Trung Quốc tăng tốc chiến lược công nghệ, cược lớn vào AI, 6G và robot hình người

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều bất ổn, chiến lược công nghệ của Trung Quốc cho thấy nỗ lực rõ ràng nhằm chuyển dịch mô hình tăng trưởng, giảm phụ thuộc vào các động lực truyền thống và xây dựng lợi thế cạnh tranh dài hạn dựa trên đổi mới sáng tạo.

AI, CHIP VÀ ROBOT HÌNH NGƯỜI – TRỤ CỘT CÔNG NGHỆ TRONG CHIẾN LƯỢC TĂNG TRƯỞNG MỚI CỦA TRUNG QUỐC

Trung Quốc đang đẩy mạnh tham vọng trở thành cường quốc công nghệ toàn cầu khi xác định trí tuệ nhân tạo (AI), chip, mạng 6G và robot hình người là những trụ cột then chốt trong kế hoạch 5 năm mới, coi đổi mới sáng tạo là động lực trung tâm cho tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới.

Theo trang South China Morning Post, tại cuộc họp báo diễn ra ngày 21/1/2026, đại diện Bộ Công nghiệp và Công nghệ Thông tin Trung Quốc (MIIT) cho biết nước này đặt mục tiêu đạt các đột phá mang tính nền tảng trong công nghệ lõi của AI, đặc biệt là chip huấn luyện AI, điện toán dị thể (mô hình điện toán sử dụng nhiều loại bộ xử lý khác nhau cùng lúc trong một hệ thống để xử lý các tác vụ tính toán, thay vì chỉ dựa vào một loại CPU truyền thống), cũng như các mô hình AI và tác nhân thông minh (AI agents). Đây được xem là những “nút thắt cổ chai” trong tham vọng tự chủ công nghệ của Trung Quốc, nhất là trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung ngày càng gay gắt.

Theo MIIT, chiến lược phát triển AI của Trung Quốc không chỉ dừng ở nghiên cứu mà sẽ thúc đẩy mạnh mẽ việc ứng dụng AI vào các lĩnh vực then chốt như phần mềm, công nghệ sinh học, viễn thông và sản xuất. Song song với đó, chính phủ sẽ hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng quy mô, hoàn thiện hệ sinh thái AI thông qua việc ban hành tiêu chuẩn ngành, thúc đẩy nguồn mở và khuyến khích hợp tác giữa các viện nghiên cứu, doanh nghiệp và chính quyền địa phương.

Một lĩnh vực khác được Bắc Kinh đặc biệt chú trọng là robot hình người và trí tuệ hiện thân (embodied intelligence) – hướng phát triển kết hợp AI với cơ thể vật lý, cho phép máy móc tương tác linh hoạt với môi trường thực. MIIT cho biết Trung Quốc sẽ xây dựng cộng đồng mã nguồn mở dành riêng cho robot hình người, đồng thời ban hành các hướng dẫn kỹ thuật và chuẩn mực phát triển cho lĩnh vực này.

Trong vài năm trở lại đây, hệ sinh thái công nghệ Trung Quốc đã chứng kiến sự phát triển nhanh chóng, từ các startup non trẻ đến những “ông lớn” công nghệ. Nhiều doanh nghiệp đang chạy đua tung ra các sản phẩm AI, robot và giải pháp công nghệ mới nhằm giành lợi thế trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt.

Không chỉ ở cấp trung ương, các chính quyền địa phương cũng đưa công nghệ cao vào vị trí ưu tiên hàng đầu trong quy hoạch phát triển 5 năm. Thành phố Hàng Châu, thủ phủ tỉnh Chiết Giang, đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ phát triển ít nhất ba mô hình AI nền tảng mã nguồn mở đạt trình độ dẫn đầu quốc tế, đồng thời tạo ra hơn 600 tỷ nhân dân tệ (tương đương 86 tỷ USD) doanh thu từ ngành công nghiệp AI cốt lõi. Hàng Châu hiện là nơi đặt trụ sở của nhiều startup công nghệ nổi bật như DeepSeek – nhà phát triển mô hình AI, hay Unitree Robotics – doanh nghiệp robot đang thu hút sự chú ý toàn cầu.

TRUNG QUỐC SẼ ĐẨY NHANH NGHIÊN CỨU – PHÁT TRIỂN 6G

Bên cạnh AI và robot, hạ tầng truyền thông thế hệ mới cũng là một trọng tâm chiến lược trong kế hoạch phát triển công nghệ của Trung Quốc. MIIT cho biết nước này vừa hoàn thành giai đoạn hai của thử nghiệm công nghệ 6G, sau khi giai đoạn một đã giúp xây dựng “kho dự trữ” với hơn 300 công nghệ then chốt liên quan đến tiêu chuẩn, kiến trúc mạng và ứng dụng tiềm năng.

Theo nguyên tắc “thương mại hóa một thế hệ, đồng thời phát triển thế hệ tiếp theo”, Trung Quốc sẽ đẩy nhanh nghiên cứu – phát triển 6G, từng bước hình thành hệ sinh thái ứng dụng, trong khi vẫn tiếp tục nâng cấp năng lực công nghệ thông tin – truyền thông hiện có. Ngoài 6G, MIIT cũng nhấn mạnh việc tăng cường phát triển truyền thông quang thế hệ mới và điện toán lượng tử, coi đây là những nền tảng chiến lược cho kinh tế số trong dài hạn.

Để hiện thực hóa tham vọng này, chính phủ Trung Quốc cam kết tác động đồng thời từ cả phía cung và phía cầu, nhằm “đẩy nhanh việc hình thành các ngành công nghiệp trụ cột mới”. MIIT cho biết sẽ hỗ trợ các địa phương xây dựng khu thí điểm cho các ngành công nghiệp tương lai, tăng cường vai trò của các quỹ đầu tư nhà nước, đồng thời thúc đẩy sự cạnh tranh lành mạnh trên phạm vi toàn quốc giữa các địa phương và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, cùng với làn sóng công nghệ mạnh mẽ, những lo ngại về tác động của AI và tự động hóa đối với việc làm cũng ngày càng gia tăng. Trước mối quan tâm này, lãnh đạo MIIT khẳng định rằng công nghệ chắc chắn sẽ tái định hình thị trường lao động, nhưng không đồng nghĩa với việc con người bị thay thế hoàn toàn.

Lãnh đạo MIIT cho biết sẽ nâng cao năng lực và hiểu biết về AI cho người lao động, đồng thời đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng kết hợp giữa AI và sản xuất. Lịch sử đã chứng minh rằng các cuộc cách mạng công nghệ lớn – từ cách mạng công nghiệp đến cách mạng công nghệ thông tin – từng làm dấy lên lo ngại về việc làm, nhưng cuối cùng lại nâng cao năng suất, tối ưu hóa cơ cấu lao động và tạo ra nhiều việc làm mới.