điện. “Cuộc cạnh tranh AI thực chất là cạnh tranh về trung tâm dữ liệu và điện năng, và Trung Quốc đang có lợi thế rõ rệt”, ông nói.

Quỹ đầu tư mạo hiểm GSR Ventures của ông Zhu đã đầu tư vào nhiều start-up giá trị trên 1 tỷ USD, bao gồm Didi Chuxing và nền tảng mạng xã hội RedNote.

Nhận định của ông Zhu cũng trùng khớp với những cảnh báo ngày càng tăng tại Mỹ về nguy cơ thiếu hụt điện năng cho AI.

Một báo cáo của RAND (Mỹ) công bố tháng 6 cho thấy nhu cầu tính toán tăng vọt đang tạo áp lực “phi thường” lên lưới điện quốc gia, khiến nhiều bang loay hoay tìm nguồn điện ổn định cho các trung tâm dữ liệu mới.

Trong khi đó, Trung Quốc thời gian qua đã đẩy mạnh xây dựng nhà máy điện hạt nhân, điện mặt trời và các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn nhằm cung cấp điện sạch cho nền kinh tế số. Đây được xem là quyết định chiến lược giúp giảm rủi ro thiếu điện và tạo nền tảng cho tham vọng AI quốc gia.

Nhà đầu tư Zhu cũng dành lời khen cho DeepSeek – start-up AI Trung Quốc gây chú ý toàn cầu trong năm 2024–2025. Ông cho rằng DeepSeek đã thu hẹp đáng kể khoảng cách với Mỹ và đóng góp quan trọng cho sự tiến bộ của AI toàn cầu. “Mười năm nữa, mọi người sẽ nhìn lại và xem DeepSeek là bước ngoặt của AI. Tác động của nó đến nhân loại và lịch sử vẫn đang bị đánh giá thấp”, ông nói.

Một điểm đáng chú ý là DeepSeek công bố mô hình hàng đầu và nghiên cứu cốt lõi hoàn toàn miễn phí – điều mà theo Zhu đã giúp ngăn việc công nghệ AI tối tân rơi vào tay vài tập đoàn lớn. “Nếu DeepSeek không chọn con đường mở, AI sẽ bị kiểm soát bởi một nhóm công ty tư nhân khổng lồ – điều có thể gây hại cho nhân loại”, ông cảnh báo.

START-UP AI TRUNG QUỐC GẶP THÁCH THỨC TRƯỚC “NGƯỜI KHỔNG LỒ” CÔNG NGHỆ

Dù lạc quan về tiềm năng AI của Trung Quốc, chuyên gia Allen Zhu thừa nhận các start-up AI nước này – từ DeepSeek, Moonshot AI, Z.ai đến MiniMax – đang phải đối mặt với cuộc cạnh tranh gắt gao từ các tập đoàn lớn như Alibaba và ByteDance.

Theo ông, các nền tảng Internet lớn có khả năng tung ra mô hình AI với giá rất thấp, thậm chí miễn phí, khiến các start-up khó thu lợi từ dịch vụ mô hình cốt lõi.

Điều này lý giải vì sao chuyên gia Zhu không mặn mà đầu tư vào các công ty chỉ tập trung phát triển mô hình nền tảng (foundation models), mà ưu tiên rót vốn vào doanh nghiệp xây dựng ứng dụng AI. Ông cho biết GSR Ventures năm nay đã đầu tư vào khoảng một chục start-up phát triển ứng dụng AI.

Trong góc nhìn của ông Zhu, nếu Trung Quốc xuất hiện một “OpenAI phiên bản Trung Quốc”, khả năng cao đó sẽ là Alibaba hoặc ByteDance – không phải các start-up AI đang nổi. Đây là nhận định phù hợp với diễn biến thị trường khi cuộc đua giữa các ông lớn công nghệ Trung Quốc đang tăng tốc mạnh mẽ.

Alibaba gần đây đẩy mạnh chiến lược xoay quanh chatbot Qwen – tham vọng biến nó thành cổng truy cập AI phổ biến nhất trong đời sống hàng ngày, qua đó mở đường dẫn tới thị trường đại chúng. Tuy nhiên, ByteDance mới là bên tạm dẫn trước.

Zhu cho biết Doubao – chatbot AI theo phong cách ChatGPT của ByteDance – đang là ứng dụng AI phổ biến nhất Trung Quốc tính đến tháng 9, dựa trên dữ liệu của công ty phân tích QuestMobile. Sự phổ biến của Doubao cho thấy ByteDance đang sở hữu lợi thế đáng kể ở thị trường tiêu dùng, nơi quy mô người dùng và tốc độ thử nghiệm sản phẩm quyết định thành bại.

Ông cũng cho rằng Alibaba cần xem xét lại chiến lược cạnh tranh tốn kém với Meituan trong mảng giao đồ ăn – lĩnh vực mà ông mô tả là “trận chiến mà ai cũng thua”. “Sẽ hợp lý hơn nếu Alibaba chuyển nguồn lực sang mục tiêu trở thành cổng truy cập AI chính”, Zhu nhận định.

Trong bức tranh chung, Trung Quốc đang định hình cách tiếp cận khác biệt với Mỹ: trong khi Thung lũng Silicon dẫn đầu nhờ mô hình tiên phong và lực kéo thị trường, Trung Quốc nổi lên nhờ tốc độ xây dựng hạ tầng điện – dữ liệu và sự hậu thuẫn mạnh mẽ từ các tập đoàn Internet.

Nếu xu hướng hiện tại tiếp diễn, nhận định của Allen Zhu – rằng Trung Quốc sẽ vượt Mỹ về AI trong một thập kỷ – hoàn toàn có thể trở thành hiện thực.