Các chính phủ siết ứng dụng AI trong công vụ, lo ngại an ninh dữ liệu

Từ Thụy Điển hạn chế ChatGPT, Claude đến Mỹ, Australia và nhiều quốc gia chặn DeepSeek trên thiết bị công vụ, các chính phủ đang tăng cường kiểm soát việc sử dụng AI nhằm bảo vệ dữ liệu nhạy cảm. Vấn đề không chỉ nằm ở mô hình AI đến từ đâu, mà còn ở khả năng kiểm soát dữ liệu và trách nhiệm bảo mật của nhà cung cấp.

THỤY ĐIỂN CHẶN CHATGPT VÀ CLAUDE TRÊN MÁY TÍNH CÔNG VỤ

Từ ngày 26/10, công chức Thụy Điển không còn được sử dụng phiên bản ChatGPT và Claude trên trình duyệt máy tính làm việc do lo ngại rủi ro bảo mật và cách thức xử lý dữ liệu nhạy cảm. Đây là động thái mới nhất liên quan đến diễn biến chính phủ các nước cấm những mô hình AI trong phạm vi máy tính công vụ.

Cụ thể, theo Euronews, chính phủ Thụy Điển đã cấm nhân viên sử dụng các phiên bản ChatGPT của OpenAI và Claude của Anthropic trên trình duyệt máy tính công vụ, sau những lo ngại về an toàn thông tin liên quan đến việc xử lý dữ liệu nhạy cảm. Quyết định được đưa ra sau đợt rà soát các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI) mà nhân viên Cơ quan Quản lý Giao thông Thụy Điển sử dụng hồi đầu năm nay. Kết quả cho thấy một số trường hợp sử dụng các nền tảng AI này trong công việc của cơ quan nhà nước là “có vấn đề”.

Các quan chức lo ngại rằng việc nhập thông tin nhạy cảm vào những mô hình AI khi chưa có thỏa thuận quy định rõ trách nhiệm bảo vệ và bảo mật dữ liệu có thể khiến thông tin bị đưa vào mô hình và lưu trữ để phục vụ quá trình huấn luyện.

Mikael Wettercrantz, Giám đốc số hóa tại Văn phòng Chính phủ Thụy Điển, cho biết việc sử dụng các nền tảng chưa được quản lý hoặc bảo vệ bằng những thỏa thuận như vậy, còn được gọi là shadow IT (công nghệ thông tin ngoài phạm vi quản lý chính thức), có thể gây ra “những hệ quả đối với an toàn thông tin”.

Thay vì các phiên bản ChatGPT và Claude trên trình duyệt, Chính phủ Thụy Điển khuyến nghị nhân viên sử dụng Copilot của Microsoft. Công cụ này đã vượt qua quy trình đánh giá an ninh và được bao phủ bởi thỏa thuận bảo mật giữa Microsoft và Chính phủ Thụy Điển.

Dù vậy, quyết định không đồng nghĩa với việc công chức bị cấm hoàn toàn sử dụng AI trong công việc. Nhân viên vẫn có thể khai thác các công cụ AI để hỗ trợ thực hiện nhiệm vụ, nhưng phải tuân thủ những biện pháp kiểm soát an ninh chặt chẽ hơn. Một số lượng hạn chế nhân viên vẫn được phép sử dụng ChatGPT và Claude thông qua một nền tảng chuyên biệt dành cho các trợ lý AI do cơ quan chức năng Thụy Điển phát triển.

Theo đài phát thanh công cộng Sveriges Radio, các biện pháp hạn chế tương tự đối với ChatGPT và Claude cũng đã được áp dụng tại Cơ quan Thuế Thụy Điển và Hội đồng Quốc gia về Chăm sóc tại cơ sở. Trong khi đó, Cơ quan Thi hành án Thụy Điển đang tiến hành xem xét vấn đề này.

ChatGPT và Claude nằm trong danh sách các công cụ AI không được Chính phủ Thụy Điển phê duyệt, cùng với DeepSeek của Trung Quốc, do những lo ngại về an toàn dữ liệu.

TỪ CHATGPT, CLAUDE ĐẾN DEEPSEEK ĐỀU BỊ HẠN CHẾ

Động thái của Thụy Điển nối tiếp những biện pháp hạn chế DeepSeek trước đó của chính phủ các nước. Trong bài viết ngày 20/10/2026 của hãng tin Reuters, Australia đã cấm DeepSeek trên thiết bị chính phủ từ tháng 2/2025; Cộng hòa Séc cấm cơ quan hành chính công sử dụng dịch vụ này từ tháng 7/2025.

Tại Mỹ, Bộ An ninh Nội địa yêu cầu loại bỏ DeepSeek và các dịch vụ bên thứ ba sử dụng mô hình này khỏi hệ thống công nghệ thông tin của các cơ quan dân sự liên bang, đồng thời cấm mua sắm các sản phẩm liên quan. Hoa Kỳ viện dẫn nhiều rủi ro an ninh, trong đó có khả năng dữ liệu nhạy cảm được chuyển tới Trung Quốc. Bắc Kinh phản đối biện pháp này, cho rằng nó gây bất lợi cho doanh nghiệp Trung Quốc.

Các chính phủ đều cho biết nguyên nhân hạn chế là lo ngại về khả năng kiểm soát dữ liệu sau khi thông tin được đưa vào công cụ AI. Khi công chức sử dụng chatbot để tóm tắt hồ sơ, phân tích tài liệu hoặc soạn thảo văn bản, dữ liệu đầu vào có thể chứa thông tin nội bộ, dữ liệu cá nhân hoặc nội dung chưa được phép công khai.

Nếu sử dụng dịch vụ không có thỏa thuận phù hợp, cơ quan nhà nước có thể gặp khó khăn trong việc xác định dữ liệu được lưu trữ ở đâu, ai có quyền truy cập, thông tin được giữ trong bao lâu và liệu nhà cung cấp có sử dụng dữ liệu đầu vào cho mục đích huấn luyện hay không. Đây là những vấn đề được đặt ra trong trường hợp Thụy Điển và khuyến cáo của Bộ Tài chính Ấn Độ.

Năm 2025, Bộ Tài chính Ấn Độ yêu cầu nhân viên tránh sử dụng ChatGPT, DeepSeek và các công cụ AI tương tự cho công việc chính thức vì nguy cơ ảnh hưởng đến tính bảo mật của tài liệu và dữ liệu chính phủ. Tuy nhiên, đây là khuyến cáo trong phạm vi Bộ Tài chính, không phải lệnh cấm trên toàn bộ hệ thống công vụ Ấn Độ.