Cổ phiếu các tập đoàn khai thác đất hiếm Trung Quốc tăng vọt

Các doanh nghiệp khai thác đất hiếm của Trung Quốc đang ghi nhận đà tăng trưởng mạnh mẽ cả về lợi nhuận lẫn giá cổ phiếu, trong bối cảnh chính phủ nước này thắt chặt các quy định xuất khẩu và giá các kim loại chiến lược tiếp tục leo thang trên thị trường quốc tế.

BẮC KINH SIẾT XUẤT KHẨU, CÁC “ÔNG LỚN” ĐẤT HIẾM TRUNG QUỐC PHẤT MẠNH

Tập đoàn Shenghe Resources Holding, doanh nghiệp có sự hậu thuẫn của Bộ Tài chính Trung Quốc, vừa công bố lợi nhuận “rực rỡ” cho 9 tháng đầu năm. Theo đó, lợi nhuận của công ty dự kiến đạt từ 740 triệu đến 820 triệu nhân dân tệ (tương đương 103,6 – 114,8 triệu USD), tăng tới 783% so với cùng kỳ năm ngoái.

Trong thông báo gửi Sở giao dịch chứng khoán Thượng Hải, hội đồng quản trị công ty cho biết kết quả ấn tượng này đến từ “những thay đổi trong cấu trúc cung cầu của thị trường”. Shenghe nhấn mạnh rằng “nhu cầu đối với các sản phẩm đất hiếm chủ chốt đã chuyển sang xu hướng tích cực, và giá bán tăng rõ rệt so với năm trước”.

Giá các loại đất hiếm bắt đầu tăng mạnh kể từ tháng 4, khi chính phủ Trung Quốc áp đặt hạn chế xuất khẩu đối với 7 trong số 17 loại khoáng sản quan trọng gồm samarium, gadolinium, terbium, dysprosium, lutetium, scandium và yttrium. Đây là những nguyên liệu thiết yếu cho nhiều ngành công nghiệp và quốc phòng chiến lược — từ điện thoại thông minh, xe điện, turbine gió cho đến hệ thống phòng thủ tên lửa.

Không dừng lại ở đó, Bộ Thương mại Trung Quốc mới đây tiếp tục mở rộng danh mục kiểm soát, bổ sung thêm 5 loại khoáng sản đất hiếm cùng với thiết bị và công nghệ tinh luyện, có hiệu lực từ ngày 8/11. Đáp lại, Tổng thống Mỹ Donald Trump ngay hôm sau tuyên bố sẽ áp thuế 100% lên hàng hóa Trung Quốc kể từ 1/11, ngoài mức 30% thuế nhập khẩu hiện tại.

Diễn biến này ngay lập tức thổi bùng làn sóng tăng giá cổ phiếu của các doanh nghiệp khai thác đất hiếm Trung Quốc.

Cổ phiếu của China Rare Earth Resources and Technology niêm yết tại Thâm Quyến đã chạm đỉnh lịch sử 66 nhân dân tệ. Doanh nghiệp chủ lực thuộc China Rare Earth Group này chưa công bố kết quả quý mới, song đã chuyển từ lỗ sang lãi trong nửa đầu năm — đạt 161,7 triệu nhân dân tệ lợi nhuận, so với khoản lỗ 244,41 triệu nhân dân tệ cùng kỳ 2023.

Chuyên gia Liu Yiting thuộc TF Securities khuyến nghị mua vào, cho rằng doanh nghiệp này đang ở trong “giai đoạn phục hồi nhanh chóng về cơ bản” và giá sản phẩm đất hiếm “nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng trong trung và dài hạn”.

China Rare Earth Group – tập đoàn chiến lược được thành lập tháng 12/2021 thông qua sáp nhập ba doanh nghiệp nhà nước lớn gồm Tập đoàn Nhôm Trung Quốc (Chinalco), China Minmetals và Ganzhou Rare Earth Group – hiện nằm trong danh sách 100 tập đoàn trung ương trọng điểm do Quốc vụ viện Trung Quốc trực tiếp quản lý.

Bên cạnh đó, cổ phiếu Xiamen Tungsten, doanh nghiệp khai thác đa kim loại trực thuộc chính quyền tỉnh Phúc Kiến, cũng tăng lên 34,41 nhân dân tệ, vượt qua đỉnh thiết lập từ tháng 9/2021.

Trong khi đó, China Northern Rare Earth (Group) High-Tech, công ty khai thác đất hiếm lớn nhất Trung Quốc về sản lượng, đạt 61,69 nhân dân tệ – chỉ còn cách đỉnh cao 62,10 nhân dân tệ của tháng 9/2021. Doanh nghiệp thuộc quản lý của chính quyền Khu tự trị Nội Mông này dự báo lợi nhuận 1,51 – 1,57 tỷ nhân dân tệ trong 9 tháng đầu năm, tăng gần 287% so với cùng kỳ.

Công ty chứng khoán Industrial Securities vừa phát hành báo cáo khuyến nghị “tăng tỷ trọng đầu tư” (overweight) đối với cổ phiếu của Northern Rare Earth, đánh giá đây là doanh nghiệp giữ vị thế dẫn đầu tuyệt đối trong ngành. Nhà phân tích Lý Di Nhân (Li Yiran) nhận định, đà tăng giá đất hiếm gần đây “nhiều khả năng sẽ tiếp tục duy trì.”

Một số doanh nghiệp khác như Rising Nonferrous Metals – thành viên của China Rare Earth Group – cũng ghi nhận giá cổ phiếu lên 67,98 nhân dân tệ, tiến gần mức đỉnh 73,88 nhân dân tệ đạt được cách đây 4 năm. Cổ phiếu Shenghe Resources cũng tăng lên 27,37 nhân dân tệ, sát ngưỡng cao nhất năm 2021.

Dù sau nhiều phiên tăng liên tiếp, giá cổ phiếu của hầu hết các doanh nghiệp này điều chỉnh nhẹ 1-4% trong phiên thứ Tư, riêng Shenghe tiếp tục tăng thêm 5% – cho thấy tâm lý lạc quan của nhà đầu tư vẫn còn mạnh mẽ.

CĂNG THẲNG MỸ - TRUNG LEO THANG VÀ NGUY CƠ CHIA TÁCH CHUỖI CUNG ỨNG TOÀN CẦU

Giới phân tích nhận định rằng cả quy định xuất khẩu đất hiếm mới của Trung Quốc lẫn đòn thuế 100% của Mỹ có thể sẽ trở thành con bài mặc cả trong quá trình đàm phán song phương giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới.

Ông Carlos Casanova, chuyên gia kinh tế châu Á cấp cao tại ngân hàng tư nhân Thụy Sĩ Union Bancaire Privée, cho rằng vòng leo thang căng thẳng mới nhất này thực chất “là một nước cờ chiến lược nhằm giành ưu thế trước các cuộc đàm phán song phương dự kiến diễn ra bên lề hội nghị APEC tại Hàn Quốc”. Theo kế hoạch, APEC 2025 sẽ được tổ chức cuối tháng 10 tại thành phố cổ Gyeongju, nơi hai bên được cho là đang chuẩn bị các cuộc gặp cấp cao.

Bà Alicia García Herrero, chuyên gia kinh tế trưởng khu vực châu Á – Thái Bình Dương của Natixis, nhận định việc Trung Quốc siết chặt kiểm soát xuất khẩu đất hiếm – nguyên liệu đầu vào thiết yếu cho năng lượng sạch, công nghệ quốc phòng và thiết bị điện tử cao cấp – đã khiến Washington lo ngại về rủi ro an ninh chuỗi cung ứng. Do đó, Mỹ sẽ buộc phải tăng tốc đầu tư vào các nguồn cung thay thế và năng lực tinh luyện trong nước, nhằm giảm sự phụ thuộc vào Bắc Kinh.

Hiện tại, Trung Quốc chiếm khoảng 60-70% sản lượng khai thác và hơn 85% công suất tinh luyện đất hiếm toàn cầu. Điều này khiến mọi động thái chính sách của Bắc Kinh có tác động lan tỏa mạnh mẽ đến các ngành công nghiệp trọng điểm của thế giới, đặc biệt là trong bối cảnh cuộc đua xe điện, năng lượng tái tạo và vũ khí công nghệ cao đang nóng lên.

Theo các chuyên gia, việc giá đất hiếm tăng mạnh sẽ mang lại lợi nhuận lớn cho các doanh nghiệp Trung Quốc, song cũng có thể thúc đẩy làn sóng đầu tư khai thác mới tại Mỹ, Úc, Canada và châu Phi – những quốc gia đang tìm cách phát triển chuỗi cung ứng độc lập khỏi Trung Quốc.

Cùng lúc, giới phân tích thị trường tài chính dự đoán rằng đà tăng cổ phiếu của các doanh nghiệp đất hiếm Trung Quốc vẫn có thể kéo dài thêm trong ngắn hạn, nhờ sự hỗ trợ từ giá hàng hóa và triển vọng xuất khẩu hạn chế. Tuy nhiên, về dài hạn, rủi ro địa chính trị và chính sách thương mại toàn cầu sẽ vẫn là yếu tố chi phối mạnh mẽ thị trường.