Cơn sốt trung tâm dữ liệu AI mở ra “mỏ vàng” việc làm mới cho lao động kỹ thuật

Làn sóng đầu tư hàng trăm tỷ USD vào hạ tầng AI đang làm bùng nổ nhu cầu xây dựng trung tâm dữ liệu trên toàn cầu. Nhưng phía sau những “nhà máy AI” khổng lồ là một thực tế ít được chú ý: nhu cầu khổng lồ đối với lực lượng lao động kỹ thuật – từ thợ điện, kỹ thuật viên robot đến kỹ sư HVAC – đang tăng vọt, mở ra một con đường nghề nghiệp mới với mức thu nhập hấp dẫn.

HẠ TẦNG AI BÙNG NỔ

Theo CNBC, trong khi những lo ngại về việc trí tuệ nhân tạo thay thế lao động văn phòng ngày càng gia tăng, một xu hướng ngược lại đang diễn ra mạnh mẽ: AI lại đang tạo ra nhu cầu chưa từng có đối với lao động tay nghề cao trong lĩnh vực xây dựng và vận hành hạ tầng vật lý.

Các “ông lớn” công nghệ như Alphabet, Microsoft, Meta và Amazon đang đổ hàng trăm tỷ USD vào việc phát triển các trung tâm dữ liệu AI – nền tảng cốt lõi cho các mô hình trí tuệ nhân tạo thế hệ mới. Tổng chi tiêu vốn của nhóm hyperscaler này dự kiến lên tới gần 700 tỷ USD chỉ trong năm nay.

Một ví dụ điển hình là Amazon, khi tập đoàn này công bố kế hoạch đầu tư 12 tỷ USD để xây dựng một trung tâm dữ liệu AI mới tại bang Louisiana (Mỹ). Dự án dự kiến tạo ra khoảng 540 việc làm toàn thời gian tại chỗ, cùng 1.700 vị trí khác cho thợ điện, kỹ thuật viên và nhân viên an ninh.

Trong khi đó, Meta cũng không đứng ngoài cuộc khi rót 27 tỷ USD vào liên doanh với Blue Owl Capital để xây dựng trung tâm dữ liệu Hyperion quy mô “khổng lồ”, với mức tiêu thụ điện dự kiến vượt cả thành phố New Orleans.

Theo ông Sander van’t Noordende, CEO của Randstad, cuộc cách mạng số đòi hỏi một nền tảng vật lý khổng lồ. Ông Noordende cũng nhấn mạnh rằng rào cản lớn nhất đối với tăng trưởng công nghệ toàn cầu hiện nay không chỉ nằm ở chip, năng lượng hay vốn, mà là “sự khan hiếm nghiêm trọng nguồn nhân lực chuyên môn để xây dựng những hạ tầng này”.

Thực tế, AI không thể tự xây dựng các trung tâm dữ liệu của chính nó. Đằng sau mỗi hệ thống tính toán hiệu năng cao là cả một hệ sinh thái vật lý phức tạp – từ hệ thống điện, làm mát, đến cơ sở hạ tầng mạng – tất cả đều cần con người thiết kế, lắp đặt và vận hành.

NHU CẦU LAO ĐỘNG KỸ THUẬT TĂNG VỌT, LƯƠNG SÁU CON SỐ

Sự bùng nổ của các trung tâm dữ liệu AI đang kéo theo nhu cầu tuyển dụng tăng mạnh ở nhiều vị trí kỹ thuật. Theo phân tích của Randstad dựa trên 50 triệu tin tuyển dụng toàn cầu, giai đoạn 2022–2026 chứng kiến mức tăng trưởng ấn tượng ở nhiều ngành nghề. Chẳng hạn, kỹ thuật viên robot tăng 107%; Kỹ sư hệ thống làm mát (HVAC) tăng 67%; Kỹ thuật viên tự động hóa công nghiệp tăng 51%; Lao động xây dựng và thợ điện truyền thống tăng 27%

Ông Mike Mathews từ Marsh cho biết, với khoảng 12.000 trung tâm dữ liệu hiện có trên toàn cầu và hàng nghìn cơ sở mới đang được xây dựng, việc nâng cấp hệ thống cơ điện (MEP) định kỳ 4–6 năm một lần là bắt buộc. Điều này tạo ra “các khu vực tăng trưởng lao động khổng lồ”, đặc biệt trong việc triển khai các hệ thống làm mát bằng chất lỏng – công nghệ then chốt cho AI.

Ông Mathews gọi đây là các công việc “new-collar” – nơi ranh giới giữa lao động trí óc và lao động tay nghề dần xóa nhòa. Trong các trung tâm dữ liệu, thợ điện, kỹ sư cơ khí có thể làm việc song song với kỹ sư mạng hay chuyên gia AI, với mức đãi ngộ tương đương.

Thực tế, mức lương trong lĩnh vực này đang tăng nhanh do tình trạng khan hiếm nhân lực. Ông Noordende cho biết mức lương của kỹ sư HVAC đã tăng khoảng 10–15% trong 4 năm qua. Nhiều vị trí hiện đã có thể đạt mức thu nhập sáu con số (trên 100.000 USD/năm).

Theo Kelly Services, những người chuyển sang các vị trí kỹ thuật cao trong trung tâm dữ liệu có thể nhận mức tăng lương từ 25–30%. CEO của Nvidia, ông Jensen Huang, cũng từng dự báo rằng mức thu nhập sáu con số sẽ sớm trở thành tiêu chuẩn cho những người xây dựng “nhà máy AI”.

Nguyên nhân chính của xu hướng này là tình trạng thiếu hụt lao động. Theo National Association of Manufacturers, Mỹ có thể thiếu tới 1,9 triệu lao động sản xuất vào năm 2033. Trong khi đó, Associated Builders and Contractors ước tính ngành xây dựng sẽ cần thêm gần 500.000 lao động vào năm 2027.

Ông Gary Wojtaszek, CEO của Pure Data Centres, nhận định: “AI sẽ không thay thế những công việc này – ai đó vẫn phải vận hành máy móc. Đây là những vị trí cực kỳ quan trọng, nhưng cũng là thách thức lớn của toàn ngành”.

CẠNH TRANH TUYỂN DỤNG

Dù cơ hội rộng mở, ngành hạ tầng AI vẫn đối mặt với nhiều thách thức lớn, đặc biệt là tình trạng thiếu hụt lao động kéo dài.

Một trong những nguyên nhân là lực lượng lao động đang già hóa nhanh chóng. Theo ông Noordende, cứ 4 người lao động toàn cầu thì có 1 người sắp đến tuổi nghỉ hưu, trong khi nguồn nhân lực thay thế chưa kịp bổ sung.

Ngoài ra, khác với lập trình viên có thể làm việc từ xa, các công việc kỹ thuật như thợ điện hay kỹ thuật viên thiết bị đòi hỏi phải có mặt trực tiếp tại công trường. Điều này khiến tính linh động địa lý rất thấp. Khi một trung tâm dữ liệu mới được xây dựng, nó có thể “hút cạn” nguồn nhân lực địa phương chỉ trong thời gian ngắn.

Tình trạng khan hiếm cũng dẫn đến cạnh tranh tuyển dụng giữa các ngành. Theo ông William Self từ Mercer, nhiều kỹ năng kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng, quốc phòng và công nghệ có thể chuyển đổi lẫn nhau, khiến các doanh nghiệp “săn” nhân lực từ nhau.

Để giải quyết bài toán này, các công ty và chính phủ buộc phải đầu tư mạnh vào đào tạo. Các mô hình mới như chương trình học nghề, hợp tác với cao đẳng cộng đồng, tuyển dụng cựu quân nhân hay xây dựng học viện nội bộ đang được triển khai rộng rãi.

Một ví dụ là BlackRock, khi tập đoàn này vừa khởi động sáng kiến 100 triệu USD nhằm phát triển thế hệ lao động kỹ thuật mới. CEO Larry Fink nhấn mạnh rằng vốn đầu tư thôi là chưa đủ để hiện thực hóa 10.000 tỷ USD dành cho hạ tầng – yếu tố con người mới là then chốt.

Bên cạnh đó, yếu tố rủi ro cũng bắt đầu ảnh hưởng đến mức lương. Ông Self cho rằng trong tương lai, có thể xuất hiện “phụ cấp rủi ro” cho những người làm việc tại các trung tâm dữ liệu ở khu vực nhạy cảm.