Những tỷ phú châu Á đang dẫn dắt làn sóng bùng nổ trung tâm dữ liệu

Khi nhu cầu xử lý dữ liệu tăng theo cấp số nhân, những khoản đầu tư hàng chục tỷ USD hôm nay có thể quyết định vị thế công nghệ của các quốc gia trong nhiều thập kỷ tới.

Tuy nhiên, theo bài viết trên trang Forbes, khả năng cân bằng giữa tăng trưởng, an ninh năng lượng và phát triển bền vững mới là yếu tố then chốt quyết định thành công của “cuộc cách mạng trung tâm dữ liệu” đang diễn ra tại châu Á.

CUỘC CHẠY ĐUA AI ĐỊNH HÌNH LẠI BẢN ĐỒ HẠ TẦNG SỐ CHÂU Á – THÁI BÌNH DƯƠNG

Làn sóng xây dựng hạ tầng AI tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang tăng tốc mạnh mẽ, khi các tập đoàn công nghệ toàn cầu và các tỷ phú bản địa đồng loạt dồn vốn vào trung tâm dữ liệu (data center) – nền móng của kinh tế số và trí tuệ nhân tạo. Bức tranh chuyển dịch này thể hiện rõ nhất tại Malaysia, nơi thung lũng công nghệ mới nổi ở bang Johor đang trở thành tâm điểm khu vực.

Giữa những đồi cọ dầu của Mount Pulai, bốn tòa nhà không cửa sổ nhưng phát ra tiếng rì rầm 24/7 đang vận hành những siêu máy tính dùng cho điện toán đám mây và các ứng dụng AI.

Bên trong cơ sở 20MW của YTL Power International – doanh nghiệp thuộc tập đoàn YTL của tỷ phú Francis Yeoh – là các GPU Nvidia GB200 có khả năng xử lý tới 1,8 terabytes dữ liệu mỗi giây. Những dãy máy chủ và hệ thống quạt cao ba mét hoạt động liên tục, tạo nên nhịp đập của một trong những khu công nghiệp dữ liệu lớn nhất Đông Nam Á.

Hai năm trước, Nvidia công bố kế hoạch đầu tư 4,3 tỷ USD cùng YTL để phát triển hạ tầng AI tại Johor. Đến nay, 2,4 tỷ USD đã được giải ngân cho 200MW công suất trung tâm dữ liệu. Với quy mô này, YTL đã chứng minh quyết định bước vào lĩnh vực trung tâm dữ liệu từ năm 2021 không phải là sự “liều lĩnh”, như từng bị nghi ngờ.

Johor trở thành điểm nóng nhờ quỹ đất rộng, nguồn điện và nước dồi dào – những yếu tố cốt lõi cho vận hành trung tâm dữ liệu. Tại Sedenak Tech Park, 28 km phía tây bắc tổ hợp của YTL, K2 Strategic – doanh nghiệp do Kuok Meng Wei, cháu nội tỷ phú Robert Kuok, điều hành – đang đẩy nhanh kế hoạch nhân bốn công suất tại Malaysia lên 240MW.

Tham vọng này phù hợp với chiến lược quốc gia của Malaysia. Tại Hội nghị APEC ở Hàn Quốc, Thủ tướng Anwar Ibrahim nhấn mạnh mục tiêu đưa Malaysia trở thành “quốc gia AI hàng đầu vào năm 2030”, đồng thời vượt Singapore về tổng công suất data center trong 5 năm tới.

Điều này diễn ra trong bối cảnh khu vực châu Á – Thái Bình Dương đang bước vào chu kỳ tăng trưởng mạnh, dự kiến nâng tổng công suất từ 12GW năm 2024 lên hơn 29GW vào năm 2030, theo báo cáo của Cushman & Wakefield.

CÁC TẬP ĐOÀN LỚN VÀ GIỚI SIÊU GIÀU CHÂU Á TĂNG TỐC ĐẦU TƯ

Bị hấp dẫn bởi nhu cầu AI tăng vọt và cơ hội trở thành trung tâm hạ tầng số của khu vực, hàng loạt tỷ phú châu Á đang chen chân vào thị trường trung tâm dữ liệu.

Tại Ấn Độ, tập đoàn Adani Enterprises của tỷ phú Gautam Adani hợp tác với Google triển khai khoản đầu tư 15 tỷ USD trong 5 năm nhằm xây dựng khu campus trung tâm dữ liệu lớn nhất nước tại bang Andhra Pradesh.

Mukesh Ambani – người giàu nhất Ấn Độ – cũng công bố kế hoạch xây dựng trung tâm dữ liệu AI công suất 1GW tại bang Gujarat, đồng thời hợp tác với Google và Meta phát triển các nền tảng AI. Ambani tuyên bố rằng tập đoàn Reliance đang “AI hóa” toàn bộ hoạt động kinh doanh để bước vào giai đoạn tăng trưởng siêu tốc.

Tại Hàn Quốc, hàng loạt thương vụ hợp tác gây chú ý đã xuất hiện. SK Group của tỷ phú Chey Tae-won bắt tay Amazon Web Services đầu tư 5 tỷ USD xây dựng trung tâm dữ liệu tại thành phố Ulsan.

Kakao – doanh nghiệp ứng dụng nhắn tin lớn nhất Hàn Quốc – đang triển khai trung tâm dữ liệu trị giá 438 triệu USD sau khi ký hợp tác với OpenAI. Samsung Electronics không chỉ phát triển chip bộ nhớ tối ưu cho AI mà còn cùng các đối tác xây dựng trung tâm dữ liệu mới trên khắp Hàn Quốc.

Ở Đài Loan, Foxconn của tỷ phú Terry Gou và Nvidia đang đầu tư 1,4 tỷ USD cho trung tâm dữ liệu AI công suất 100MW. Nhật Bản chứng kiến SoftBank của tỷ phú Masayoshi Son bơm 6 tỷ USD để chuyển đổi nhà máy LCD cũ của Sharp ở Osaka thành trung tâm dữ liệu 400MW, đồng thời tham gia vào dự án Stargate trị giá 500 tỷ USD của OpenAI tại Mỹ.

Tại Đông Nam Á, Indonesia nổi lên như một “ngôi sao mới”. DCI Indonesia – doanh nghiệp sở hữu 119MW công suất tại Jakarta – đã trở thành công ty niêm yết giá trị cao thứ hai của quốc gia với vốn hóa vượt 37 tỷ USD. DCI đang đặt mục tiêu mở rộng công suất lên 1,9GW, bao gồm trung tâm dữ liệu hyperscale mới tại đảo Bintan.

Sự thành công này thu hút nhiều tập đoàn lớn của Indonesia như Sinar Mas Group và Triputra Group, vốn đang hợp tác với các doanh nghiệp Singapore để phát triển chuỗi trung tâm dữ liệu phủ khắp vùng Jakarta.

Thái Lan cũng đang tăng tốc mạnh. Central Pattana của gia tộc Chirathivat hợp tác Evolution Data Centers; Gulf Development của tỷ phú Sarath Ratanavadi hợp tác Google; B.Grimm Power của tỷ phú Harald Link bắt tay Digital Edge đầu tư 1 tỷ USD cho chuỗi trung tâm dữ liệu AI, bắt đầu với tổ hợp 100MW tại Eastern Economic Corridor.

NGUY CƠ BONG BÓNG TRUNG TÂM DỮ LIỆU

Sự bùng nổ trung tâm dữ liệu cũng đi kèm những thách thức lớn. Theo PwC, mức tiêu thụ điện của ngành trung tâm dữ liệu tại châu Á – Thái Bình Dương sẽ tăng 144% lên 780 TWh vào năm 2030, nhưng chỉ khoảng một phần ba được đáp ứng bằng năng lượng tái tạo. Khoảng cách lớn giữa nhu cầu và nguồn cung sạch đang trở thành điểm nghẽn chiến lược.

Một số tập đoàn nỗ lực tự chủ năng lượng, chẳng hạn YTL đầu tư vào điện mặt trời, trong khi Samsung và một số đối tác đang thử nghiệm mô hình trung tâm dữ liệu nổi ngoài khơi để giảm áp lực lên lưới điện quốc gia. Tuy nhiên, theo đánh giá của PwC, những giải pháp này vẫn chưa đủ để bù đắp mức tiêu thụ tăng mạnh.

Bên cạnh rủi ro năng lượng, giới phân tích cũng đặt câu hỏi liệu sự đầu tư ồ ạt có thể dẫn đến một “bong bóng” trung tâm dữ liệu hay không. Tuy vậy, nhiều chuyên gia nhận định cầu vẫn đang vượt xa cung, đặc biệt khi các ứng dụng AI đang thâm nhập sâu vào y tế, giáo dục, tài chính, quốc phòng và sản xuất. JLL cho rằng “thị trường trước mắt vẫn đối mặt nguy cơ thiếu hụt nguồn cung”, đặc biệt ở những khu vực có hạ tầng điện và kết nối quốc tế hạn chế.

Bất chấp các lo ngại, hoạt động M&A trong lĩnh vực này tiếp tục sôi động. Thương vụ lớn nhất gần đây là việc Blackstone dẫn đầu nhóm nhà đầu tư chi 16 tỷ USD mua AirTrunk – nhà phát triển trung tâm dữ liệu hàng đầu Australia, sở hữu hơn 1GW công suất và dự kiến tăng gấp đôi vào năm 2030.