Bên trong các phòng thí nghiệm AI chuyên huấn luyện robot hình người của Trung Quốc

Tại các phòng thí nghiệm này, hàng chục kỹ sư trẻ dành cả ngày lặp đi lặp lại những thao tác đơn giản như dọn bàn, gấp quần áo hay phục vụ đồ ăn, với mục tiêu duy nhất: giúp robot học cách hoạt động trong thế giới thực.

NHỮNG “LỚP HỌC” NƠI CON NGƯỜI DẠY ROBOT LÀM VIỆC

Tại một cơ sở rộng 12.000 m2 mới xây ở Vũ Hán, các sinh viên tốt nghiệp trẻ dành cả ngày điều khiển robot hình người thực hiện những công việc rất đời thường: phục vụ bánh bao hấp, lau bàn hay gấp quần áo.

Mỗi chuyển động của robot trong những căn bếp và phòng ngủ mô phỏng tại phòng thí nghiệm trị giá 200 triệu nhân dân tệ (khoảng 29 triệu USD) đều được ghi lại bởi hệ thống camera và cảm biến.

Trung tâm Đổi mới Robot Hình người Hồ Bắc là một trong hàng chục “nông trại huấn luyện robot” do nhà nước tài trợ đang mọc lên khắp Trung Quốc. Mục tiêu của các cơ sở này là xây dựng một kho dữ liệu chuyên biệt khổng lồ để huấn luyện robot.

“Chúng tôi giống như giáo viên, còn robot là học sinh”, Zhang Jia, 21 tuổi, quản lý chương trình tại trung tâm, nói. “Dạy con người thì chỉ cần vài lần lặp lại. Nhưng với robot, phải lặp hàng trăm, hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn lần".

Giới chức Trung Quốc kỳ vọng lượng dữ liệu khổng lồ này sẽ giúp ngành robot hình người còn non trẻ của nước này vượt qua các rào cản lớn khi trí tuệ nhân tạo bước từ thế giới phần mềm sang thế giới vật lý.

THAM VỌNG XÂY DỰNG “BỘ NÃO” CHO ROBOT

Chiến lược phát triển robot hình người là một phần trong tham vọng của Trung Quốc nhằm đưa nước này trở thành cường quốc khoa học và công nghệ hàng đầu thế giới.

Tuần trước, Bắc Kinh đã xác định “trí tuệ hiện thân” (embodied intelligence) là một trong sáu ngành công nghiệp tương lai trong Kế hoạch 5 năm 2026–2030. Chính phủ kêu gọi xây dựng các trung tâm huấn luyện, mô hình AI và phần cứng nhằm thúc đẩy nhanh việc triển khai robot hình người.

Các chuyên gia cho rằng thiếu dữ liệu huấn luyện chuyên biệt cho robot hiện là rào cản lớn nhất. Những mô hình ngôn ngữ lớn như ChatGPT hay DeepSeek được đào tạo bằng khối lượng văn bản khổng lồ thu thập từ internet, trong khi dữ liệu cho robot vẫn còn rất hạn chế.

Cả các công ty Mỹ và Trung Quốc đang thử nhiều phương pháp để thu thập dữ liệu: triển khai robot ngoài đời thực, mô phỏng trong môi trường ảo hoặc sử dụng dữ liệu do AI tạo ra.

Chẳng hạn, Tesla đã thử dùng video con người thao tác để huấn luyện robot Optimus. Trong khi đó, start-up 1X Technologies muốn đưa robot vào các hộ gia đình, nơi chúng có thể được con người điều khiển từ xa trong quá trình học hỏi.

Tại Trung Quốc, các chính quyền địa phương từ thành phố giàu có Hangzhou đến thành phố nội địa Mianyang đang rót tiền vào các trung tâm dữ liệu robot. Riêng tỉnh Hồ Bắc đã lập quỹ 10 tỷ nhân dân tệ để phát triển robot hình người.

Theo Jay Huang của hãng nghiên cứu Bernstein, cách tiếp cận này cho thấy Trung Quốc ngày càng linh hoạt hơn trong việc hỗ trợ các ngành công nghệ mới.

“Khi chính phủ hỗ trợ, dữ liệu có thể được chia sẻ, mang lại lợi ích cho toàn bộ hệ sinh thái,” ông nói. “Nó giúp mọi người cùng đi theo một hướng".

BÀI TOÁN DỮ LIỆU VÀ NHỮNG THÁCH THỨC PHÍA TRƯỚC

Tại phòng thí nghiệm ở Vũ Hán, ông Zhang quản lý 70 người hướng dẫn làm việc theo ca 8 giờ để huấn luyện 46 robot. Họ điều khiển robot bằng thiết bị cầm tay gắn cảm biến hoặc bộ điều khiển từ xa, lặp lại cùng một động tác nhiều lần.

Ở khu vực khác của trung tâm, các nhân viên xem lại video và gắn nhãn từng vài giây với các mô tả như “xoay trái” hay “duỗi tay”. Theo Zhang, cơ sở này tạo ra khoảng 100 giờ dữ liệu hữu ích mỗi ngày.

Chuỗi dữ liệu cảm biến và video ghi lại vị trí, vận tốc và lực xoắn của từng bộ phận robot sẽ được đưa vào các mô hình AI dành cho robot, thường được gọi là mô hình “vision-language-action”.

Mục tiêu là tái tạo bước đột phá từng xảy ra với các mô hình ngôn ngữ lớn, giúp robot học các kỹ năng tổng quát hơn — chẳng hạn tự nhặt một chai nước mà không cần lập trình chi tiết.

Tuy nhiên, thách thức vẫn còn rất lớn. Zhao Xiang, đồng sáng lập start-up Motphys, cho biết để đạt được bước đột phá về trí tuệ robot có thể cần tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ giờ dữ liệu.

Một vấn đề khác là dữ liệu từ robot này chưa chắc dùng được cho robot khác có phần cứng khác nhau. Trong khi đó, phần cứng robot đang thay đổi rất nhanh, khiến dữ liệu thu thập hôm nay có thể không còn phù hợp với thế hệ robot năm sau.

Dù vậy, chương trình thu thập dữ liệu cũng mang lại lợi ích trước mắt: giúp duy trì nhu cầu mua robot trong khi thị trường thực tế còn chưa hình thành.

Trung tâm tại Vũ Hán đã mua hàng chục robot từ công ty AgiBot có trụ sở tại Thượng Hải, với giá khoảng 350.000 nhân dân tệ mỗi chiếc. Các nhà phân tích của Bernstein ước tính việc mua robot phục vụ thu thập dữ liệu chiếm khoảng 20% trong tổng số hơn 20.000 robot hình người được bán tại Trung Quốc năm ngoái.