Chiến lược đào tạo 30.000 giáo viên AI trong 4 tháng của The Dariu Foundation tại Việt Nam

Theo The Dariu Foundation, năm 2025 đánh dấu bước chuyển chiến lược lớn nhất của tổ chức. Nếu giai đoạn đầu The Dariu Foundation tập trung vào tiếp cận giáo dục, sau đó là kỹ năng số và lập trình cơ bản, thì hiện nay AI đã trở thành trung tâm của toàn bộ hệ sinh thái giáo dục mà tổ chức này theo đuổi.

“AI không còn là một hợp phần bổ sung, mà đã trở thành kim chỉ nam định hướng toàn bộ hoạt động”, ông Thomas Trüb, Nhà sáng lập và Chủ tịch The Dariu Foundation, nhấn mạnh trong Báo cáo thường niên 2025.

Điều đáng chú ý là cách tiếp cận của quỹ không đi theo hướng xây dựng các “phòng thí nghiệm công nghệ” tách biệt hay các dự án thử nghiệm ngắn hạn. Thay vào đó, họ chọn thay đổi trực tiếp từ bên trong hệ thống giáo dục.

“Không có các hệ thống song song. Không có các dự án công nghệ độc lập. Thay vào đó là củng cố hệ thống giáo dục từ bên trong, cùng với các đối tác quốc gia và địa phương”, Báo cáo thường niên 2025 của The Dariu Foundation cho biết.

BƯỚC PHÁT TRIỂN QUAN TRỌNG NHẤT CỦA NĂM, DÙ DIỄN RA LẶNG LẼ, CHÍNH LÀ TẠI VIỆT NAM

Trong nhiều năm, phần lớn các chương trình công nghệ giáo dục thường tập trung vào thiết bị, phần mềm hoặc nội dung học trực tuyến. Nhưng trong các chương trình của The Dariu Foundation, giáo viên mới là “đòn bẩy” quyết định khả năng chuyển đổi ở quy mô lớn. Đáng chú ý, Việt Nam dường như là “mô hình điểm” của The Dariu Foundation. Năm 2025, 30.000 giáo viên Việt Nam đã được đào tạo kỹ năng AI và robotics chỉ trong bốn tháng.

Báo cáo thường niên 2025 của The Dariu Foundation cho biết con số 30.000 này đạt được nhờ mô hình “giáo viên nòng cốt”. Mỗi trường học tham gia sẽ cử một hoặc hai giáo viên được đào tạo chuyên sâu theo hình thức kết hợp trực tuyến và trực tiếp. Sau đó, chính những giáo viên này tiếp tục đào tạo lại đồng nghiệp tại trường mình.

Điểm khác biệt nằm ở chỗ quá trình thay đổi diễn ra từ bên trong nhà trường thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào chuyên gia bên ngoài.

“Bước phát triển quan trọng nhất của năm, dù diễn ra lặng lẽ, chính là tại Việt Nam: 30.000 giáo viên được đào tạo năng lực AI chỉ trong bốn tháng — không phải theo cách đào tạo từ trên xuống, mà thông qua mạng lưới Giáo viên Nòng cốt được bố trí tại mỗi trường tham gia”, ông Thomas Trüb nói.

Tại một số địa phương, cả hiệu trưởng và ban giám hiệu cũng được đưa vào chương trình đào tạo AI. Khi lãnh đạo nhà trường hiểu và ưu tiên AI, việc triển khai không còn là gánh nặng hành chính mà trở thành một phần của chiến lược phát triển trường học. The Dariu Foundation cho biết Việt Nam hiện là nơi thí điểm cho mô hình này trước khi mở rộng sang Lào, Campuchia, Bhutan, Kenya và Morocco từ năm 2026.

Được biết, tại tỉnh Quảng Trị, Việt Nam, Quỹ đã thí điểm một mô hình mới: hợp tác với tổ chức Plan International — hai tổ chức quốc tế, một mục tiêu chung, với thế mạnh bổ trợ lẫn nhau. Dariu xây dựng năng lực AI và kỹ năng số cho giáo viên; Plan International mang đến chuyên môn về bình đẳng giới, hòa nhập xã hội và môi trường số an toàn cho trẻ em. Hai Câu lạc bộ Công nghệ Dariu mới thành lập là điểm neo chung của cả hai. Đây là bước khởi đầu nhỏ, nhưng là một mô hình đầy triển vọng cho những hợp tác sâu hơn trong tương lai.

CÂU LẠC BỘ CÔNG NGHỆ: TRƯỜNG HỌC TRỞ THÀNH PHÒNG THÍ NGHIỆM SÁNG TẠO

Bên cạnh chương trình đào tạo giáo viên, trong năm 2025, toàn mạng lưới của The Dariu Foundation có 232 câu lạc bộ công nghệ với 4.284 học sinh tham gia và 798 dự án được phát triển. Riêng tại Việt Nam, gần 390.000 học sinh đã được tiếp cận các chương trình kỹ năng số và AI.

Nhưng điều khiến mô hình này khác biệt không nằm ở số lượng robot hay máy tính. Theo Báo cáo, học sinh không học công nghệ như một môn lý thuyết. Các em được khuyến khích xác định vấn đề trong cộng đồng mình rồi tự phát triển giải pháp. “Kỹ thuật, sáng tạo, tự định hướng. Người dùng thụ động trở thành người sáng tạo chủ động”, Báo cáo viết.

Một trong những ví dụ nổi bật nhất năm 2025 là một học sinh ở Quảng Trị đã phát triển chiếc xe lăn tự lái dành cho người bệnh ALS nhằm hỗ trợ di chuyển và giao tiếp. Dự án giành giải nhất tại Hội thi Khoa học và Kỹ thuật quốc gia Việt Nam, sau đó xếp thứ tư tại Regeneron ISEF ở Hoa Kỳ.

The Dariu Foundation cho rằng đó “không còn là một bài tập STEM thông thường. Đó là công nghệ giải quyết vấn đề thật, xuất phát từ một trường học ở vùng nông thôn Việt Nam”.

Trong mạng lưới các câu lạc bộ, nhiều dự án khác cũng xuất hiện: robot cứu hộ, thiết bị IoT hỗ trợ nông nghiệp, giải pháp giám sát môi trường hay các ứng dụng AI phục vụ đời sống.

Ông Thomas Gass, Đại sứ Thụy Sĩ tại Việt Nam, cho biết ông đặc biệt ấn tượng khi chứng kiến học sinh Việt Nam lắp ráp robot, lập trình drone và giải quyết các bài toán thực tế tại Trại Công nghệ Quốc gia thường niên 2025 gần Cần Thơ.

Theo ông, điều đáng chú ý không chỉ là công nghệ, mà là cách học sinh được trao cơ hội tiếp cận công nghệ tiên tiến ngay từ phổ thông.

Trong khi đó, bà Lê Thị Hương, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Vĩnh Long, nhận định các hoạt động công nghệ số đang tạo “hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ” đối với năng lực số và chuyển đổi số trong trường học.

AI ĐANG THAY ĐỔI CÁCH CON NGƯỜI HỌC TẬP

Điều khiến mô hình của The Dariu Foundation thu hút sự chú ý không chỉ là tốc độ triển khai, mà còn ở cách tiếp cận hệ thống. Báo cáo nhấn mạnh rằng AI không đơn giản là công cụ công nghệ mới, mà đang làm thay đổi toàn bộ cách con người học tập, làm việc và ra quyết định.

Nếu không có định hướng đúng, AI có thể khiến khoảng cách giáo dục giữa thành thị và nông thôn ngày càng lớn hơn. “Chỉ xóa mù kỹ thuật số cơ bản không còn đủ nữa”, Báo cáo viết. Chính vì vậy, tổ chức này xác định ba ưu tiên lớn trong giai đoạn tới.

Thứ nhất là đưa kiến thức AI vào chương trình học.

Thứ hai là phát triển năng lực AI thực hành cho giáo viên.

Thứ ba là mở rộng các Câu lạc bộ Công nghệ Dariu như những không gian sáng tạo dành cho thanh thiếu niên.

Từ năm 2026 đến 2030, The Dariu Foundation đặt mục tiêu đào tạo 150.000 giáo viên AI, tiếp cận hơn 5 triệu học sinh và xây dựng 300 Câu lạc bộ Công nghệ tại châu Á và châu Phi.

Mô hình chuyển đổi giáo dục bằng AI tại Việt Nam giống như một “mô hình điểm”, không dựa trên nguồn lực khổng lồ hay cơ sở hạ tầng quá đặc biệt. Thay vào đó, nó dựa trên mạng lưới giáo viên, sự tham gia của địa phương và cách tiếp cận thực tiễn.

Việt Nam cho thấy những gì có thể khi giáo dục được thực hiện với sự nhất quán: rộng rãi, thực hành và dựa trên niềm tin rằng mọi đứa trẻ đều có quyền chủ động định hình thế giới số.