Trung Quốc: Nhiều tổ chức kêu gọi chính phủ thiết lập "giới hạn đỏ" với AI

Những lo ngại ngày càng gia tăng về việc AI có thể thay thế lao động và làm suy yếu an ninh dữ liệu đang thúc đẩy các cố vấn chính phủ Trung Quốc đề xuất thiết lập các giới hạn rõ ràng đối với việc phát triển và ứng dụng công nghệ này. Tại Diễn đàn Boao Forum for Asia tổ chức ở tỉnh Hải Nam, nhiều ý kiến nhấn mạnh rằng AI không thể được để phát triển hoàn toàn theo logic thị trường.

GIÁM SÁT CHẶT AI, TRÁNH ĐÁNH ĐỔI VIỆC LÀM VÀ AN NINH DỮ LIỆU

Bà Jiang Xiaojuan, nguyên Phó Tổng Thư ký Quốc vụ viện Trung Quốc, cho rằng cần hết sức thận trọng với những ứng dụng AI chỉ nhằm mục tiêu cắt giảm chi phí lao động. Theo bà, nếu một công nghệ không giúp cải thiện chất lượng dịch vụ hoặc đóng góp cho phát triển bền vững, mà chỉ đơn thuần thay thế con người, thì cần phải được xem xét kỹ lưỡng.

Quan điểm này phản ánh một cách tiếp cận thận trọng hơn đối với AI, trong bối cảnh công nghệ đang nhanh chóng thâm nhập vào nhiều lĩnh vực của nền kinh tế. Theo bà Jiang Xiaojuan, việc triển khai AI không chỉ là vấn đề hiệu quả thị trường, mà còn liên quan trực tiếp đến các hệ quả xã hội rộng lớn hơn.

“Đây là vấn đề mà các nhà hoạch định chính sách cần cân nhắc”, bà nhấn mạnh, đồng thời cảnh báo rằng khi công nghệ gây ra những tổn hại nghiêm trọng cho con người, chính phủ buộc phải can thiệp.

Những phát biểu này cho thấy một sự chuyển dịch trong tư duy quản lý AI tại Trung Quốc: từ chỗ ưu tiên thúc đẩy đổi mới sang cân bằng giữa phát triển và kiểm soát rủi ro. Đặc biệt, trong bối cảnh nền kinh tế đang chịu áp lực từ tự động hóa và chuyển đổi số, nguy cơ mất việc làm quy mô lớn trở thành một vấn đề nhạy cảm, đòi hỏi phản ứng chính sách kịp thời.

Bên cạnh đó, rủi ro về an ninh dữ liệu cũng là một trong những mối quan tâm hàng đầu. Khi AI ngày càng phụ thuộc vào dữ liệu lớn để vận hành, việc thu thập, xử lý và khai thác dữ liệu cá nhân có thể tạo ra các lỗ hổng về bảo mật và quyền riêng tư, nếu không có cơ chế kiểm soát phù hợp.

THIẾT LẬP “LẰN RANH ĐỎ”, XÂY DỰNG KHUNG QUẢN TRỊ AI TOÀN DIỆN

Cùng chia sẻ quan điểm cần tăng cường kiểm soát, ông Xue Lan, Viện trưởng Học viện Schwarzman thuộc Đại học Thanh Hoa, đề xuất Trung Quốc nên xác định rõ các “lằn ranh đỏ” trong phát triển và ứng dụng AI. Theo ông, trong nhiều lĩnh vực khác, xã hội đã có những giới hạn rõ ràng — chẳng hạn như việc sử dụng công nghệ sinh học để tạo ra con người là điều không thể chấp nhận.

“Chúng ta cũng cần đảm bảo rằng AI chỉ là công cụ phục vụ con người”, ông nói, nhấn mạnh vai trò định hướng của các nguyên tắc đạo đức trong quá trình phát triển công nghệ.

Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng mối quan hệ giữa cơ quan quản lý và doanh nghiệp công nghệ không nên rơi vào trạng thái “mèo vờn chuột”, trong đó nhà quản lý luôn ở thế truy đuổi, còn doanh nghiệp tìm cách lách luật. Thay vào đó, cả hai bên cần tăng cường đối thoại và hợp tác, đặc biệt trong bối cảnh nhiều ứng dụng AI còn mới và chưa thể dự đoán hết các rủi ro trong tương lai.

Theo ông Xue Lan, khi một ứng dụng AI gây ra rủi ro lớn cho xã hội, điều đó không chỉ gây hại cho người dân mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến chính doanh nghiệp và chính phủ. Do đó, việc xây dựng cơ chế phối hợp giữa các bên là cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững của công nghệ.

Một thách thức lớn khác trong quản trị AI là làm thế nào để tích hợp các quy định quản lý AI vào các lĩnh vực cụ thể như y tế, giao thông hay tài chính — nơi công nghệ này đang được triển khai rộng rãi. Các khung pháp lý hiện hành trong những ngành này cần được điều chỉnh để thích ứng với sự xuất hiện của AI.

Bên cạnh đó, ông Xue Lan cũng chỉ ra rằng hệ thống quy định liên quan đến AI hiện nay còn phân mảnh, với nhiều luật lệ và tiêu chuẩn khác nhau. Vì vậy, cần có một cách tiếp cận tổng thể hơn, nhằm thống nhất các quy định này và nâng lên thành các nguyên tắc chung có thể áp dụng rộng rãi.

“Đây là hướng đi mà chúng ta cần theo đuổi trong giai đoạn tới”, ông nói, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng một khung quản trị AI ở cấp độ cao hơn.