Doanh nghiệp Việt góp phần định hình năng lực cạnh tranh số quốc gia

Theo ông Đặng Minh Đức, Giám đốc Sản phẩm MK Group, trong kỷ nguyên số, năng lực làm chủ dữ liệu, công nghệ lõi và hạ tầng số sẽ quyết định vị thế của mỗi quốc gia trong cuộc cạnh tranh toàn cầu mới.

RỦI RO NẾU MỘT QUỐC GIA PHỤ THUỘC CÔNG NGHỆ VÀ HẠ TẦNG SỐ BÊN NGOÀI

Những năm gần đây, dữ liệu được xem là “nguồn tài nguyên mới” của nền kinh tế số. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, giá trị của dữ liệu không nằm ở việc sở hữu đơn thuần mà ở khả năng kiểm soát, bảo vệ và chuyển hóa dữ liệu thành tri thức, năng suất và các mô hình tăng trưởng mới.

Ông Đặng Minh Đức cho rằng trong thời đại AI, dữ liệu đã vượt ra khỏi vai trò phục vụ quản lý và vận hành để trở thành một yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh quốc gia. Quốc gia nào kiểm soát được dữ liệu, khai thác hiệu quả dữ liệu và biến dữ liệu thành giá trị sẽ có lợi thế trong phát triển kinh tế số, chính phủ số và đổi mới sáng tạo.

“Nếu một quốc gia phụ thuộc hoàn toàn vào công nghệ và hạ tầng số bên ngoài, sẽ đối diện với rất nhiều rủi ro, không chỉ về kinh tế mà còn về an ninh dữ liệu và về lâu dài là khả năng vận hành và năng lực tự chủ”, ông Đặng Minh Đức nhận định.

Thực tế cho thấy nhiều quốc gia đã chuyển từ tư duy mua công nghệ sang tư duy làm chủ các công nghệ chiến lược. Trung Quốc thúc đẩy phát triển hệ sinh thái số nội địa, Liên minh châu Âu xây dựng các chính sách bảo vệ dữ liệu nghiêm ngặt, trong khi Ấn Độ đầu tư mạnh cho hạ tầng thanh toán số quốc gia. Điểm chung là các quốc gia đều xem dữ liệu và hạ tầng số như một phần của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Đối với Việt Nam, yêu cầu đặt ra không chỉ là xây dựng các kho dữ liệu lớn mà còn phải làm chủ những công nghệ liên quan đến dữ liệu, an toàn thông tin, AI, điện toán đám mây và các nền tảng số cốt lõi. Đây được xem là nền tảng để bảo đảm chủ quyền số và giảm thiểu nguy cơ phụ thuộc công nghệ trong tương lai.

VAI TRÒ CỦA DOANH NGHIỆP CÔNG NGHỆ VIỆT

Trong hành trình xây dựng năng lực tự chủ quốc gia, doanh nghiệp công nghệ Việt Nam đang đóng vai trò ngày càng quan trọng. Theo ông Đặng Minh Đức, nếu Nhà nước giữ vai trò kiến tạo chính sách và định hướng chiến lược thì doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp biến các công nghệ thành sản phẩm và dịch vụ phục vụ đời sống kinh tế - xã hội.

“Các doanh nghiệp công nghệ Việt Nam ngày nay không chỉ cung cấp giải pháp công nghệ mà đang từng bước tham gia vào các thành phần quan trọng của hạ tầng quốc gia, từ định danh điện tử, xác thực giao dịch cho tới các nền tảng dữ liệu và nền tảng AI”, ông Đức cho biết.

Một trong những thách thức lớn nhất hiện nay là làm thế nào để tránh rơi vào vòng xoáy phụ thuộc công nghệ nước ngoài. Trong ngắn hạn, việc sử dụng các nền tảng và công nghệ ngoại giúp triển khai nhanh và tiết kiệm chi phí. Tuy nhiên, nếu phụ thuộc quá mức, quốc gia sẽ dần mất đi năng lực phát triển công nghệ nội sinh và gặp khó khăn khi muốn chuyển đổi sang mô hình tự chủ.

Theo ông Đức, Việt Nam không nhất thiết phải làm chủ toàn bộ chuỗi công nghệ, nhưng cần từng bước nâng cao năng lực ở những lĩnh vực chiến lược như dữ liệu, bảo mật dữ liệu, AI, an toàn thông tin và điện toán đám mây.

Làm chủ dữ liệu chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi kèm với năng lực tính toán, hạ tầng AI và các công nghệ lõi liên quan.

“Từ góc nhìn doanh nghiệp, bài toán hiện nay không còn là thiếu dữ liệu nữa mà là làm thế nào để chuẩn hóa, làm sạch, liên thông, bảo vệ và khai thác dữ liệu hiệu quả nhằm phục vụ AI, quản trị và hỗ trợ ra quyết định”, ông Đức nhấn mạnh.

Điều này đòi hỏi sự hình thành của một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đủ mạnh, nơi Nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu và trường đại học cùng tham gia phát triển công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao.

PHỐI HỢP ĐỒNG BỘ GIỮA CHÍNH SÁCH VÀ THỊ TRƯỜNG

Theo chuyên gia, hành trình làm chủ công nghệ có nhiều cách tiếp cận khác nhau. Doanh nghiệp có thể tự nghiên cứu phát triển, hợp tác với đối tác nước ngoài để tiếp nhận và tùy biến công nghệ hoặc chủ động mua lại công nghệ, doanh nghiệp và đội ngũ nhân sự quốc tế để nhanh chóng nâng cao năng lực nội sinh.

Từ thực tiễn triển khai, ông Đặng Minh Đức cho rằng để Việt Nam xây dựng được năng lực tự chủ công nghệ, cần sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách và thị trường. Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý về dữ liệu và hạ tầng số, đồng thời mở rộng các cơ chế thử nghiệm để hỗ trợ doanh nghiệp công nghệ trong nước. Về phía doanh nghiệp, đầu tư cho nghiên cứu phát triển và công nghệ lõi phải được xem là chiến lược dài hạn.

“Câu hỏi hiện nay không còn là Việt Nam có tham gia nền kinh tế số hay không, mà là chúng ta sẽ tham gia với vai trò gì – là người sử dụng công nghệ hay là quốc gia từng bước làm chủ dữ liệu và công nghệ lõi”, ông Đặng Minh Đức nhấn mạnh.