Các thành phố Trung Quốc tăng tốc đầu tư AI

Trong bối cảnh cuộc đua công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) giữa Trung Quốc và Mỹ ngày càng gay gắt, các chính quyền địa phương ở Trung Quốc đang nỗ lực tìm cách chen chân và khẳng định vị thế trong ngành công nghiệp chiến lược này.

Tuần qua, thành phố Ôn Châu (Wenzhou), tỉnh Chiết Giang, đã trở thành địa phương đầu tiên tại Trung Quốc thành lập một Cục quản lý AI cấp thành phố, đánh dấu bước đi mới cho thấy ngay cả những đô thị không thuộc nhóm trung tâm công nghệ hàng đầu cũng đang tìm cách bứt phá nhờ AI.

BƯỚC ĐI TIÊN PHONG TỪ MỘT “THÀNH PHỐ HẠNG HAI”

Thông tin được công bố tại Hội nghị Đổi mới và Phát triển AI do chính quyền Ôn Châu tổ chức, thu hút sự chú ý trên toàn quốc. Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) gọi đây là lần đầu tiên một thành phố Trung Quốc lập cơ quan chuyên trách về AI, với nhiệm vụ hoạch định chiến lược, điều phối chính sách, quản lý hạ tầng dữ liệu – điện toán và thúc đẩy các dự án “AI+” trong nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội.

Các quan chức nhấn mạnh, đây không chỉ là sự thay đổi mang tính hình thức mà là dấu hiệu cho thấy Ôn Châu quyết tâm đưa AI trở thành một trụ cột trong chiến lược tăng trưởng của thành phố. “Đối với Ôn Châu, nắm bắt cơ hội AI đồng nghĩa với việc mở ra một đường đua mới để đón đầu xu thế, tạo động lực bắt kịp thời đại và mở không gian cho đổi mới công nghiệp,” một lãnh đạo thành phố phát biểu.

Trong nhiều năm qua, Ôn Châu đã âm thầm đầu tư mạnh vào hạ tầng số. Thành phố hiện sở hữu hơn 900 tỷ mục dữ liệu công, có thể khai thác phục vụ huấn luyện các mô hình AI. Ngoài ra, nơi đây đã hình thành 16 phòng thí nghiệm AI, tạo hệ sinh thái nghiên cứu và ứng dụng khá toàn diện.

Đáng chú ý, Ôn Châu còn đặt cược vào năng lượng xanh như nền tảng cho tham vọng AI. Theo kế hoạch, tổng công suất phát điện lắp đặt của thành phố sẽ đạt 20 GW vào cuối năm 2025 và 30 GW vào năm 2030, trong đó phần lớn đến từ các nguồn năng lượng tái tạo.

Giới chức thành phố cho rằng việc bảo đảm nguồn năng lượng xanh dồi dào sẽ giúp giảm chi phí điện toán, đồng thời đáp ứng các tiêu chuẩn bền vững – yếu tố ngày càng quan trọng trong vận hành các trung tâm dữ liệu và hệ thống AI.

CỤM CÔNG NGHIỆP AI TRỊ GIÁ 100 TỶ NHÂN DÂN TỆ

Theo kế hoạch được công bố, Ôn Châu đặt mục tiêu đến năm 2027 hình thành một cụm công nghiệp AI trị giá hơn 100 tỷ nhân dân tệ (khoảng 14 tỷ USD). Thành phố kỳ vọng sẽ phát triển ít nhất 10 mô hình lớn theo từng lĩnh vực chuyên ngành và triển khai 100 ứng dụng thí điểm trong sản xuất, dịch vụ, giáo dục, y tế và quản trị đô thị.

Để khuyến khích doanh nghiệp tham gia, chính quyền đưa ra hàng loạt chính sách ưu đãi: từ “phiếu điện toán” (computing vouchers) giúp giảm chi phí thuê hạ tầng, cho tới việc cho phép doanh nghiệp dùng năng lực trung tâm dữ liệu làm tài sản thế chấp vay vốn. Đây được xem là cách tiếp cận linh hoạt, vừa giải quyết bài toán chi phí cao, vừa tạo thêm kênh huy động vốn cho doanh nghiệp nhỏ và vừa.

Nhiều công ty công nghệ ở Chiết Giang đã nhanh chóng nắm bắt cơ hội. Ông Fang Yi, Giám đốc điều hành công ty dịch vụ dữ liệu Daily Interactive, cho biết Ôn Châu đang phối hợp với doanh nghiệp xây dựng hệ thống lai (hybrid) cho phép dữ liệu được lưu trữ tại chỗ, nhưng vẫn có thể kết nối an toàn với các mô hình AI lớn dựa trên đám mây.

“Điều đó đồng nghĩa với việc doanh nghiệp chỉ phải trả chi phí huấn luyện dữ liệu khoảng 1 nhân dân tệ/người/ngày, nhưng vẫn có thể tận dụng sức mạnh của các mô hình AI tiên tiến”, ông Fang Yi chia sẻ.

Ông nhấn mạnh rằng các khoản trợ cấp của thành phố không chỉ giúp giảm chi phí phát triển mà quan trọng hơn, sẽ thu hút thêm nhân tài và công nghệ để xây dựng các sản phẩm AI thực sự phù hợp với nhu cầu của doanh nghiệp vừa và nhỏ.

XU THẾ LAN RỘNG KHẮP TRUNG QUỐC

Động thái của Ôn Châu không phải là trường hợp riêng lẻ. Trong bức tranh toàn cảnh, hàng loạt đô thị lớn như Thượng Hải, Thâm Quyến, Bắc Kinh đã thiết lập các phòng thí nghiệm quốc gia về AI, khu thí điểm AI và chính sách thử nghiệm sandbox. Điều khác biệt là giờ đây, ngay cả những “thành phố hạng hai” cũng bắt đầu chạy đua để không bị bỏ lại phía sau.

Sự thúc đẩy này phản ánh áp lực từ trung ương: Bắc Kinh liên tục nhấn mạnh rằng AI là công nghệ chiến lược trong cạnh tranh Mỹ - Trung, kêu gọi các địa phương “tích cực tham gia” để tạo lợi thế quốc gia.

Mặc dù tham vọng lớn, con đường phát triển AI ở cấp thành phố như Ôn Châu cũng đối mặt nhiều thách thức. Đầu tiên là vấn đề nhân lực chất lượng cao. Các kỹ sư, nhà nghiên cứu AI hàng đầu thường tập trung tại Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến, nơi có môi trường học thuật và hệ sinh thái khởi nghiệp sôi động hơn. Ôn Châu sẽ phải cạnh tranh gay gắt để thu hút nhân tài.

Thứ hai là bài toán tài chính. Việc xây dựng hạ tầng điện toán, lưu trữ dữ liệu và trung tâm dữ liệu tiêu tốn nguồn vốn khổng lồ, trong khi thành phố phải cân đối với nhiều nhu cầu phát triển khác. Tuy nhiên, chính sách như cho phép dùng sức mạnh điện toán làm tài sản thế chấp được đánh giá là sáng tạo, giúp gỡ khó phần nào cho doanh nghiệp.

Dù vậy, cơ hội vẫn rất rõ ràng. Với nền tảng công nghiệp sản xuất sẵn có, nếu tận dụng AI, Ôn Châu có thể nhanh chóng nâng cấp chuỗi giá trị, từ tự động hóa dây chuyền cho đến quản lý logistics và thiết kế sản phẩm thông minh. Điều này có thể đưa thành phố lên vị trí mới trong bản đồ kinh tế số của Trung Quốc.

Theo báo South China Morning Post, sự kiện Ôn Châu thành lập cục quản lý AI cấp thành phố mang ý nghĩa biểu tượng: nó cho thấy AI đã trở thành một phần trong chiến lược phát triển địa phương ở Trung Quốc, không còn chỉ là vấn đề ở tầm quốc gia. Khi các thành phố đồng loạt bước vào “cuộc đua AI”, Trung Quốc đang tạo ra một hệ sinh thái đa tầng, nơi sáng kiến không chỉ xuất phát từ Bắc Kinh hay Thượng Hải, mà còn từ những địa phương năng động, giàu tham vọng.