Trào lưu “khởi nghiệp một mình” bùng nổ tại Trung Quốc nhờ làn sóng AI

Sự bùng nổ trí tuệ nhân tạo tại Trung Quốc đang thúc đẩy sự xuất hiện của một thế hệ “solopreneur” – những doanh nhân một mình vận hành toàn bộ công việc nhờ công cụ AI.

Xu hướng này mang lại tia hy vọng trong bối cảnh thị trường việc làm tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới vẫn đang vật lộn với tỷ lệ thất nghiệp thanh niên ở mức cao kỷ lục.

AI MỞ RA LÀN SÓNG “KHỞI NGHIỆP MỘT MÌNH” GIỮA THỊ TRƯỜNG LAO ĐỘNG KHÓ KHĂN

Theo South China Morning Post, dù chưa có số liệu chính thức tại Trung Quốc, làn sóng mô hình AI giá rẻ và ngày càng dễ tiếp cận cho thấy nhóm “doanh nhân một người” đang tăng nhanh. Trên thế giới, dữ liệu mới nhất của Cục Thống kê Dân số Mỹ cho biết nước này hiện có khoảng 30 triệu solopreneur, đóng góp 6,8% tổng hoạt động kinh tế – một con số được giới quan sát xem như tín hiệu tham chiếu cho xu hướng toàn cầu.

Tại Trung Quốc, nhiều chính quyền địa phương đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội, chủ động triển khai chính sách hỗ trợ “one-person company” (OPC). Tháng 11 vừa qua, thành phố Tô Châu (tỉnh Giang Tô) thành lập “Liên minh dịch vụ OPC” nhằm cung cấp tư vấn, hạ tầng và không gian làm việc cho solopreneur. Tại Thượng Hải, một tòa nhà ở quận Tĩnh An cũng được quy hoạch làm trung tâm hỗ trợ doanh nghiệp một người, với văn phòng chia sẻ và khả năng truy cập tài nguyên điện toán.

Trong bối cảnh hàng triệu sinh viên tốt nghiệp đối mặt với hạn chế trong cơ hội nghề nghiệp truyền thống, mô hình solopreneur trở thành lựa chọn hấp dẫn: vốn ít, rủi ro thấp, phụ thuộc nhiều vào sức lao động sáng tạo và công nghệ AI – điểm mạnh của lực lượng lao động trẻ, có trình độ công nghệ tốt.

SOLOPRENEUR TRUNG QUỐC "LÀM TẤT ĂN CẢ" TỪ THIẾT KẾ, NỘI DUNG ĐẾN NGHỆ THUẬT AI

Giới quan sát nhận định rằng Trung Quốc đang đứng trước cơ hội hình thành một thế hệ doanh nghiệp nhỏ nhưng siêu hiệu quả, vận hành nhờ AI và tối ưu hóa mọi chi phí. Một trong những gương mặt tiêu biểu của phong trào này là Karen Dai, 38 tuổi, doanh nhân tại Thượng Hải và người sáng lập SoloNest – cộng đồng kết nối solopreneur đang phát triển nhanh chóng.

Chỉ sau một năm, SoloNest đã tổ chức hơn 100 sự kiện lớn nhỏ, thu hút hơn 2.000 người tham gia. Mô hình sự kiện – kết nối – đào tạo giúp SoloNest nhanh chóng đạt điểm hòa vốn, với thu nhập của Dai tương đương mức lương cũ khi còn làm giám đốc marketing tại một công ty giáo dục trực tuyến: khoảng nửa triệu nhân dân tệ (70.700 USD) mỗi năm.

Những người tham dự SoloNest hoạt động trong nhiều lĩnh vực đa dạng: bán hàng online, sáng tạo nội dung, phát triển phần mềm, vẽ chân dung thú cưng bằng AI hay quản lý quán bar. Tất cả đều có điểm chung: sử dụng AI để rút gọn chi phí vận hành, mở rộng năng lực cá nhân và thử nghiệm các ý tưởng kinh doanh mới.

Thế hệ trẻ cũng đang coi AI như “trợ lý đặc biệt” trong hành trình lập nghiệp. Zay Gao, 23 tuổi, nhà thiết kế tự do đồng thời là giảng viên tại Học viện Nghệ thuật Thị giác Thượng Hải, cho biết AI giúp anh “giải phóng” khỏi những hạn chế của nghề thiết kế truyền thống. Sau ba năm làm việc với nội dung do AI tạo sinh, thu nhập hiện tại của Gao ngang ngửa với các nhà thiết kế tại các tập đoàn công nghệ lớn.

Gao sử dụng nhiều công cụ AI: Youchuan (tương tự Midjourney do startup Trung Quốc phát triển), Jimeng – công cụ text-to-video của ByteDance, cũng như các nền tảng tạo nhạc như Suno AI, Splash Music, Udio và mô hình Gemini 3 của Google. Một tác phẩm mới của anh mô tả hình ảnh AI tạo sinh về một người đàn ông mang dáng vẻ Steve Jobs, mặc áo cổ lọ đặc trưng, đang chơi đĩa than trên bàn xoay màu trắng.

Chi phí sử dụng các công cụ AI của Gao dao động 500 - 1.000 nhân dân tệ mỗi tháng – một khoản đầu tư mà anh mô tả là “mở rộng bộ não”, cho phép sáng tạo với tốc độ và chất lượng mà trước đây không thể đạt được.

Tư duy “một người – nhiều vai” của solopreneur nhận được sự ủng hộ rộng rãi trong giới công nghệ toàn cầu. CEO OpenAI Sam Altman từng nhận định AI sẽ giải phóng cá nhân khỏi nhu cầu phải có đội ngũ lớn hay nguồn vốn đầu tư khổng lồ để xây dựng doanh nghiệp. Ông thậm chí dự báo sẽ sớm xuất hiện “công ty một người trị giá tỷ đô đầu tiên”.

TƯƠNG LAI MƠ MỞ NHƯNG VẪN ĐẦY THÁCH THỨC

Dù được truyền cảm hứng mạnh mẽ, nhiều chuyên gia cảnh báo rằng mô hình solopreneur không thể giải quyết mọi vấn đề của thị trường lao động Trung Quốc. Với 200 triệu lao động đang làm việc trong nền kinh tế gig và tỷ lệ thất nghiệp thanh niên gần 20%, có lo ngại rằng xu hướng này sẽ chỉ bổ sung thêm lao động tự do – thay vì tạo ra tăng trưởng kinh tế bền vững.

Thực tế, theo khảo sát của SoloNest, chỉ khoảng 20% thành viên đã tạo được dòng doanh thu ổn định, 40% đang trong quá trình tìm kiếm nguồn thu và 40% còn lại vẫn đang chuẩn bị khởi nghiệp nhưng chưa bắt đầu. Cai dựng mô hình kinh doanh bền vững vẫn là thách thức lớn, khiến nhiều người dễ rơi vào tình trạng thu nhập không ổn định – đặc biệt trong các lĩnh vực sáng tạo vốn cạnh tranh cao.

Song với những người đã xác định theo đuổi con đường này, tinh thần lạc quan vẫn rất rõ rệt. Karen Dai cho rằng năng lực của một người luôn có giới hạn, nhưng AI đang làm rộng biên độ của những gì họ có thể đạt được: “Là công ty một người, chúng ta bị giới hạn. Nhưng AI giúp mở rộng ranh giới đó”.