Trung Quốc ra chính sách bảo vệ tài xế công nghệ, nhân viên giao hàng

Trung Quốc vừa ban hành bộ khung chính sách toàn diện đầu tiên dành cho các “nhóm việc làm mới” như tài xế giao hàng, người bán hàng qua livestream, đánh dấu bước chuyển từ quản lý mang tính tình huống sang chuẩn hóa nền kinh tế nền tảng.

Những người lao động này còn được gọi là “lao động gig” - lực lượng cốt lõi của nền kinh tế nền tảng tuy nhiên họ lại làm việc theo từng nhiệm vụ, đơn hàng và không có hợp đồng dài hạn, không gắn bó cố định với một doanh nghiệp. Tài xế giao đồ ăn, lái xe công nghệ chính là những người lao động gig.

BẢO VỆ TÀI XẾ CÔNG NGHỆ, NHÂN VIÊN GIAO HÀNG TRONG NỀN KINH TẾ NỀN TẢNG

Trong động thái được xem là quan trọng đối với thị trường lao động số, Trung Quốc đã chính thức công bố bộ hướng dẫn đầu tiên mang tính hệ thống nhằm điều chỉnh các nhóm lao động mới nổi, vốn phát triển nhanh cùng sự bùng nổ của các nền tảng công nghệ. Theo hãng tin Tân Hoa Xã, chính sách nhấn mạnh yêu cầu thiết lập các tiêu chuẩn lao động rõ ràng và đồng bộ trên toàn quốc.

Đối tượng điều chỉnh bao gồm các tài xế giao đồ ăn, nhân viên giao nhận, người bán hàng trực tuyến qua livestream và nhiều hình thức lao động linh hoạt khác. Đây là những lực lượng lao động đang ngày càng đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế số, nhưng lâu nay vẫn nằm ngoài nhiều cơ chế bảo vệ truyền thống.

Theo định hướng mới, các nền tảng sẽ phải ký kết hợp đồng lao động tiêu chuẩn với người lao động, đảm bảo mức thu nhập hợp lý và xây dựng cơ chế bảo vệ quyền lợi rõ ràng hơn. Một trong những mục tiêu cốt lõi là chấm dứt tình trạng “mập mờ” trong quan hệ lao động – nơi nhiều người làm việc toàn thời gian nhưng không được công nhận là nhân viên chính thức.

Chính sách cũng đặt ra mốc thời gian cụ thể: đến năm 2027, các thực hành lao động trong nền kinh tế nền tảng sẽ cơ bản được chuẩn hóa. Điều này cho thấy Bắc Kinh không chỉ muốn kiểm soát mà còn hướng tới xây dựng một hệ sinh thái lao động số bền vững, có khả năng hỗ trợ tăng trưởng dài hạn.

SIẾT THUẬT TOÁN, TĂNG MINH BẠCH VÀ TRÁCH NHIỆM NỀN TẢNG

Bên cạnh việc bảo vệ người lao động, quy định mới cũng tập trung mạnh vào cách các nền tảng vận hành, đặc biệt là hệ thống thuật toán – “bộ não” quyết định phân bổ đơn hàng, tính toán thu nhập và đánh giá hiệu suất.

Các tập đoàn công nghệ lớn như Meituan, Alibaba Group Holding Ltd. và JD.com Inc. được yêu cầu điều chỉnh cơ chế trả lương dựa trên cường độ lao động thực tế, thay vì chỉ tối ưu hóa hiệu suất theo thuật toán. Đồng thời, họ phải hạn chế các khoản hoa hồng quá cao – vốn từng bị chỉ trích là làm giảm thu nhập thực tế của người lao động.

Một điểm đáng chú ý là yêu cầu tăng cường tính minh bạch. Các nền tảng phải công khai nguyên tắc hoạt động của thuật toán, tham vấn ý kiến đại diện người lao động và thậm chí trình các hệ thống này để cơ quan quản lý xem xét. Đây là bước đi cho thấy Trung Quốc đang tiến xa hơn trong việc kiểm soát “quyền lực vô hình” của thuật toán – yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hàng triệu người lao động.

Song song đó, các công ty cũng phải cải thiện điều kiện làm việc, từ thời gian nghỉ ngơi, an toàn lao động cho đến cơ chế khiếu nại. Việc giám sát mô hình vận hành cốt lõi của các nền tảng sẽ được tăng cường, nhằm ngăn chặn các hành vi tối ưu hóa lợi nhuận bằng cách đẩy rủi ro sang phía người lao động.

Không dừng lại ở kiểm soát, chính sách cũng khuyến khích ứng dụng công nghệ như trí tuệ nhân tạo (AI) và Internet vạn vật (IoT) để tối ưu hóa hệ thống thuật toán theo hướng công bằng và hiệu quả hơn. Điều này phản ánh cách tiếp cận “hai mặt”: vừa siết chặt quản lý, vừa thúc đẩy đổi mới công nghệ.

Theo Bloomberg, chính sách mới lần này không chỉ nhằm kiểm soát doanh nghiệp mà còn hướng tới thiết lập một hệ sinh thái lao động cân bằng hơn. Khi lực lượng lao động tự do ngày càng mở rộng, việc đảm bảo quyền lợi cho họ trở thành yếu tố then chốt để duy trì ổn định xã hội và tiêu dùng nội địa.