Trang bị kỹ năng an toàn số cho học sinh khuyết tật

Hơn 250 học sinh khuyết tật tại Trường Phổ thông Cơ sở Xã Đàn (Hà Nội) vừa tham gia chương trình giáo dục an toàn số thông qua các tình huống thực tế, hoạt động tương tác và ngôn ngữ ký hiệu. Chương trình đặt ra yêu cầu về cách tiếp cận giáo dục số phù hợp với khả năng và nhu cầu của mọi trẻ em.

KỸ NĂNG NHẬN DIỆN RỦI RO VÀ TÌM KIẾM TRỢ GIÚP

Ngày 9/11, trong khuôn khổ chương trình Teen Safety School Tour 2026 – An toàn số cho em, học sinh Trường PTCS Xã Đàn được hướng dẫn nhận diện và ứng phó với những rủi ro phổ biến trên Internet. Điểm đáng chú ý tại chương trình là các nội dung được thiết kế phù hợp với đặc điểm học tập và giao tiếp của học sinh khuyết tật, đặc biệt là học sinh Điếc và khiếm thính. Thay vì tiếp nhận kiến thức theo cách truyền đạt một chiều, các em tham gia hoạt động nhập vai thành những “thám tử số”, cùng tìm kiếm manh mối và xử lý các tình huống trên môi trường mạng.

Thông qua những tình huống như người lạ gửi lời mời kết bạn, đường dẫn giả mạo từ tài khoản người quen hay tin nhắn đe dọa, học sinh được hướng dẫn cách nhận biết dấu hiệu bất thường, kiểm tra thông tin, bảo vệ tài khoản và dữ liệu cá nhân. Các hoạt động trực quan cũng giúp các em nhận diện cảm xúc khi gặp nội dung gây áp lực, đồng thời thực hành cách bình tĩnh xử lý tình huống.

Nhà giáo Lương Thu Hoà, Hiệu trưởng Trường PTCS Xã Đàn, cho rằng công nghệ mở ra nhiều cơ hội học tập, giao tiếp và hòa nhập cho học sinh khuyết tật. Tuy nhiên, để tận dụng những cơ hội này, các em cần được trang bị kỹ năng an toàn số bằng phương pháp phù hợp với đặc điểm và nhu cầu riêng.

Theo bà Hoà, việc kết hợp tình huống trực quan, trải nghiệm thực hành và ngôn ngữ ký hiệu giúp học sinh chủ động tham gia, tự tin bày tỏ ý kiến và biết tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Trung tá Nguyễn Quang Hải, cán bộ Phòng An ninh mạng (PA05), Công an thành phố Hà Nội, đã lưu ý các em về những thủ đoạn lừa đảo, giả mạo và đe dọa trên không gian mạng ngày càng đa dạng, khiến việc nhận diện không phải lúc nào cũng dễ dàng, kể cả với người trưởng thành.

Bên cạnh việc ghi nhớ các dấu hiệu cảnh báo, trẻ em cần biết đánh giá tình huống, xác định mức độ nguy hiểm và lựa chọn cách ứng phó. Khi gặp vấn đề, các em không nên hoảng sợ hoặc tự giải quyết mà cần thông báo với cha mẹ, thầy cô, người lớn đáng tin cậy hoặc cơ quan chức năng.

GIÁO DỤC AN TOÀN SỐ CẦN TÍNH ĐẾN SỰ KHÁC BIỆT CỦA TRẺ EM

Một trong những nội dung được thực hành tại trường là quy tắc “DỪNG – LƯU – KỂ”. Theo đó, khi gặp tình huống đáng ngờ, trẻ cần dừng tương tác, không nhấp vào đường dẫn hoặc làm theo yêu cầu bất thường; lưu lại tin nhắn, hình ảnh làm bằng chứng; và kể với người lớn đáng tin cậy để được hỗ trợ. Các em cũng được giới thiệu Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111.

Đáng chú ý, các thông điệp này được chuyển tải bằng ngôn ngữ ký hiệu, với sự tham gia thực hành của học sinh, giáo viên, phụ huynh và đại biểu. Đây không chỉ là cách giúp học sinh Điếc và khiếm thính tiếp cận kiến thức mà còn đặt ra yêu cầu để người lớn hiểu và sử dụng những hình thức giao tiếp phù hợp khi đồng hành cùng trẻ.

Trong hoạt động “Thiếu niên nói”, học sinh đã trực tiếp chia sẻ cách nhận diện lừa đảo, ứng phó với tin nhắn đáng ngờ và những mong muốn đối với cha mẹ, thầy cô khi cần giúp đỡ. Qua đó, các em không chỉ là người tiếp nhận kiến thức mà còn có cơ hội thể hiện quan điểm, tham gia đề xuất cách xây dựng môi trường mạng an toàn.

Trẻ em khuyết tật có thể đối mặt với những rào cản riêng khi tiếp cận thông tin và tìm kiếm trợ giúp trên môi trường mạng. Nếu nội dung cảnh báo, hướng dẫn hoặc các kênh hỗ trợ không phù hợp, các em có thể gặp khó khăn trong việc nhận biết nguy cơ và phản ứng kịp thời. Do đó, khả năng tiếp cận thông tin và giao tiếp với người hỗ trợ cũng cần được xem là một phần của giáo dục an toàn số.

Teen Safety School Tour 2026 diễn ra từ tháng 10 đến tháng 12/2026, dự kiến triển khai tại 10 trường học ở 5 tỉnh, thành phố gồm Hà Nội, Lào Cai, Quảng Trị, Đà Nẵng và TP.HCM, với mục tiêu tiếp cận ít nhất 9.000 học sinh và giáo viên.

Chương trình tập trung vào ba nội dung: an toàn số, sức khỏe số và tiếng nói của thanh thiếu niên; hướng tới trang bị kỹ năng phòng tránh rủi ro, sử dụng công nghệ cân bằng và khuyến khích trẻ em tham gia đóng góp ý kiến về môi trường số.

Hoạt động nằm trong định hướng triển khai Quyết định 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ về bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026–2030.