Trung Quốc công bố chiến lược toàn diện, đưa AI vào lớp học đến năm 2030

Với chiến lược này, Trung Quốc đang cho thấy tham vọng đưa AI trở thành nền tảng cốt lõi của hệ thống giáo dục, đồng thời tạo lợi thế dài hạn trong cuộc đua công nghệ toàn cầu.

KẾ HOẠCH HÀNH ĐỘNG AI+ GIÁO DỤC CỦA TRUNG QUỐC

Trung Quốc vừa công bố một chiến lược quốc gia quy mô lớn nhằm tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào toàn bộ hệ thống giáo dục trước năm 2030. Kế hoạch này hướng đến việc ứng dụng AI trong nhiều lĩnh vực, từ dạy học cá nhân hóa, nâng cao chất lượng đào tạo giáo viên, đến dự báo biến động dân số và phân bổ lại nguồn lực giáo dục.

Được ban hành ngày 8/4 bởi Bộ Giáo dục cùng bốn cơ quan chính phủ khác, “Kế hoạch hành động AI+ Giáo dục” đặt ra lộ trình xây dựng một hệ sinh thái giáo dục kết nối theo cả chiều dọc và chiều ngang. Theo đó, AI sẽ được triển khai xuyên suốt từ bậc tiểu học đến giáo dục đại học và học tập suốt đời.

Chiến lược này cũng là bước cụ thể hóa các định hướng lớn trước đó của Trung Quốc, bao gồm Đề cương xây dựng quốc gia giáo dục hàng đầu giai đoạn 2024–2035 và các hướng dẫn triển khai chương trình “AI+” của Quốc vụ viện. Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về công nghệ ngày càng gay gắt, Bắc Kinh xác định giáo dục là “bãi thử” quan trọng để thúc đẩy ứng dụng AI.

Theo đại diện Vụ Khoa học, Công nghệ và Tin học hóa thuộc Bộ Giáo dục, kế hoạch lần này được xây dựng dựa trên kết quả của chương trình thí điểm năm 2025, triển khai tại 17 tỉnh, thành phố và 18 trường đại học. Đến nay, 11 địa phương, trong đó có Bắc Kinh, Thượng Hải và Quảng Đông, đã ban hành chính sách riêng để tiên phong ứng dụng AI trong giáo dục.

Ở cấp độ cụ thể, AI sẽ trở thành nội dung bắt buộc trong các kỳ thi chứng chỉ và đánh giá năng lực giáo viên. Các trường phổ thông được yêu cầu đưa AI vào chương trình giảng dạy, trong khi các trường đại học phải coi AI là môn học đại cương cốt lõi, đồng thời phát triển các chương trình liên ngành gắn với công nghệ mới và ngành nghề tương lai.

Chiến lược cũng đặt ra mục tiêu khác nhau cho từng cấp học: kích thích tư duy sáng tạo và tò mò ở bậc phổ thông; thúc đẩy năng lực liên ngành trong giáo dục đại học; chuyển đổi thông minh trong đào tạo nghề để đáp ứng nhu cầu thị trường lao động; và đảm bảo cơ hội tiếp cận AI công bằng trong học tập suốt đời.

ĐẦU TƯ HẠ TẦNG, KIỂM SOÁT RỦI RO VÀ THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG THỰC TIỄN

Một trong những điểm nhấn của kế hoạch là việc đẩy mạnh ứng dụng AI để hỗ trợ giáo viên và nâng cao hiệu quả giảng dạy. Các mô hình như “trợ lý học tập thông minh”, hồ sơ học sinh số hóa và hệ thống giảng dạy tự động sẽ được triển khai rộng rãi nhằm đáp ứng nhu cầu học tập đa dạng.

Ngoài ra, AI còn được sử dụng để dự báo xu hướng dân số và nhu cầu ngành nghề, qua đó giúp các cơ sở giáo dục điều chỉnh chương trình đào tạo và phân bổ nguồn lực một cách linh hoạt. Những ứng dụng khác bao gồm tạo đề thi tự động, giám sát thi cử thông minh và chấm điểm tự động.

Để hiện thực hóa các mục tiêu này, Trung Quốc sẽ xây dựng một nền tảng dịch vụ điện toán giáo dục thông minh cấp quốc gia. Hệ thống này sẽ kết nối các trung tâm tính toán, doanh nghiệp công nghệ và trường đại học nhằm chia sẻ tài nguyên và thúc đẩy đổi mới. Đồng thời, chính phủ khuyến khích mô hình hợp tác giữa đại học và trường phổ thông để cùng phát triển chương trình giảng dạy và ứng dụng AI, qua đó giảm rào cản đổi mới.

Kế hoạch cũng bao gồm việc xây dựng các “lớp học tương lai”, “trường học tương lai” và trung tâm đào tạo tiên tiến, tạo nền tảng cho giáo dục số hóa toàn diện.

Tuy nhiên, nhà chức trách cũng thừa nhận những thách thức hiện hữu như thiếu hụt năng lực tính toán, chất lượng dữ liệu chưa đồng đều và hạn chế trong các mô hình AI nền tảng. Để khắc phục, Bộ Giáo dục lựa chọn cách tiếp cận “ứng dụng dẫn dắt”, ưu tiên đầu tư vào các giải pháp đã trưởng thành và các nhiệm vụ trọng điểm quốc gia, tránh tình trạng đầu tư trùng lặp hoặc chạy theo xu hướng.

Nguồn tài chính cho kế hoạch sẽ chủ yếu đến từ ngân sách trung ương, tập trung vào các hạ tầng quy mô lớn như trung tâm kiểm thử AI trong giáo dục và nền tảng đổi mới liên ngành. Đồng thời, chính phủ khuyến khích sự tham gia của cả khu vực công và tư, với định hướng thu hút nguồn vốn dài hạn và chiến lược để phát triển công nghệ giáo dục.

Song song với thúc đẩy ứng dụng, vấn đề an toàn và bảo mật cũng được đặt lên hàng đầu. Kế hoạch yêu cầu xây dựng khung an ninh cho AI trong giáo dục, bao gồm kiểm định nghiêm ngặt đối với các mô hình ngôn ngữ lớn, thiết lập tiêu chuẩn đánh giá và cơ chế giám sát. Các hệ thống cảnh báo sớm và phản ứng khẩn cấp cũng sẽ được triển khai nhằm ngăn chặn các rủi ro như gian lận học thuật, lạm dụng AI trong thi cử, rò rỉ dữ liệu cá nhân hay cạnh tranh không lành mạnh trong luyện thi.