Trung Quốc đang tìm cách tháo gỡ tình trạng thiếu chip AI

Tình trạng thiếu hụt chip AI tiên tiến đang trở nên nghiêm trọng đến mức chính quyền Bắc Kinh phải can thiệp vào việc phân phối sản lượng của nhà máy sản xuất hợp đồng chip lớn nhất Trung Quốc — Semiconductor Manufacturing International Corporation (SMIC).

CUỘC CHIẾN CHIP CHƯA HỀ CÓ DẤU HIỆU HẠ NHIỆT

DeepSeek từng phải hoãn phát hành mô hình mới hồi đầu năm vì không thể đảm bảo nguồn chip. Các công ty như Huawei thì phải tự tìm giải pháp “chắp vá”: bằng cách ghép hàng nghìn chip nhỏ thành hệ thống khổng lồ, tiêu thụ điện lớn để có thể huấn luyện mô hình AI quy mô lớn.

Chiến lược và độ sâu của việc can thiệp từ phía chính quyền Trung Quốc cho thấy mức độ cam kết trong cuộc đua giành ưu thế về AI. Trong khi đó, chính phủ Hoa Kỳ hiện đang chia rẽ về việc liệu có nên tiếp tục thắt chặt quyền truy cập của Trung Quốc vào chip và thiết bị sản xuất bán dẫn, hay cho phép một số linh kiện được bán thêm. Mục tiêu là ngăn chặn các chip do Huawei sản xuất trở nên tiên tiến hơn và được sử dụng rộng khắp toàn cầu.

Việc Trung Quốc tìm cách tự sản xuất nhiều hơn đang được truyền thông và quan chức Bắc Kinh nhấn mạnh như một giải pháp chiến lược lâu dài. Tuy nhiên, dù tốc độ phát triển nhanh, năng lực sản xuất của họ vẫn không đáp ứng được nhu cầu trong nước.

Trung Quốc thừa nhận họ chưa đạt được trình độ của Mỹ nhưng khẳng định khoảng cách sẽ ngày càng được san lấp nhờ hệ thống chính trị có khả năng thúc đẩy sản xuất công nghiệp một cách mạnh mẽ. Như bà Ma Xiaoxiao, Phó Tổng Lãnh sự Trung Quốc tại New York, nói: “Có thể hiện nay chưa tốt bằng Mỹ, nhưng khoảng cách sẽ ngày càng nhỏ lại”.

Một trong những điểm nghẽn lớn là hệ thống sản xuất chip tiên tiến tại Mỹ phụ thuộc vào công cụ cực tím (EUV – extreme ultraviolet lithography), công nghệ mà Trung Quốc hiện vẫn bị cấm tiếp cận. Các nhà máy sản xuất ở Trung Quốc buộc phải sử dụng quy trình công nghệ cũ, hiệu quả thấp hơn, dễ lỗi hơn và tỷ lệ chip đạt chuẩn thấp hơn. Chẳng hạn, một báo cáo của tổ chức Morgan Stanley ước tính: nếu sử dụng công nghệ của SMIC để sản xuất chip “910C” của Huawei, có thể tới 95 trên mỗi 100 tấm silicon không dùng được.

Đáp lại, chính quyền Trung Quốc đã chỉ đạo các trung tâm dữ liệu nhà nước ngừng sử dụng chip Nvidia, thậm chí yêu cầu gỡ bỏ các thiết bị hiện có, và có chỉ thị các công ty không được dùng một mẫu chip cũ hơn của Nvidia. Một số nhà phân tích cho rằng đây có thể là động thái để gây áp lực trong đàm phán với Mỹ về quyền truy cập một mẫu chip tốt hơn.

Hệ quả là các kỹ sư Trung Quốc bị kẹt trong hệ sinh thái phần mềm của Nvidia mà họ đã quen, và chuyển sang dùng các giải pháp nội địa kém ổn định hơn - báo cáo cho thấy thường xuyên gặp sự cố quá nhiệt, sụp hệ thống hoặc thiếu hỗ trợ phần mềm.

TÌM KIẾM CÁC GIẢI PHÁP TẠM THỜI

Khi bị giới hạn bởi các biện pháp của Mỹ, nhiều công ty Trung Quốc không chỉ ngồi yên mà tìm kiếm các giải pháp tạm thời. Ví dụ, một công ty chip tại Thượng Hải là MetaX đang thiết kế chip dựa trên công nghệ cũ hơn - kết hợp hai hoặc nhiều chip nhỏ lại để bù đắp sức mạnh tính toán bị hạn chế.

Tuy nhiên, chiến lược “ghép nhiều chip nhỏ lại” dẫn tới hệ thống tiêu tốn điện khổng lồ, khiến nhiều chính quyền địa phương phải hỗ trợ phụ phí điện cho các trung tâm dữ liệu.

Trong khi đó, sản lượng chip mà Trung Quốc tự sản xuất vẫn còn hạn chế. Chẳng hạn, các chuyên gia của Institute for Progress ước tính rằng Mỹ sẽ sản xuất số lượng chip cao cấp (tương đương chip Nvidia) nhiều gấp gần 25 lần so với Trung Quốc trong năm nay, và dự kiến con số này sẽ tăng lên khoảng 40 lần vào năm tới.

Từ góc nhìn của nhiều chuyên gia, những khó khăn và thiếu hụt này cho thấy rằng các biện pháp kiểm soát xuất khẩu của Mỹ đang có hiệu quả trong việc tạo rào cản với Trung Quốc. Tuy nhiên, những tiến bộ gần đây của các nhà phát triển mô hình AI Trung Quốc cho thấy các ước tính về sản xuất chip vẫn chưa rõ ràng, và quốc gia này đang tìm cách giải bài toán AI bằng con đường riêng của mình.

Huawei Technologies với kế hoạch xuất khẩu chip sang Trung Đông và ra mắt siêu máy tính AI mới là minh chứng cho tham vọng lớn và tiềm năng phát triển nhanh của họ. Theo những người gần gũi với Huawei, hãng này sẽ đạt sản lượng khoảng 805.000 bộ xử lý “Ascend” trong năm nay — mặc dù không phải tất cả đều tương đương với mẫu cao cấp nhất của Nvidia.

Tại Mỹ, chính quyền cũng đang cân nhắc cho phép một số chip thế hệ cũ được xuất khẩu sang Trung Quốc trong 1–2 năm tới, miễn là chúng không đạt tới cấp độ tốt nhất của Nvidia. Điều này thể hiện sự thay đổi chiến lược của Hoa Kỳ, tạm thời duy trì kiểm soát chặt chẽ, nhưng cho phép linh hoạt hơn nếu có thể bảo đảm mục tiêu an ninh quốc gia.