Trung Quốc và sự dịch chuyển quyền lực trên thị trường chip nhớ toàn cầu

Ngành công nghiệp chip nhớ toàn cầu đang bước vào một trong những chu kỳ tăng trưởng mạnh nhất trong nhiều năm, khi trí tuệ nhân tạo (AI) trở thành động lực tiêu thụ chính.

CƠN BÙNG NỔ AI VÀ CHU KỲ TĂNG GIÁ MẠNH NHẤT CỦA NGÀNH CHIP NHỚ

Nếu trước đây chip nhớ chủ yếu phục vụ máy tính cá nhân, smartphone hay thiết bị điện tử tiêu dùng, thì nay các trung tâm dữ liệu AI đã trở thành “khách hàng lớn nhất”, thay đổi hoàn toàn cấu trúc cung – cầu của thị trường.

Một máy chủ AI hiện đại sử dụng lượng bộ nhớ DRAM cao gấp nhiều lần so với máy chủ truyền thống, chưa kể đến nhu cầu ngày càng lớn đối với các dòng bộ nhớ cao cấp như High Bandwidth Memory (HBM) – thành phần then chốt giúp các bộ xử lý AI đạt hiệu năng tối đa.

Theo hãng nghiên cứu TrendForce, giá DRAM thông thường được dự báo tăng hơn 50% chỉ trong một quý, phản ánh mức độ căng thẳng của nguồn cung.

Trong nhiều năm, thị trường DRAM gần như bị chi phối bởi ba “ông lớn”: Samsung Electronics và SK Hynix của Hàn Quốc, cùng Micron Technology của Mỹ. Tuy nhiên, cơn sốt AI đã khiến các nhà sản xuất này ưu tiên nguồn lực cho các dòng chip nhớ phục vụ trung tâm dữ liệu và AI – nơi có biên lợi nhuận cao hơn – thay vì chip nhớ cho điện tử tiêu dùng.

Sự dịch chuyển chiến lược này tạo ra một khoảng trống đáng kể ở phân khúc DRAM phổ thông và trung cấp. Trong bối cảnh đó, ChangXin Memory Technologies (CXMT) – nhà sản xuất chip nhớ hàng đầu của Trung Quốc – đang nổi lên như một nhân tố mới có khả năng định hình lại cán cân thị trường, không chỉ trong nước mà cả trên phạm vi toàn cầu.

CXMT – TỪ THAM VỌNG TỰ CHỦ ĐẾN NGƯỜI CHƠI NGÀY CÀNG CÓ TRỌNG LƯỢNG

CXMT được thành lập cách đây khoảng một thập kỷ, trong bối cảnh Trung Quốc đặt mục tiêu xây dựng chuỗi cung ứng bán dẫn tự chủ. Công ty có trụ sở tại thành phố Hợp Phì (Hefei) – một trung tâm công nghiệp công nghệ cao đang lên của Trung Quốc – và nhận được sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính quyền địa phương cũng như các quỹ đầu tư chiến lược của nhà nước.

Dưới sự dẫn dắt của CEO Zhu Yiming, một kỹ sư được đào tạo bài bản tại Trung Quốc và Mỹ, CXMT tập trung phát triển công nghệ DRAM từ nền tảng cơ bản, từng bước thu hẹp khoảng cách với các nhà sản xuất hàng đầu thế giới. Công ty cũng thu hút sự tham gia của nhiều tập đoàn công nghệ lớn trong nước như Alibaba và Xiaomi, những doanh nghiệp vừa là khách hàng tiềm năng, vừa là đối tác trong hệ sinh thái công nghệ.

Cuối năm 2025, CXMT công bố kế hoạch niêm yết trên sàn STAR Market của Thượng Hải – thị trường dành cho các doanh nghiệp công nghệ cao – với mục tiêu huy động khoảng 4 tỷ USD. Nếu thành công, đây sẽ là một trong những đợt IPO lớn nhất của ngành bán dẫn toàn cầu trong nhiều thập kỷ, phản ánh tham vọng mở rộng quy mô sản xuất và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế của công ty.

Theo các tài liệu công bố, doanh thu của CXMT đã tăng gần gấp ba lần trong vòng hai năm, đạt hơn 3 tỷ USD vào năm 2024. Thị phần DRAM toàn cầu của công ty hiện ước đạt khoảng 5% tính theo doanh thu, một con số đáng chú ý đối với một doanh nghiệp mới nổi trong ngành vốn có rào cản gia nhập rất cao.

Giới phân tích nhận định công nghệ sản xuất của CXMT hiện chỉ còn chậm hơn các công ty dẫn đầu từ một đến hai thế hệ – một khoảng cách đang dần được thu hẹp nhờ đầu tư lớn vào nghiên cứu – phát triển và mở rộng công suất. Trong bối cảnh nhiều đối thủ quốc tế tập trung vào phân khúc cao cấp, CXMT có lợi thế khi đáp ứng nhu cầu lớn đối với DRAM tiêu chuẩn, đặc biệt tại thị trường Trung Quốc và các nền kinh tế mới nổi.

CƠ HỘI THỊ TRƯỜNG VÀ BÀI TOÁN CẠNH TRANH TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Sự trỗi dậy của CXMT diễn ra song song với những thay đổi mang tính cấu trúc của thị trường chip nhớ toàn cầu. Chu kỳ AI không chỉ đẩy giá chip lên cao mà còn khiến các nhà sản xuất phải tái cân đối danh mục sản phẩm, từ đó mở ra không gian cho những người chơi mới hoặc các doanh nghiệp đang trong giai đoạn tăng trưởng nhanh.

Trong ngắn hạn, nhu cầu DRAM và HBM được dự báo tiếp tục tăng mạnh khi các tập đoàn công nghệ toàn cầu mở rộng đầu tư vào trung tâm dữ liệu AI. Trong trung hạn, thị trường chip nhớ nhiều khả năng bước vào giai đoạn “phân tầng” rõ rệt hơn: các nhà sản xuất hàng đầu tập trung vào chip nhớ AI cao cấp, trong khi các doanh nghiệp như CXMT có thể chiếm lĩnh phân khúc DRAM phổ thông và trung cấp với quy mô lớn.

Đối với Trung Quốc, CXMT không chỉ mang ý nghĩa kinh doanh mà còn là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển ngành bán dẫn nội địa. Việc có một nhà sản xuất DRAM quy mô lớn trong nước giúp giảm mức độ phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài, đặc biệt trong bối cảnh chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu ngày càng bị phân mảnh.

Tuy vậy, CXMT cũng đối mặt với không ít thách thức. Ngành chip nhớ vốn nổi tiếng với tính chu kỳ cao, giá cả biến động mạnh và yêu cầu đầu tư vốn khổng lồ. Việc mở rộng công suất trong giai đoạn giá cao luôn tiềm ẩn rủi ro dư cung trong các chu kỳ tiếp theo. Đồng thời, cạnh tranh công nghệ với các “ông lớn” đã có hàng chục năm kinh nghiệm vẫn là bài toán dài hạn.

Dẫu vậy, giới quan sát cho rằng sự xuất hiện của CXMT với tư cách một người chơi ngày càng có trọng lượng sẽ góp phần làm thị trường chip nhớ toàn cầu trở nên đa dạng hơn, giảm sự phụ thuộc vào một số ít nhà cung cấp.

Trong bối cảnh AI tiếp tục là động lực tăng trưởng chủ đạo của ngành công nghệ, cuộc đua bộ nhớ sẽ không chỉ là câu chuyện của Samsung, SK Hynix hay Micron, mà còn là sân khấu cho những cái tên mới nổi như CXMT.

Như chính CEO Zhu Yiming từng chia sẻ: “Bộ nhớ là nền tảng của toàn bộ ngành công nghiệp bán dẫn". Khi nền tảng đó đang được tái định hình bởi AI, CXMT đang từng bước khẳng định vai trò của mình trong bức tranh mới của thị trường chip nhớ toàn cầu.