Trung Quốc chính thức vận hành trung tâm dữ liệu dưới nước, giải "cơn khát năng lượng" cho AI

Trong bối cảnh nhu cầu điện toán phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI) tăng vọt, Trung Quốc đang tìm kiếm những hướng đi mới vượt ra ngoài đất liền. Một trong những giải pháp đáng chú ý là phát triển các trung tâm dữ liệu dưới biển (underwater data centre – UDC), kết hợp với điện gió ngoài khơi nhằm giải bài toán năng lượng và không gian.

TRUNG TÂM DỮ LIỆU DƯỚI BIỂN CHÍNH THỨC ĐI VÀO VẬN HÀNH

Theo South China Morning Post, mới đây, tại Khu đặc biệt Lâm Cảng (Lingang) – khu thương mại tự do do chính phủ Trung Quốc quy hoạch tại Thượng Hải nhằm thu hút các ngành công nghiệp công nghệ cao – một trung tâm dữ liệu dưới biển đã chính thức đi vào vận hành. Theo truyền thông nhà nước Trung Quốc, đây là cơ sở đầu tiên trên thế giới được kết nối trực tiếp với một trang trại điện gió ngoài khơi.

Công trình này nằm cách bờ biển phía đông Thượng Hải khoảng 10 km và được đặt ở độ sâu 10 mét dưới mặt nước. Dự án do Shanghai HiCloud Technology – công ty con của doanh nghiệp thiết bị hàng hải và viễn thông Highlander – xây dựng. Tổng vốn đầu tư lên tới 1,6 tỷ nhân dân tệ (khoảng 232 triệu USD), với công suất thiết kế đạt 24 MW.

Theo phía doanh nghiệp, cụm trung tâm dữ liệu này sẽ phục vụ nhiều kịch bản ứng dụng, bao gồm AI, trí tuệ hiện thân và xe tự hành. Đây cũng được xem là dự án thí điểm quan trọng nhằm đánh giá tính khả thi về mặt kỹ thuật và thương mại của mô hình trung tâm dữ liệu dưới biển, đồng thời kết nối với hạ tầng viễn thông và điện toán đám mây trên bờ.

Việc triển khai UDC tại Thượng Hải diễn ra trong bối cảnh Trung Quốc ngày càng mở rộng không gian phát triển hạ tầng số, không chỉ trên đất liền mà còn hướng ra biển và thậm chí cả trên không. Trước đó, Highlander cũng đã triển khai một dự án tương tự ngoài khơi tỉnh Hải Nam, đánh dấu bước đi đầu tiên trong thương mại hóa mô hình này.

Theo phân tích của các chuyên gia thuộc một viện nghiên cứu do chính quyền Thượng Hải hậu thuẫn, việc kết hợp trung tâm dữ liệu dưới biển với điện gió ngoài khơi có thể giúp giải quyết nút thắt về năng lực điện toán tại các đô thị lớn như Thượng Hải – nơi quỹ đất hạn chế nhưng nhu cầu xử lý dữ liệu AI lại tăng nhanh. Ngoài ra, việc đặt trung tâm dữ liệu gần nguồn điện và gần khu vực tiêu thụ cũng giúp giảm độ trễ, nâng cao hiệu quả vận hành.

TIỀM NĂNG LỚN NHƯNG VẪN ĐỐI MẶT NHIỀU RÀO CẢN

Xu hướng phát triển trung tâm dữ liệu dưới biển không chỉ xuất hiện tại Trung Quốc mà còn thu hút sự quan tâm trên toàn cầu. Theo Wall Street Journal, tại Mỹ, Microsoft từng thử nghiệm mô hình này thông qua dự án Project Natick. Tuy nhiên, đến năm 2024, tập đoàn này đã dừng dự án do những lo ngại liên quan đến tính khả thi trong vận hành và bảo trì dài hạn.

Dù vậy, Trung Quốc vẫn tiếp tục thúc đẩy hướng đi này. Tại Hải Nam, cơ sở UDC do HiCloud triển khai đã đi vào hoạt động từ năm ngoái. Hệ thống được đặt trong một khoang dữ liệu dưới nước nặng tới 1.300 tấn – tương đương trọng lượng của khoảng 1.000 ô tô con.

Theo đại diện doanh nghiệp, giai đoạn đầu của dự án (hoàn thành năm 2023) đã cho thấy những lợi ích đáng kể về môi trường. Cụ thể, trung tâm dữ liệu dưới biển có thể tiết kiệm khoảng 26.000 tấn nước và 3,4 triệu kWh điện mỗi năm, đồng thời giảm khoảng 2.720 tấn khí thải carbon so với các trung tâm dữ liệu trên đất liền có cùng quy mô.

Các nhà phân tích nhận định, những kết quả này bước đầu chứng minh lợi thế của mô hình UDC, đặc biệt trong bối cảnh ngành công nghệ đang chịu áp lực lớn về tiêu thụ năng lượng và phát thải carbon. Việc tận dụng môi trường nước biển để làm mát tự nhiên giúp giảm đáng kể nhu cầu sử dụng hệ thống làm mát truyền thống – vốn tiêu tốn nhiều điện và nước.

Tuy nhiên, bên cạnh tiềm năng, các chuyên gia cũng cảnh báo về hàng loạt thách thức. Công nghệ trung tâm dữ liệu dưới biển hiện vẫn ở giai đoạn rất sớm, chưa có tiêu chuẩn kỹ thuật thống nhất. Việc vận hành và bảo trì trong môi trường nước mặn, áp suất cao đặt ra nhiều rủi ro kỹ thuật, đồng thời làm gia tăng chi phí.

Ngoài ra, tính hiệu quả kinh tế của mô hình này vẫn cần được kiểm chứng thêm trong dài hạn. Các yếu tố như chi phí đầu tư ban đầu lớn, khó khăn trong sửa chữa, cũng như yêu cầu về hạ tầng kết nối với đất liền đều là những rào cản đáng kể.

Dù vậy, trong bối cảnh “cơn khát” điện toán AI ngày càng gia tăng, việc Trung Quốc mạnh dạn thử nghiệm các mô hình mới như trung tâm dữ liệu dưới biển cho thấy quyết tâm tìm kiếm lời giải cho bài toán hạ tầng số. Nếu vượt qua được các thách thức kỹ thuật và kinh tế, đây có thể trở thành một hướng đi quan trọng, không chỉ đối với Trung Quốc mà còn với toàn ngành công nghệ toàn cầu trong kỷ nguyên AI.