Tài sản mã hóa là "miếng mồi ngon" của tội phạm mạng

Trong hai ngày 18 - 19/7, Hiệp hội Blockchain và Tài sản số Việt Nam phối hợp với Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia và Hiệp hội Bất động sản Việt Nam tổ chức Vietnam RWA Summit 2026 với chủ đề "Giải pháp mã hóa tài sản thực và cơ hội đón đầu thị trường tỷ đô", nhằm tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà đầu tư về phát triển hệ sinh thái RWA, hoàn thiện khung pháp lý và thu hút dòng vốn quốc tế.

HÀNG TRĂM VỤ TẤN CÔNG, THIỆT HẠI LÊN TỚI GẦN 13 TỶ USD

Chia sẻ tại Vietnam RWA Summit 2026, Thượng tá, Tiến sĩ Nguyễn Thành Chung, Cục An ninh mạng và Phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05), Bộ Công an, cho biết trong những năm qua, hoạt động tấn công mạng nhằm vào các sàn giao dịch tài sản mã hóa trên thế giới diễn ra hết sức phức tạp. Thống kê cho thấy, chỉ trong giai đoạn từ năm 2020 đến đầu năm 2025, đã xảy ra hơn 660 vụ tấn công mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa, với tổng thiệt hại lên tới gần 13 tỷ USD.

Đáng chú ý, từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường tài sản mã hóa toàn cầu tiếp tục hứng chịu tổn thất khoảng 800 triệu USD từ các cuộc tấn công mạng, trong đó có không ít vụ việc gây thiệt hại đặc biệt lớn.

Ông Chung dẫn chứng hàng loạt vụ việc điển hình: vụ tấn công một sàn giao dịch tại Nhật Bản vào tháng 5/2024 gây thiệt hại 320 triệu USD; vụ tấn công sàn Ronin Network năm 2022 khiến 615 triệu USD "bốc hơi"; và gần đây nhất, vào tháng 4/2026, giao thức GMX cũng trở thành nạn nhân của một cuộc tấn công với thiệt hại ước tính khoảng 285 triệu USD.

"Các vụ tấn công mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa để lại hậu quả đặc biệt nghiêm trọng đối với các công ty, doanh nghiệp trong lĩnh vực này", Thượng tá Nguyễn Thành Chung nhấn mạnh.

Nhiều doanh nghiệp sau khi bị tấn công phải đối mặt với thiệt hại lớn, dòng rút tiền của khách hàng và khả năng phục hồi rất thấp. Ronin Network là ví dụ điển hình khi thiệt hại lên tới hơn 600 triệu USD nhưng phần thu hồi được chỉ là một phần nhỏ. Trong khi đó, Poly Network là trường hợp hiếm hoi mà hacker tự nguyện hoàn trả phần lớn tài sản

4 NGUYÊN NHÂN KHIẾN TÀI SẢN MÃ HÓA LÀ "MỒI NGON" CỦA TỘI PHẠM MẠNG

Phân tích sâu về các vụ tấn công, Thượng tá Nguyễn Thành Chung chỉ ra bốn nhóm nguyên nhân chính.

Thứ nhất là đặc tính kỹ thuật của công nghệ blockchain. Theo ông, các ứng dụng dựa trên nền tảng blockchain là công nghệ mới, mang tính phi tập trung, đòi hỏi phương thức bảo mật khác biệt hoàn toàn so với các hệ thống thông tin truyền thống vốn được thiết kế theo mô hình tập trung.

"Điều này gây khó khăn ngay cả đối với những quốc gia có trình độ khoa học công nghệ tiên tiến", ông nói, và cho rằng chính sự khác biệt về kiến trúc bảo mật này là mảnh đất tiềm ẩn nhiều nguy cơ về an ninh mạng.

Thứ hai là hạn chế trong nhận thức của doanh nghiệp. Thượng tá Chung cho biết, không ít doanh nghiệp, công ty khởi nghiệp trong lĩnh vực tài sản mã hóa chưa đầu tư đúng mức cho công tác bảo vệ an ninh mạng. Một bộ phận không nhỏ lãnh đạo, CEO còn cho rằng bản thân mạng lưới phi tập trung đã đủ khả năng bảo mật trước các cuộc tấn công.

Tuy nhiên, thực tiễn lại cho thấy điều ngược lại: các cuộc tấn công thường nhắm thẳng vào những ứng dụng, dịch vụ được xây dựng trên nền tảng phi tập trung, như game, ví tài sản mã hóa, sàn giao dịch hay các cầu nối giữa các chuỗi khối.

Thứ ba là yếu tố con người - vốn được xem là "mắt xích yếu nhất" trong chuỗi bảo mật. Theo Thượng tá Chung, các đối tượng hacker luôn nhắm đến con người, coi đây là điểm yếu để thực hiện hành vi xâm nhập, tấn công. Với các vụ tấn công sàn giao dịch, một phần nguyên nhân đến từ sự bất cẩn của các cá nhân nắm giữ khóa ký giao dịch, tạo điều kiện để hacker chiếm quyền kiểm soát ví lạnh.

Thứ tư là một nguyên nhân mang tính khách quan: tốc độ phát triển quá nhanh của thị trường tài sản mã hóa. Nhiều chuyên gia quốc tế dự báo quy mô vốn hóa của thị trường này có thể đạt khoảng 10.000 tỷ USD vào năm 2030. "Chính vì vậy, lĩnh vực tài sản mã hóa sẽ tiếp tục là mục tiêu tấn công ưa thích của tội phạm mạng trong thời gian tới, với mục đích cuối cùng là chiếm đoạt tài sản", Thượng tá Nguyễn Thành Chung cảnh báo.

HOÀN THIỆN HÀNH LANG PHÁP LÝ, TĂNG CƯỜNG GIÁM SÁT GIAO DỊCH

Thượng tá Nguyễn Thành Chung đã đưa ra các kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, phòng chống rửa tiền và bảo đảm an ninh mạng trong lĩnh vực tài sản mã hóa.

Theo ông, cần tiếp tục tập trung nghiên cứu, xây dựng khung pháp lý nhằm kiểm soát chặt chẽ hoạt động luân chuyển tài sản số, tài sản mã hóa cũng như hoạt động của các chủ thể liên quan. Cụ thể, sớm triển khai cấp phép thí điểm các sàn giao dịch tài sản mã hóa nội địa theo quy định tại Nghị quyết 05/2025/NQ-CP về thí điểm thị trường tài sản mã hóa đã được Chính phủ ban hành, trong đó yêu cầu tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Luật Phòng, chống rửa tiền - bao gồm nghĩa vụ định danh, xác thực tài khoản, xác thực khách hàng, lưu trữ dữ liệu và kịp thời báo cáo các giao dịch tài sản số có dấu hiệu bất thường.

Bên cạnh đó, đại diện A05 cũng nhấn mạnh công tác tăng cường cơ chế giám sát giao dịch, thúc đẩy chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị liên quan. Các giao dịch có mức độ rủi ro cao cần được kiểm soát chặt chẽ. Ngoài ra, ông cho rằng cần xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên biệt, ứng dụng các công nghệ phân tích blockchain, phân tích nâng cao.

"Đây là những giải pháp quan trọng nhằm hỗ trợ hiệu quả công tác điều tra, xử lý, bảo vệ tài sản cho người dân, khách hàng và uy tín cho các doanh nghiệp", Thượng tá Chung khẳng định.

Thượng tá Nguyễn Thành Chung cho biết theo định hướng của lãnh đạo Cục A05, trong thời gian tới, đơn vị sẽ chủ động triển khai công tác bảo đảm an ninh mạng, an ninh dữ liệu, bảo vệ dữ liệu cá nhân.

“Cơ quan chức năng sẽ chủ động đánh giá an ninh mạng đối với hệ thống thông tin của các doanh nghiệp, công ty được cấp phép thí điểm vận hành sàn giao dịch tài sản mã hóa, nhằm hạn chế tối đa nguy cơ bị tấn công, chiếm đoạt tài sản”, Thượng tá Nguyễn Thành Chung nói. Đơn vị sẽ triển khai các giải pháp giám sát an ninh mạng đối với các hệ thống thí điểm, ứng phó, khắc phục sự cố an ninh mạng một cách kịp thời, hiệu quả, hướng tới xây dựng một thị trường tài sản mã hóa an toàn, minh bạch tại Việt Nam.