Bên trong "Thung lũng Silicon" nơi Alibaba và DeepSeek định hình tương lai AI Trung Quốc

Trong bối cảnh Trung Quốc cạnh tranh với Mỹ để giành vị thế dẫn đầu về công nghệ, Hàng Châu đã trở thành tâm điểm của cơn sốt AI tại quốc gia này…

CHÍNH SÁCH HỖ TRỢ KHỞI NGHIỆP VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA HÀNG CHÂU  

Cách đây một thập kỷ, chính quyền tỉnh và địa phương tại Hàng Châu bắt đầu triển khai các chính sách trợ cấp và ưu đãi thuế nhằm khuyến khích các công ty khởi nghiệp. Theo New York Times, những chính sách này đã góp phần ươm mầm hàng trăm startup, biến Hàng Châu thành một cái nôi của đổi mới công nghệ tại Trung Quốc. 

Vào cuối tuần, các doanh nhân từ Bắc Kinh, Thượng Hải và Thâm Quyến đổ về đây để tuyển dụng các lập trình viên tài năng, phần lớn ở độ tuổi 20 và 30. Họ làm việc tại các quán cà phê vào ban ngày, chơi game cùng nhau vào ban đêm và nuôi tham vọng khai thác AI để xây dựng công ty riêng.

Hàng Châu đã sản sinh ra những gã khổng lồ công nghệ như Alibaba, NetEase, Hikvision, và gần đây nhất là DeepSeek. Vào tháng 1 năm nay, DeepSeek gây chấn động giới công nghệ khi công bố một hệ thống AI được phát triển với chi phí chỉ bằng một phần nhỏ so với các công ty ở Thung lũng Silicon. Các hệ thống AI mã nguồn mở của DeepSeek và Alibaba hiện nằm trong số những mô hình hoạt động hàng đầu thế giới, cho phép bất kỳ ai cũng có thể sử dụng để phát triển thêm. 

Các sinh viên tốt nghiệp từ Đại học Chiết Giang, nơi nhà sáng lập DeepSeek từng theo học, đã trở thành những nhân tài được săn đón bởi các công ty công nghệ Trung Quốc. Thậm chí, truyền thông Trung Quốc từng rầm rộ đưa tin về việc Xiaomi “săn” được một thành viên chủ chốt trong đội ngũ của DeepSeek. Tại Liangzhu, nhiều kỹ sư tiết lộ họ đang chờ hết thời hạn của các thỏa thuận không cạnh tranh với các công ty lớn như ByteDance để bắt đầu hành trình khởi nghiệp của riêng mình.

“SÁU CON HỔ HÀNG CHÂU” VÀ NHỮNG THÀNH TỰU NỔI BẬT

DeepSeek là một trong sáu startup AI và robot tại Hàng Châu được truyền thông Trung Quốc gọi là “sáu con hổ của Hàng Châu”. Trong số này, Game Science đã ghi dấu ấn với trò chơi điện tử bom tấn đầu tiên của Trung Quốc, “Black Myth: Wukong”, trở thành hiện tượng toàn cầu vào năm ngoái. Một công ty khác, Unitree, thu hút sự chú ý khi các robot của họ biểu diễn nhảy múa trên sân khấu gala mùa xuân thường niên của đài truyền hình quốc gia Trung Quốc vào tháng 1 năm nay.  

Mùa xuân vừa qua, Mingming Zhu, nhà sáng lập Rokid – một startup Hàng Châu chuyên sản xuất kính thông minh tích hợp AI – đã mời năm nhà sáng lập còn lại của “sáu con hổ” đến dùng bữa tối tại nhà riêng. Đây là lần đầu tiên cả sáu người gặp nhau trực tiếp. Hầu hết họ đều là cựu sinh viên Đại học Chiết Giang hoặc từng làm việc tại Alibaba. “Khi chúng tôi bắt đầu, chúng tôi chỉ là những con cá nhỏ”, nhà sáng lập Zhu chia sẻ. “Nhưng ngay từ đầu, chính phủ đã hỗ trợ rất nhiều”. Ông kể rằng các quan chức chính phủ đã giúp ông kết nối với những nhà đầu tư đầu tiên, bao gồm cả Jack Ma, nhà sáng lập Alibaba.

THÁCH THỨC THU HÚT ĐẦU TƯ VÀ CHIP TIÊN TIẾN 

Tuy nhiên, không phải mọi thứ đều thuận lợi. Một số nhà sáng lập cho rằng sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ cho hệ sinh thái công nghệ Hàng Châu đã khiến một số nhà đầu tư nước ngoài e dè. Một vài nhà sáng lập chia sẻ rằng họ gặp khó khăn trong việc thu hút vốn từ các quỹ đầu tư mạo hiểm nước ngoài, gây trở ngại cho tham vọng mở rộng ra thị trường quốc tế. Họ lo ngại rơi vào tình cảnh giống ByteDance, công ty mẹ của TikTok.

Các nhà sáng lập tại Hàng Châu đứng trước hai lựa chọn: nhận tài trợ từ chính phủ và tập trung phát triển sản phẩm cho thị trường nội địa, hoặc tự huy động đủ vốn để mở văn phòng tại các quốc gia như Singapore nhằm tiếp cận các nhà đầu tư nước ngoài. Đối với phần lớn, lựa chọn đầu tiên là khả thi hơn. 

Một thách thức khác là việc tiếp cận các con chip tiên tiến cần thiết cho các hệ thống AI. Trong nhiều năm, Washington đã áp đặt các biện pháp hạn chế Trung Quốc mua chip từ Mỹ, buộc các công ty như Huawei và Semiconductor Manufacturing International Corporation phải chạy đua phát triển chip nội địa. Hiện tại, chip do Trung Quốc sản xuất đã đủ khả năng hỗ trợ một số dịch vụ AI trong nước, nhiều công ty đã tích lũy kho dự trữ chip Nvidia bất chấp các hạn chế. Tuy nhiên, không rõ nguồn cung này sẽ duy trì được bao lâu, hay các nhà sản xuất chip Trung Quốc có thể bắt kịp đối thủ Mỹ nhanh đến đâu.

CƠN SỐT AGENTIC AI VÀ NHỮNG Ý TƯỞNG SÁNG TẠO

Một khái niệm đang trở nên phổ biến tại Hàng Châu là “AI chủ động” (agentic AI), tức là hệ thống AI có khả năng tự hành động theo hướng dẫn. Qian Roy, một doanh nhân tại Hàng Châu, đã phát triển ứng dụng “All Time”, chính là một người bạn đồng hành kỹ thuật số sử dụng AI để phản hồi theo tâm trạng của người dùng, dựa trên bài kiểm tra tính cách Myers-Briggs, vốn rất được giới trẻ Trung Quốc ưa chuộng. Nhóm của Roy đã lập trình ứng dụng này bằng cách sử dụng các hệ thống AI mã nguồn mở từ DeepSeek, Alibaba và Anthropic, một startup Mỹ.

Mindverse, công ty do Felix Tao đồng sáng lập, đang phát triển một sản phẩm AI giúp quản lý cuộc sống cá nhân. Ví dụ, hệ thống này có thể gửi email động viên đồng nghiệp hàng ngày hoặc tin nhắn gợi nhắc kỷ niệm gia đình cho cha mẹ. “Tôi không muốn AI chỉ xử lý công việc, mà còn giúp bạn có thêm không gian tinh thần để thư giãn”, Felix Tao chia sẻ.

Nhiều người cho rằng không khí tại Hàng Châu, vốn là nguồn cảm hứng của nhiều thế hệ thi sĩ và họa sĩ Trung Quốc, đã khơi dậy sự sáng tạo của họ. Lin Yuanlin, nhà sáng lập Zeabur, bắt đầu công ty khi còn là sinh viên tại Đại học Chiết Giang. Zeabur cung cấp hệ thống nền tảng cho những người phát triển ứng dụng và website thông qua “vibecoding” – sử dụng công cụ AI để lập trình mà không cần kiến thức sâu về phần mềm. Theo Lin,   Hàng Châu là nơi lý tưởng để thử nghiệm sản phẩm của anh, khi anh có thể dễ dàng trao đổi với những người trong quán cà phê hay phòng khách của hàng xóm để tìm hiểu nhu cầu của các startup. Vì thế, anh đã chuyển hẳn đến đây sinh sống.

Với sự hỗ trợ của chính phủ, tài năng dồi dào từ Đại học Chiết Giang và cộng đồng sáng tạo sôi động, Hàng Châu đang trở thành biểu tượng của tham vọng AI tại Trung Quốc. Dù đối mặt với những thách thức về vốn và công nghệ, các doanh nhân tại đây vẫn không ngừng mơ ước, biến vùng ngoại ô yên bình này thành một trung tâm đổi mới công nghệ đầy triển vọng.