Ứng dụng AI: Cần cơ chế sandbox để chuyển từ lý thuyết sang thực tiễn

Ngày 22/9, Trường Đại học Kinh tế, Đại học Quốc gia Hà Nội (VNU University of Economics and Business – VNU-UEB), phối hợp cùng Đại học Rangsit, Thái Lan; Diễn đàn Kế toán Quản trị và Kinh tế (Forum for Accounting, Management and Economics – FAME), Indonesia; Tập đoàn FPT; Câu lạc bộ Giám đốc Tài chính – CFO Việt Nam; và Đại học Politeknik Negeri Malang, Indonesia tổ chức Hội thảo quốc tế “The 3rd International SANDBOX Conference 2026 on Innovation-driven Business, Accounting & Finance amid Uncertainty”.

TẦM QUAN TRỌNG CỦA CƠ CHẾ SANDBOX TRONG ỨNG DỤNG AI

Theo ông Adam Mulawarman Tugio, Đại sứ Đặc mệnh Toàn quyền nước Cộng hòa Indonesia tại Việt Nam, AI đang tạo ra sự thay đổi căn bản, vượt xa những bước chuyển đổi công nghệ trước đây. Tuy nhiên, việc ứng dụng AI cũng kéo theo những rủi ro mới về chất lượng dữ liệu, tính minh bạch, thiên lệch thuật toán, an ninh mạng và trách nhiệm giải trình. Theo Đại sứ Adam Mulawarman Tugio, câu hỏi đặt ra không còn là AI có tác động hay không, mà là làm thế nào khai thác lợi ích của AI trong khi kiểm soát rủi ro một cách có trách nhiệm.

“Đây là lý do mô hình sandbox quản lý có ý nghĩa quan trọng, cho phép doanh nghiệp thử nghiệm công nghệ dưới sự giám sát của cơ quan quản lý, qua đó giúp xây dựng chính sách dựa trên bằng chứng thực tế thay vì chỉ dựa trên lý thuyết”, Đại sứ Adam Mulawarman Tugio nói.

Theo Đại sứ Indonesia, giáo dục cần thay đổi tương ứng với sự phát triển của AI. Các chương trình đào tạo cần bổ sung kiến thức về dữ liệu, học máy, quản trị AI, an ninh mạng và đạo đức, đồng thời tăng cường đào tạo liên ngành giữa kế toán, tài chính và công nghệ. Sinh viên không chỉ cần biết cách sử dụng AI mà còn phải hiểu khi nào không nên phụ thuộc vào AI.

Bên cạnh đó, ông đề cao hợp tác quốc tế trong nghiên cứu, xây dựng khung quản trị rủi ro và chuẩn mực đạo đức AI. Quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam - Indonesia tạo thêm nền tảng để hai nước mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực học thuật, quản trị và kinh tế.

CHUYỂN CÔNG NGHỆ THÀNH GIÁ TRỊ THỰC TẾ, CÓ THỂ ĐO LƯỜNG VÀ CÓ TRÁCH NHIỆM

Phát biểu tại hội thảo, GS.TS Trần Thị Thanh Tú, Trưởng ban Khoa học và Đổi mới sáng tạo, Giám đốc Quỹ Phát triển Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng AI, công nghệ số, mô hình kinh doanh mới và sự dịch chuyển của các chuỗi giá trị toàn cầu đang làm thay đổi cách nền kinh tế vận hành, doanh nghiệp hoạt động và các trường đại học đào tạo nhân lực. Với Việt Nam và ASEAN, chuyển đổi số ngày càng trở thành nền tảng của năng suất, khả năng thích ứng và tăng trưởng bền vững.

Tuy nhiên, GS.TS Trần Thị Thanh Tú cho rằng công nghệ không tự tạo ra giá trị. Một ứng dụng AI hiệu quả về mặt kỹ thuật chưa chắc mang lại giá trị cho doanh nghiệp; nhiều dữ liệu hơn cũng không đồng nghĩa với quyết định tốt hơn. Vì vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào để chuyển công nghệ thành giá trị thực tế, có thể đo lường và có trách nhiệm.

Tại Hội thảo quốc tế Sandbox 2026, những vấn đề này được đặt trong mối quan hệ giữa công nghệ, doanh nghiệp, giáo dục và quản trị. Theo GS.TS Trần Thị Thanh Tú, để AI và chuyển đổi số thực sự tạo ra giá trị, cần đồng thời thay đổi cách doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, cách đào tạo nhân lực và cách xây dựng cơ chế quản trị.

Thứ nhất, chuyển từ thử nghiệm công nghệ sang tạo ra giá trị. Câu hỏi không chỉ là AI có thể làm gì, mà là công nghệ tạo ra giá trị gì cho doanh nghiệp. Chuyển đổi số cần được đánh giá qua những tác động cụ thể đến năng suất, ra quyết định, chi phí, quản trị rủi ro và hiệu quả hoạt động.

Thứ hai, AI cần hỗ trợ và nâng cao năng lực con người. Trong kinh doanh, kế toán và tài chính, AI có thể đảm nhiệm các công việc như dự báo, lập báo cáo, phân tích rủi ro hay phát hiện gian lận, qua đó giúp con người dành nhiều thời gian hơn cho phân tích, chiến lược và sáng tạo. Những quyết định quan trọng vẫn cần sự phán đoán và trách nhiệm của con người.

Thứ ba, đại học cần thay đổi cách đào tạo nhân lực cho nền kinh tế số. Thay vì chỉ chú trọng sinh viên “biết gì”, các chương trình đào tạo cần quan tâm nhiều hơn đến việc người học “làm được gì”. Học tập theo dự án, thực tập, đào tạo liên ngành và hợp tác với doanh nghiệp sẽ ngày càng quan trọng, cùng với các năng lực về AI, dữ liệu, tư duy phản biện, giao tiếp và khả năng thích ứng.

Thứ tư, đổi mới sáng tạo phải đi cùng quản trị có trách nhiệm. Việc ứng dụng AI đặt ra các yêu cầu về bảo vệ dữ liệu, an ninh, minh bạch, hạn chế thiên lệch và trách nhiệm giải trình. Vì vậy, yếu tố con người và cơ chế giám sát cần được đặt ngay từ đầu, đặc biệt với những quyết định có tác động lớn về tài chính, đạo đức và xã hội.

Thứ năm, chuyển đổi cần dựa trên hợp tác. Đại học, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các đối tác quốc tế cần cùng tham gia vào quá trình thử nghiệm, nghiên cứu và triển khai các mô hình mới. Với vai trò kết nối các trường đại học, doanh nghiệp, nhà hoạch định chính sách và giới nghiên cứu trong khu vực, Sandbox có thể trở thành một nền tảng thúc đẩy hợp tác và đưa các ý tưởng đổi mới vào thực tiễn.

MỞ RỘNG KẾT NỐI GIỮA HỌC THUẬT VÀ THỰC TIỄN

Sandbox 2026 có sự tham dự của đại diện cơ quan ngoại giao, cơ quan quản lý, trường đại học, tổ chức nghề nghiệp, doanh nghiệp và giới nghiên cứu trong nước và quốc tế, các đại biểu đến từ Việt Nam, Indonesia, Thái Lan và một số quốc gia trong khu vực, đại diện các đơn vị Rangsit University, FAME và Politeknik Negeri Malang. Sự tham gia của các nhóm đại biểu khác nhau tạo điều kiện trao đổi về kinh doanh, kế toán, tài chính, công nghệ và đổi mới sáng tạo, đồng thời mở rộng hợp tác học thuật và nghiên cứu giữa Việt Nam với các đối tác ASEAN.

Với chủ đề “Innovation-driven Business, Accounting & Finance amid Uncertainty”, Sandbox 2026 hướng tới xây dựng một diễn đàn học thuật – thực tiễn quốc tế, nơi các nhà khoa học, chuyên gia, nhà quản lý, đại diện doanh nghiệp, tổ chức nghề nghiệp và các cơ sở giáo dục đại học cùng trao đổi về vai trò của đổi mới sáng tạo, AI và công nghệ số trong việc tái định hình hoạt động kinh doanh, kế toán và tài chính trong môi trường nhiều biến động.

Hội thảo đã tập trung thảo luận những vấn đề đang có tác động trực tiếp đến tương lai của doanh nghiệp và nghề nghiệp, bao gồm ứng dụng AI trong quản trị và vận hành doanh nghiệp; tái cấu trúc quy trình và mô hình kinh doanh dựa trên AI; chuyển đổi chức năng tài chính từ báo cáo sang hỗ trợ ra quyết định; sự thay đổi vai trò của chuyên gia kế toán – kiểm toán; quản trị và kiểm soát AI; phát triển nguồn nhân lực thích ứng với công nghệ; cũng như những yêu cầu mới đặt ra đối với giáo dục kế toán, tài chính và kinh doanh.

Sandbox 2026 góp phần tăng cường kết nối giữa nghiên cứu – đào tạo – thực tiễn doanh nghiệp, đồng thời mở rộng mạng lưới hợp tác giữa các trường đại học, doanh nghiệp, hiệp hội nghề nghiệp và các tổ chức quốc tế. Thông qua sự kết hợp giữa phiên học thuật, chia sẻ từ các chuyên gia doanh nghiệp, tham quan thực tế, Hội nghị Đối tác và các phiên nghiên cứu song song, Sandbox 2026 kỳ vọng tạo ra một không gian kết nối đa chiều giữa học thuật và thực tiễn, công nghệ và quản trị, đào tạo và thị trường lao động, đồng thời thúc đẩy mạng lưới hợp tác giữa Việt Nam và các đối tác trong khu vực.