Các “ông lớn” công nghệ Trung Quốc chạy đua xây dựng siêu ứng dụng AI

Các tập đoàn công nghệ hàng đầu Trung Quốc đang bước sang một giai đoạn mới trong cuộc đua trí tuệ nhân tạo (AI), được giới chuyên gia gọi là “agentic commerce” – mô hình thương mại nơi các AI agent không chỉ gợi ý mà còn tự động hành động thay người dùng, từ tìm kiếm, so sánh, đặt hàng cho tới thanh toán.

Alibaba, ByteDance và Tencent đang chạy đua biến chatbot thành công cụ mua sắm – thanh toán trọn gói, qua đó tái định nghĩa cách vận hành của các “siêu ứng dụng” (super app).

AGENTIC COMMERCE – BƯỚC TIẾN TỪ CHATBOT SANG “TRỢ LÝ MUA SẮM TOÀN NĂNG”

Tuần qua, Alibaba đã nâng cấp chatbot AI Qwen, cho phép người dùng hoàn tất giao dịch trực tiếp trong giao diện trò chuyện. Thông qua bản cập nhật này, người dùng có thể đặt đồ ăn, mua vé máy bay, so sánh sản phẩm, đặt phòng khách sạn và thanh toán – tất cả mà không cần rời khỏi chatbot.

Điểm khác biệt lớn nhất của Qwen phiên bản mới nằm ở khả năng kết nối sâu với toàn bộ hệ sinh thái thương mại của Alibaba. AI có thể truy xuất dữ liệu và đề xuất sản phẩm từ Taobao, Tmall, Fliggy (du lịch), các dịch vụ giao đồ ăn, rồi xử lý thanh toán qua Alipay. Trước đây, Qwen chỉ dừng lại ở vai trò tư vấn; người dùng vẫn phải tự thao tác qua nhiều nền tảng khác nhau để hoàn tất mua sắm.

Sự thay đổi này phản ánh một xu hướng rộng hơn trong ngành AI toàn cầu: dịch chuyển từ việc tập trung vào mô hình nền tảng sang agentic AI – các hệ thống có khả năng thực hiện nhiệm vụ thay con người với mức giám sát tối thiểu.

Theo ông Shaochen Wang, nhà phân tích tại Counterpoint Research, “sự chuyển đổi sang agentic commerce cho phép tích hợp tối đa các dịch vụ người dùng, từ đó tăng mức độ gắn bó dài hạn”. Khi người dùng quen với việc để AI xử lý trọn vẹn chuỗi hành vi mua sắm, nền tảng sở hữu AI đó sẽ hình thành “hào lũy cạnh tranh” khó sao chép.

Trong số các lĩnh vực ứng dụng của agentic AI – từ xe tự hành, an ninh mạng cho tới quản trị doanh nghiệp – thương mại điện tử đang nổi lên là kịch bản triển khai sớm nhất và phổ biến nhất. Lý do là vì mua sắm trực tuyến vốn bao gồm nhiều bước lặp lại, tiêu tốn thời gian, rất phù hợp để AI tự động hóa.

Tại Trung Quốc, Alibaba được đánh giá là doanh nghiệp có lợi thế tiên phong nhờ năng lực mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) kết hợp với mạng lưới thương mại bao phủ hầu hết nhu cầu đời sống, từ quần áo, thực phẩm, nhà ở đến di chuyển. Việc AI có thể “hiểu người dùng” dựa trên dữ liệu hành vi tích lũy nhiều năm giúp Alibaba rút ngắn khoảng cách giữa tìm kiếm – quyết định – giao dịch.

CUỘC CẠNH TRANH SIÊU ỨNG DỤNG VÀ KHÁC BIỆT CHIẾN LƯỢC TRUNG – MỸ

Chiến lược agentic commerce của Alibaba không diễn ra trong khoảng trống. Nó đặt tập đoàn này vào thế cạnh tranh trực tiếp với WeChat của Tencent, nền tảng được coi là siêu ứng dụng số một Trung Quốc với hơn 1 tỷ người dùng, tích hợp nhắn tin, thanh toán, thương mại điện tử và hàng loạt dịch vụ đời sống.

Tencent cũng không đứng ngoài cuộc. Trong cuộc họp công bố kết quả kinh doanh tháng 5/2025, Chủ tịch Tencent Martin Lau cho biết AI agent có thể trở thành thành phần cốt lõi trong hệ sinh thái WeChat trong tương lai. Theo đó, AI không chỉ hỗ trợ trò chuyện mà còn có thể điều phối thanh toán, logistics và tương tác xã hội – ba trụ cột quan trọng nhất của một super app.

ByteDance, công ty mẹ của TikTok, cũng tăng tốc đáng kể. Tháng 12/2024, hãng đã nâng cấp chatbot Doubao, cho phép AI tự động đặt vé, mua sắm thông qua tích hợp trực tiếp với các tính năng thương mại trên Douyin – phiên bản TikTok tại Trung Quốc. Đáng chú ý, Doubao còn được giới thiệu trên một mẫu smartphone nguyên mẫu do ZTE phát triển, định vị AI như trợ lý điều hành toàn bộ thiết bị di động.

Tuy nhiên, tham vọng này cũng đi kèm rủi ro. Một số tính năng của Doubao sau đó đã bị thu hẹp, khi các đối thủ và chuyên gia nêu lo ngại về quyền riêng tư và bảo mật dữ liệu, đặc biệt khi AI có quyền truy cập sâu vào hành vi người dùng.

Theo ông Charlie Dai, Phó Chủ tịch kiêm nhà phân tích chính của Forrester, AI agent sẽ là nền tảng cho sự tiến hóa tiếp theo của các siêu ứng dụng, và thành công phụ thuộc vào mức độ tích hợp giữa thanh toán, hậu cần và tương tác xã hội. Đây chính là điểm mạnh truyền thống của các công ty Trung Quốc.

“Alibaba, Tencent và ByteDance đều sở hữu hệ sinh thái khép kín, dữ liệu hành vi phong phú và người dùng đã quen với việc dùng một ứng dụng cho mọi nhu cầu”, ông Dai nhận định. Điều này giúp họ triển khai agentic commerce nhanh và sâu hơn so với các đối thủ phương Tây.

Trong khi đó, các công ty Mỹ như: OpenAI, Perplexity, Amazon hay Google cũng đang thử nghiệm các phiên bản đầu tiên của agentic commerce. Google thậm chí định vị mình như một “người mai mối” giữa người tiêu dùng, doanh nghiệp và AI agent. Tuy nhiên, dữ liệu phân mảnh và quy định bảo vệ quyền riêng tư nghiêm ngặt tại Mỹ và châu Âu khiến việc tích hợp xuyên dịch vụ gặp nhiều rào cản hơn.

Ông Dai cho rằng Trung Quốc sẽ ưu tiên tích hợp nội địa và mở rộng có chọn lọc, trong khi doanh nghiệp Mỹ tập trung vào khả năng mở rộng toàn cầu và khung quản trị AI. Sự khác biệt này có thể dẫn đến hai mô hình agentic commerce song song trên thế giới.

Theo một nghiên cứu của McKinsey năm 2025, khoảng 50% người tiêu dùng đã sử dụng AI khi tìm kiếm thông tin trực tuyến, và AI agent có thể tạo ra hơn 1.000 tỷ USD giá trị kinh tế cho doanh nghiệp Mỹ vào năm 2030 bằng cách tinh giản các bước ra quyết định thường nhật.