Trung Quốc tài trợ nghiên cứu stablecoin giữa làn sóng quan tâm toàn cầu

Trong bối cảnh stablecoin đang trở thành tâm điểm của hệ thống tài chính toàn cầu, Trung Quốc đã có động thái mới nhằm tìm hiểu sâu hơn về loại tài sản kỹ thuật số này. Quỹ Khoa học Tự nhiên Quốc gia Trung Quốc (NSFC) – cơ quan nghiên cứu lớn do nhà nước hậu thuẫn, quản lý hàng trăm tỷ nhân dân tệ mỗi năm – vừa công bố chương trình tài trợ cho các dự án nghiên cứu về stablecoin và hệ thống giám sát dòng chảy xuyên biên giới.

BƯỚC ĐI CHIẾN LƯỢC TỪ BẮC KINH

Theo thông báo đăng tải trên trang web chính thức, NSFC coi đây là vấn đề “thiết yếu đối với sự phát triển kinh tế quốc gia”. Thông báo nhấn mạnh: “Việc lưu thông ẩn của stablecoin tư nhân có thể làm suy yếu hiệu quả các biện pháp kiểm soát vốn, đồng thời tạo ra thách thức tiềm ẩn đối với đồng nhân dân tệ khi stablecoin gắn với đô la Mỹ mở rộng ảnh hưởng”.

Các khoản tài trợ dao động từ 200.000 đến 300.000 nhân dân tệ (tương đương 28.000 – 42.000 USD). Những nhóm nghiên cứu được chọn phải hoàn thành công trình trong vòng 10 đến 12 tháng và trình bày khuyến nghị chính sách về cách Trung Quốc nên xử lý thách thức từ stablecoin toàn cầu, đồng thời đóng góp nền tảng lý luận cho quản trị tài chính số.

Động thái này cho thấy Bắc Kinh không còn chỉ đứng ngoài quan sát mà đang muốn chủ động tìm hiểu và định hình cách tiếp cận đối với stablecoin. Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) thời gian qua đã kiên định thúc đẩy đồng nhân dân tệ kỹ thuật số e-CNY, coi đó là công cụ hiện đại hóa thanh toán, nhưng đồng thời vẫn duy trì lệnh cấm đối với Bitcoin và các loại tiền điện tử phi tập trung kể từ năm 2021.

STABLECOIN ĐANG TĂNG TRƯỞNG VƯỢT BẬC TRÊN TOÀN CẦU

Trong vài năm gần đây, stablecoin nổi lên như một mắt xích không thể thiếu của thị trường tiền mã hóa và cả hệ thống tài chính rộng lớn hơn. Tính đến giữa năm 2025, tổng giá trị vốn hóa stablecoin toàn cầu đã tiến sát mốc 300 tỷ USD, tăng mạnh so với mức dưới 30 tỷ USD năm 2020. Hai cái tên dẫn đầu thị trường là Tether (USDT) với hơn 160 tỷ USD và USD Coin (USDC) với khoảng 70 tỷ USD. Một số tân binh như USDE cũng đang nổi lên nhanh chóng, phản ánh nhu cầu gia tăng về phương tiện thanh toán số ổn định.

Không chỉ dừng ở quy mô vốn hóa, stablecoin còn ghi nhận khối lượng giao dịch khổng lồ. Theo McKinsey, giá trị chuyển stablecoin mỗi năm đã đạt hàng nghìn tỷ USD, thậm chí vượt qua tổng giao dịch qua Visa và Mastercard cộng lại. Dự báo đến năm 2028, thị trường stablecoin có thể đạt giá trị 2.000 tỷ USD, trở thành hạ tầng thanh toán cốt lõi trong nền kinh tế số.

Trước sự phát triển này, nhiều quốc gia đã gấp rút ban hành khung pháp lý. Mỹ là quốc gia tiên phong, với Tổng thống Donald Trump ký GENIUS Act vào tháng 7/2025 – đạo luật đầu tiên đặt ra quy định toàn diện cho stablecoin thanh toán. Đạo luật yêu cầu dự trữ hoàn toàn bằng USD hoặc tài sản an toàn, kiểm toán minh bạch, đồng thời giám sát chặt chẽ nhằm hạn chế rủi ro hệ thống. Động thái này không chỉ hợp pháp hóa stablecoin mà còn củng cố vị thế đồng đô la Mỹ trong vai trò đồng tiền toàn cầu.

Châu Âu cũng đi theo hướng tương tự. Quy định MiCA (Markets in Crypto-Assets) chính thức có hiệu lực, buộc các nhà phát hành stablecoin phải duy trì dự trữ đầy đủ, minh bạch báo cáo, và tuân thủ chuẩn mực chống rửa tiền (AML/CFT). Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) nhiều lần cảnh báo stablecoin nước ngoài có thể gây rủi ro rút vốn ồ ạt, đồng thời thúc đẩy phát triển e-euro để đối trọng.

Tại châu Á, Hong Kong ban hành Stablecoin Ordinance kèm hướng dẫn cấp phép, còn Nhật Bản đã sớm yêu cầu các tổ chức phát hành đăng ký với Cơ quan Dịch vụ Tài chính (FSA). Bahrain, UAE, Singapore cũng đã có quy định riêng. Như vậy, stablecoin ngày càng tiến gần đến khuôn khổ pháp lý toàn cầu thống nhất.

TRUNG QUỐC: CÂN BẰNG GIỮA ĐỔI MỚI VÀ KIỂM SOÁT

Stablecoin được thiết kế để duy trì giá trị ổn định, giúp giải quyết điểm yếu lớn nhất của Bitcoin hay Ethereum – sự biến động giá mạnh. Chính vì thế, chúng ngày càng được ưa chuộng trong thanh toán xuyên biên giới, tài chính phi tập trung (DeFi), giao dịch tài sản số và thậm chí là các hoạt động tài chính truyền thống như tài trợ chuỗi cung ứng.

Một yếu tố khác khiến chính phủ các nước lo ngại là tác động đến chủ quyền tiền tệ. Khi stablecoin neo vào USD chiếm ưu thế, chúng vô tình củng cố vị thế đồng bạc xanh, làm gia tăng sự phụ thuộc vào Mỹ trong thanh toán quốc tế. Điều này đặc biệt gây áp lực cho các nền kinh tế mới nổi và cả Trung Quốc – quốc gia vẫn duy trì kiểm soát vốn chặt chẽ.

Theo South China Morning Post, trong bức tranh toàn cầu này, động thái tài trợ nghiên cứu stablecoin của Trung Quốc mang nhiều ý nghĩa chiến lược. Một mặt, Bắc Kinh muốn củng cố hệ thống e-CNY – đồng tiền số chính thức đã được thử nghiệm ở hơn 20 tỉnh thành. Mặt khác, giới học giả và nhà hoạch định chính sách cũng bắt đầu thảo luận về khả năng phát hành stablecoin neo vào nhân dân tệ như một công cụ thúc đẩy quốc tế hóa đồng tiền này.

Theo Matteo Giovannini, chuyên gia tài chính tại Ngân hàng Công Thương Trung Quốc (ICBC), nếu Bắc Kinh điều chỉnh lập trường, họ sẽ làm điều đó “dưới khẩu hiệu đổi mới trong quản lý”, nhằm nhấn mạnh rằng việc mở cửa không đồng nghĩa với từ bỏ quyền kiểm soát. Một stablecoin nhân dân tệ có thể vừa thúc đẩy giao dịch xuyên biên giới, vừa mang lại hiệu quả trong thanh toán nội địa, tài trợ chuỗi cung ứng và giao dịch tài sản kỹ thuật số.

Điều này đặt Trung Quốc trước một bài toán kép: vừa cần duy trì sự ổn định tài chính, vừa không thể đứng ngoài xu hướng tài chính số đang bùng nổ. Nếu hành động quá chậm, Bắc Kinh có nguy cơ để Mỹ và EU chiếm ưu thế trong việc thiết lập chuẩn mực toàn cầu cho stablecoin. Nhưng nếu hành động quá nhanh mà thiếu chuẩn bị, họ có thể đối diện nguy cơ rủi ro vốn và suy yếu kiểm soát tiền tệ.