Từ Lào Cai đến An Giang: AI không còn là sân chơi của thành phố lớn

Không còn là những khái niệm xa lạ trong phòng thí nghiệm, trí tuệ nhân tạo (AI) đang thực sự trở thành một "trợ thủ" đắc lực để học sinh từ khắp mọi miền tổ quốc giải quyết các vấn đề sát sườn của đời sống. Cuộc thi AI for Good Việt Nam 2026 đã cho thấy thông điệp mạnh mẽ "AI phải bắt đầu từ con người, từ trách nhiệm xã hội và khát vọng tạo ra những thay đổi tích cực cho cộng đồng".

HƠN 400 ĐỘI THI TỪ 23 TỈNH, THÀNH PHỐ, TỪ LÀO CAI ĐẾN AN GIANG

Hành trình 5 tháng của cuộc thi AI for Good Việt Nam 2026 không đơn thuần là một cuộc đua về thuật toán hay những dòng code khô khan. Đó là một hành trình giáo dục kéo dài, nơi hơn 400 đội thi từ 23 tỉnh, thành phố – từ những lớp học vùng biên giới Lào Cai đến vùng sông nước An Giang – cùng nhau đi tìm lời giải cho những bài toán của cộng đồng.

Điểm khác biệt lớn nhất của sân chơi này chính là việc đặt con người vào trung tâm của công nghệ. Thay vì yêu cầu học sinh tạo ra những thứ vĩ mô, chương trình hướng các em quan sát những điều gần gũi nhất: một người bạn khiếm thị gặp khó khăn khi đi lại, những áp lực tâm lý tuổi dậy thì, hay đơn giản là thói quen vệ sinh cá nhân trong trường học.

Bà Nguyễn Phương Linh, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD United Way Việt Nam), cho biết: "Điều khiến tôi xúc động nhất không chỉ là các ý tưởng công nghệ, mà là cách các em nhìn thế giới bằng sự quan tâm và trách nhiệm. Những điều các em mơ, những điều các em lo, những điều các em thích... đều đã được chuyển hóa thành những giải pháp AI đầy nhân văn”.

Đội thi Green Fingers có thành viên là những học trò lớp 4 đến từ Trường Nguyễn Siêu. Xuất phát từ việc quan sát cha mẹ làm bác sĩ và nhận thấy tầm quan trọng của việc phòng bệnh, các em đã phát triển ứng dụng hỗ trợ trẻ em rửa tay đúng cách bằng AI.

“Bố mẹ em làm bác sỹ nên em học được cần phải phòng bệnh hơn chữa bệnh. chính vì thế, chúng em đã tạo ra ứng dụng để hỗ trợ các bạn rửa tay đúng cách, thân thiện với trẻ em để bảo vệ sức khoẻ các bạn học sinh”, đại diện đội Green Fingers chia sẻ.

Ý tưởng này đã chinh phục hoàn toàn Ban giám khảo không phải bởi sự phức tạp về mã nguồn, mà bởi tính ứng dụng và lòng nhân ái ngay từ độ tuổi tiểu học.

HỆ SINH THÁI MỞ: "CÚ HÍCH" PHÁ BỎ RÀO CẢN ĐỊA LÝ

Sự thành công của AI for Good 2026 cho thấy giáo dục STEM và AI tại Việt Nam đang dần thoát ly khỏi cái mác "đặc quyền của các thành phố lớn". Sự tham gia của các đội thi đến từ 23 tỉnh, thành phố là một con số ấn tượng, khẳng định rằng chỉ cần có phương pháp tiếp cận đúng, học sinh ở bất cứ đâu cũng có thể sáng tạo.

Để có được kết quả này, cuộc thi đã xây dựng một mô hình hệ sinh thái mở đầy bài bản. Thay vì "đánh đố" học sinh, ban tổ chức đã cung cấp một lộ trình đào tạo toàn diện bao gồm 6 buổi webinar chuyên sâu và 4 tập huấn về ứng dụng công nghệ. Các em được tiếp cận đồng thời với tư duy thiết kế (Design Thinking), kỹ năng công dân số và các Mục tiêu phát triển bền vững (SDGs).

Bà Dương Hoài Giang Hà, Giám đốc điều hành InterEdu, nhận định: "Các em không nhìn AI như một công cụ xa vời hay một trào lưu công nghệ, mà bắt đầu sử dụng nó để quan sát những vấn đề rất thật. Qua từng ý tưởng, chúng tôi nhìn thấy một thế hệ học sinh không chỉ biết học công nghệ, mà còn biết đặt câu hỏi về trách nhiệm xã hội”.

Đặc biệt, sự hỗ trợ từ các nền tảng số như khóa học trực tuyến và chiến dịch truyền thông trên TikTok đã giúp lan tỏa nội dung giáo dục AI tới hàng trăm triệu lượt tiếp cận. Điều này tạo nên một môi trường học tập không biên giới, nơi một học sinh ở An Giang cũng có thể nhận được sự hướng dẫn từ những chuyên gia hàng đầu tại Hà Nội hay quốc tế thông qua các đối tác như Đại sứ quán Hà Lan hay tổ chức Safe Online.

Ở bảng Trung học phổ thông, tư duy giải pháp của học sinh đã đạt đến độ chín muồi hơn, thể hiện khả năng kết hợp nhuần nhuyễn giữa công nghệ dữ liệu và trải nghiệm thực tế. Dự án "Green STEM Compass" của đội Next Level 5 (liên minh các trường Trung học phổ thông tại Hà Nội) là một ví dụ điển hình cho việc dùng AI để giải quyết nỗi đau của chính thế hệ mình: áp lực chọn ngành, chọn nghề.

Đại diện nhóm chia sẻ: "Với AI, chúng em không chỉ muốn giúp các bạn vào được một ngôi trường tốt, mà quan trọng hơn là chọn được hướng đi phù hợp với năng lực, điều kiện và ước mơ của mình”.