Đổi mới sáng tạo mở xã hội: Động lực để Việt Nam thúc đẩy phong trào sáng tạo toàn dân

Trong khuôn khổ Ngày hội Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo Quốc gia TECHFEST Việt Nam 2025, Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ (NATEC), Trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo quốc gia (NSSC) Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp với Viện Nghiên cứu Quản lý Phát triển bền vững (MSD) – United Way Việt Nam – Trưởng Cộng đồng Đổi mới Sáng tạo Mở Xã hội, đã tổ chức Hội thảo “Đổi mới sáng tạo mở xã hội – Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo toàn dân”.

ĐỔI MỚI SÁNG TẠO CHỈ THỰC SỰ PHÁT HUY TRONG MỘT XÃ HỘI CỞI MỞ

Tham dự Hội thảo, Đại sứ Kees van Baar, Đại sứ Vương quốc Hà Lan tại Việt Nam, đã nhận định rằng đổi mới sáng tạo mở xã hội là cầu nối quan trọng giữa tăng trưởng kinh tế và phúc lợi cộng đồng. Đại sứ đánh giá cao nỗ lực của Việt Nam trong thúc đẩy đổi mới sáng tạo toàn dân và chuyển đổi số, coi đây là động lực tạo ra những chuyển biến thực chất trong kỷ nguyên số.

Theo Đại sứ, việc triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đặt ra yêu cầu công nghệ phải gắn với con người, bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau. Đại sứ Kees van Baar nhấn mạnh tầm quan trọng của cách tiếp cận lấy con người làm trung tâm, trong đó quyền tiếp cận số bình đẳng cần được bảo đảm cho mọi nhóm trong xã hội, bao gồm thanh niên, phụ nữ và các cộng đồng dễ bị tổn thương.

“Đổi mới sáng tạo chỉ thực sự phát huy trong một xã hội cởi mở, nơi con người có điều kiện tự do trải nghiệm và khám phá”, Đại sứ Kees van Baar nói và khẳng định quan hệ giữa Hà Lan và Việt Nam không chỉ dừng ở thương mại, mà là mối quan hệ đối tác chia sẻ giá trị. Hà Lan cam kết tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong các sáng kiến thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và tăng trưởng bao trùm.

Hội thảo “Đổi mới sáng tạo mở xã hội – Thúc đẩy khởi nghiệp đổi mới sáng tạo toàn dân” đã xoay quanh nhiều chủ đề trọng tâm, phản ánh những ưu tiên mới trong xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bao trùm tại Việt Nam.

Các đại biểu nhấn mạnh rằng đổi mới sáng tạo phải trở thành một phong trào toàn dân, nơi mọi nhóm trong xã hội – từ thanh niên, phụ nữ, người khuyết tật đến cộng đồng nông thôn – đều có cơ hội tham gia thiết kế, đề xuất và thụ hưởng các giải pháp sáng tạo.

Ông Phạm Hồng Quất, Cục trưởng Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ (Bộ Khoa học và Công nghệ), nhấn mạnh đổi mới sáng tạo mở đang giữ vai trò then chốt trong quá trình phát triển quốc gia, đặc biệt trong bối cảnh Việt Nam đứng trước nhiều sức ép về tăng trưởng và xã hội. Lấy hình tượng Thánh Gióng làm biểu trưng cho TECHFEST Việt Nam 2025, ông cho rằng tinh thần “lớn mạnh nhờ sức dân” chính là nguồn cảm hứng cho hệ sinh thái khởi nghiệp hiện nay.

Theo ông Quất, Việt Nam đang đối mặt với loạt thách thức như bẫy thu nhập trung bình, già hóa dân số, ô nhiễm môi trường và áp lực gia tăng tại các siêu đô thị. Việc triển khai Cộng đồng Đổi mới Sáng tạo Mở Xã hội trong khuôn khổ TECHFEST 2025 được kỳ vọng trở thành không gian để phát triển các giải pháp công nghệ mới, mang lại giá trị kinh tế – xã hội thiết thực cho nhiều nhóm cộng đồng.

Ông khẳng định Cục Khởi nghiệp và Doanh nghiệp Công nghệ sẽ tiếp tục đồng hành cùng MSD United Way Việt Nam, Cộng đồng Đổi mới Sáng tạo Mở Xã hội và các hiệp hội để thúc đẩy tăng trưởng nhanh, phát triển bền vững và hướng tới mục tiêu xây dựng các đô thị xanh, thông minh.

SỨC MẠNH CỦA ĐỔI MỚI SÁNG TẠO MỞ NẰM Ở KHẢ NĂNG KẾT NỐI

Phân tích về hệ sinh thái khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo xã hội tại Việt Nam, bà Nguyễn Phương Linh – Viện trưởng MSD United Way Việt Nam – đã chỉ ra các rào cản lớn như thiếu dữ liệu, hạn chế trong cơ chế hợp tác, khó khăn trong đo lường tác động và khoảng trống về năng lực nhân lực.

Bà Linh nhận định đổi mới sáng tạo mở xã hội đang trở thành xu thế tất yếu trên thế giới bởi đây là cách tiếp cận hiệu quả để đối phó các thách thức phức tạp như bất bình đẳng, biến đổi khí hậu hay tốc độ đô thị hóa nhanh.

“Khi một cụ già ở nông thôn, một phụ nữ khuyết tật hay một học sinh vùng sâu có thể đóng góp dữ liệu và phản hồi, hệ sinh thái không chỉ thông minh hơn mà còn công bằng và nhân văn hơn, giải quyết được gốc rễ vấn đề để hướng tới phát triển bền vững”, bà Linh cho biết. Theo bà, sức mạnh của đổi mới sáng tạo mở nằm ở khả năng kết nối, kết nối tiếng nói cộng đồng với năng lực của startup, kết nối thách thức doanh nghiệp với tri thức của viện – trường và các tổ chức hỗ trợ, kết nối mọi nguồn lực để bảo đảm không ai bị bỏ lại phía sau.

Theo ông Sun Sukkun, Giám đốc Shinhan Square Bridge, Quỹ Hi vọng thuộc Tập đoàn Tài chính Shinhan, đổi mới sáng tạo mở xã hội không chỉ hướng tới giá trị kinh tế mà còn tạo ra giá trị xã hội, phù hợp với các mục tiêu ESG và định hướng phát triển bền vững.

Mô hình đổi mới sáng tạo mở xã hội được Shinhan xây dựng tại Hàn Quốc và mở rộng sang Việt Nam từ năm 2021. Shinhan Square Bridge được thiết kế như một nền tảng kết nối liên ngành và xuyên biên giới, nơi startup, doanh nghiệp, tổ chức xã hội và cộng đồng cùng tham gia đồng kiến tạo giải pháp, thử nghiệm mô hình kinh doanh và mở rộng tác động xã hội.

Ông Sun Sukkun nhấn mạnh giao tiếp cởi mở đóng vai trò quyết định, đặc biệt khi các startup hợp tác với những doanh nghiệp lớn; đội ngũ cố vấn chính là cầu nối giúp tháo gỡ rào cản và tạo sự đồng thuận giữa các bên.

Tại sự kiện, sáng kiến SOAR – Bay lên, mô hình Đổi mới Sáng tạo Mở Xã hội hướng tới thúc đẩy một hệ sinh thái hợp tác có trách nhiệm tại Việt Nam, cũng chính thức được ra mắt. Sáng kiến được kỳ vọng trở thành nền tảng giúp liên kết các nguồn lực, thúc đẩy đổi mới sáng tạo toàn dân và mở rộng tác động tích cực trên phạm vi quốc gia.