Đối thủ liên tục nâng cấp các mô hình AI, OpenAI ngày càng gặp áp lực cạnh tranh lớn

Ba năm sau khi ChatGPT xuất hiện và tạo nên cuộc cách mạng AI, OpenAI – startup trị giá 500 tỷ USD – đang trải qua giai đoạn khó khăn nhất từ trước đến nay. Áp lực đến từ cả chi phí hạ tầng tăng vọt, thách thức kỹ thuật và sự ganh đua từ những đối thủ giàu tài nguyên như Google và Anthropic.

KHOẢNG CÁCH THU HẸP – THỜI KỲ THỐNG TRỊ CỦA OPENAI LUNG LAY

Sự xuất hiện của Gemini 3, mô hình ngôn ngữ mới nhất của Google, được giới nghiên cứu đánh giá là đã vượt qua GPT-5 trên nhiều tiêu chí quan trọng. Đây được xem là bước tiến mà OpenAI chưa đạt được trong những tháng gần đây, khiến cục diện ngành AI thay đổi đáng kể.

Thomas Wolf, đồng sáng lập Hugging Face, nhận định: “Hai năm trước OpenAI vượt xa phần còn lại của ngành. Bây giờ mọi thứ đã khác”. Nhận thức rõ điều này, CEO Sam Altman đã gửi thông điệp nội bộ cảnh báo nhân viên: “Cần giữ vững tinh thần trước áp lực cạnh tranh trước mắt, bối cảnh bên ngoài sẽ còn nhiều biến động và khó khăn trong thời gian tới”.

Sự trỗi dậy của Google đến từ chuỗi cập nhật tích cực tại sự kiện I/O hồi tháng 5, cùng sức lan tỏa của công cụ chỉnh ảnh Nano Banana, giúp ứng dụng Gemini đạt 650 triệu người dùng hàng tháng, tăng mạnh so với 400 triệu hồi đầu mùa hè.

Đà phục hồi này kéo theo sự bứt phá của cổ phiếu Alphabet, đưa công ty hướng tới mức vốn hóa 4.000 tỷ USD. Với lợi thế kết hợp tìm kiếm, hạ tầng đám mây và hệ sinh thái Android, Google tin rằng họ đang sở hữu “bệ phóng” mà ít đối thủ có được.

Koray Kavukcuoglu – kiến trúc sư AI của Google – cho biết nhóm đã đạt tiến bộ lớn khi huấn luyện mô hình bằng chip TPU tự phát triển, không phụ thuộc vào GPU đắt đỏ của Nvidia. Khả năng làm chủ toàn bộ chuỗi giá trị – từ chip đến dịch vụ người dùng – đang tạo thế mạnh mới cho Google trong cuộc đua AI.

Nhiều nhà phân tích cho rằng “sức ép đã chuyển hướng từ Google sang Sam Altman”, nhất là khi OpenAI phải cân bằng giữa tốc độ đổi mới và khả năng kiếm tiền để duy trì tham vọng công nghệ.

BÀI TOÁN TÀI CHÍNH KHỔNG LỒ CỦA OPENAI

Một trong những thách thức lớn nhất của OpenAI là tốc độ mở rộng quá nhanh. Công ty liên tục tung ra các sản phẩm mới, từ công cụ lập trình tự động cho đến ứng dụng video Sora từng gây bão mạng, khiến nguồn lực bị phân tán.

Giới đầu tư tại Thung lũng Silicon nhận xét: “OpenAI đang ôm đồm quá nhiều. Không thể làm tất cả mọi thứ cùng lúc mà vẫn đảm bảo chất lượng”.

Điều gây lo ngại lớn hơn là chiến lược tăng tốc hạ tầng. OpenAI đã cam kết chi 1,4 nghìn tỷ USD trong tám năm cho năng lực tính toán – một con số vượt xa doanh thu hiện tại và buộc các đối tác như Nvidia, Oracle, AMD hay Broadcom phải dùng đến vay nợ để mở rộng hạ tầng phục vụ OpenAI.

Theo Sarah Myers West từ AI Now Institute, đây là “canh bạc cực kỳ mạo hiểm”, vì nó đòi hỏi OpenAI phải tạo ra nguồn doanh thu chưa từng có để tương xứng với chi phí.

Ở thời điểm hiện tại, công ty kỳ vọng ChatGPT có thể thu hút hàng trăm triệu thuê bao trả phí trong vài năm tới. Tuy nhiên, kế hoạch mở rộng sang mảng quảng cáo – được Altman gợi ý sẽ bắt đầu với Sora – sẽ đưa OpenAI vào một thị trường vốn đã bị thống trị bởi Meta và Alphabet.

Trong khi đó, Google vẫn giữ vị thế mạnh ở thị trường quảng cáo, và ChatGPT mới chỉ trong giai đoạn đầu tích hợp quảng cáo lẫn tính năng mua sắm. Nghĩa là OpenAI cần tìm ra mô hình monetization lớn hơn, bền vững hơn.

Cùng lúc, Anthropic – công ty do nhóm cựu nhân viên OpenAI sáng lập – đang trở thành đối trọng đáng gờm. Với định giá chuẩn bị vượt 300 tỷ USD, Anthropic nổi bật nhờ tập trung vào AI an toàn và phát triển mô hình Claude được các doanh nghiệp đánh giá cao về độ ổn định, đặc biệt trong các tác vụ lập trình.

Dù ChatGPT vẫn có hơn 800 triệu người dùng mỗi tuần, dữ liệu từ Similarweb cho thấy thời gian người dùng dành cho Gemini đang tăng nhanh, nhất là sau khi Gemini 3 ra mắt và leo hạng mạnh trên App Store tại Mỹ và Anh. Tuy vậy, thống kê từ Sensor Tower khẳng định ChatGPT vẫn là ứng dụng AI dẫn đầu về lượt tải.

CUỘC ĐUA AI BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN CẠNH TRANH LÀNH MẠNH HƠN

Dù áp lực tăng mạnh từ hai phía – Google và Anthropic – nhiều chuyên gia nhận định không nên quá sớm gạch tên OpenAI khỏi cuộc đua. Với khả năng tung ra nhiều dòng sản phẩm mới, OpenAI vẫn có cơ hội mở rộng doanh thu để tài trợ cho nghiên cứu cốt lõi.

Erik Brynjolfsson, giáo sư tại Viện AI Lấy Con Người Làm Trung Tâm của Stanford, đánh giá rằng cơ hội trong ngành AI “lớn đến mức có chỗ cho nhiều công ty cùng thành công”. Tức là cuộc chơi không chỉ còn là một mình OpenAI dẫn đầu như giai đoạn 2022–2023, nhưng cũng không phải là nơi nhanh chóng loại bỏ những người đi trước.

Doanh nghiệp, nhà phát triển và người dùng đang được hưởng lợi từ sự cạnh tranh gay gắt giữa các nhóm nghiên cứu hàng đầu. Google đã chứng minh rằng họ đủ sức lấy lại phong độ, trong khi Anthropic củng cố vị thế chuyên sâu cho khách hàng doanh nghiệp. OpenAI, trong khi đó, vẫn nắm lợi thế về quy mô người dùng, sự lan tỏa thương hiệu và khả năng tạo ra các đột phá mang tính đại chúng.

Dù vậy, “biển lớn vẫn sóng to”. Áp lực giữ chân nhân tài, chi phí khổng lồ cho trung tâm dữ liệu và nhu cầu đổi mới liên tục đang khiến OpenAI phải bước đi thận trọng hơn. Từ cú xuất phát ngoạn mục đầu kỷ nguyên LLM, OpenAI giờ đây phải đối mặt thực tế rằng không còn ai đứng yên để họ bỏ xa thêm nữa.