Vốn đầu tư mạo hiểm đang "đổ bộ" vào robot hình người Trung Quốc

Trung Quốc không chỉ muốn sản xuất robot, mà đang từng bước xây dựng nền tảng trí tuệ cho robot hình người – nơi phần mềm, dữ liệu và AI hiện thân trở thành trung tâm của cuộc cạnh tranh toàn cầu trong thập kỷ tới.

MỘT LOẠT THƯƠNG VỤ GỌI VỐN VỪA DIỄN RA

Các công ty robot Trung Quốc đang chứng kiến một làn sóng gọi vốn mạnh mẽ chưa từng có, với sự tham gia ngày càng sâu của các quỹ nhà nước và các “ông lớn” công nghệ. Tuy nhiên, điểm đáng chú ý là dòng tiền không còn tập trung chủ yếu vào phần cứng – những cánh tay, bộ khung hay động cơ – mà đang dịch chuyển rõ rệt sang “bộ não” của robot hình người: phần mềm, hệ điều hành và các mô hình AI nền tảng điều khiển hành vi và khả năng học hỏi.

Trong những năm đầu của ngành robot hình người, phần cứng được xem là rào cản lớn nhất. Nhưng khi các nền tảng cơ khí dần đạt độ trưởng thành, giới đầu tư bắt đầu nhìn nhận rằng nút thắt thực sự của ngành nằm ở khả năng nhận thức, thích ứng và tương tác với thế giới vật lý – tức trí tuệ của robot.

Một loạt thương vụ gọi vốn gần đây cho thấy sự thay đổi này. LimX Dynamics, công ty robot hình người có trụ sở tại Thâm Quyến, vừa hoàn tất vòng gọi vốn Series B trị giá 200 triệu USD. Đáng chú ý, chỉ một tháng trước đó, LimX đã ra mắt LimX Cosa – hệ điều hành dành cho các tác nhân AI hiện thân (embodied AI agents), cho phép robot không chỉ thực thi lệnh mà còn học hỏi và ra quyết định trong môi trường thực.

Cùng ngày, startup Physical AI Orca cũng công bố hoàn tất hai vòng gọi vốn pre-A và pre-A+. Orca cho biết hệ thống mang tên công ty đã được benchmark trực tiếp với Nvidia Omniverse – nền tảng mô phỏng thế giới ảo cho phép xây dựng các môi trường vật lý có độ chính xác cao để huấn luyện robot. Việc so sánh trực tiếp với Omniverse cho thấy tham vọng của các startup Trung Quốc trong việc xây dựng hạ tầng phần mềm cốt lõi cho robot thế hệ mới.

Không chỉ dừng lại ở các hệ điều hành, các mô hình AI nền tảng cho robot cũng đang trở thành “điểm nóng” đầu tư. X Square Robot, thành lập năm 2023, đã hoàn tất vòng gọi vốn A++ trị giá 1 tỷ nhân dân tệ (khoảng 144 triệu USD). Công ty tập trung phát triển các foundation model dành riêng cho robot – lớp trí tuệ trung tâm giúp robot hiểu ngữ cảnh, lập kế hoạch và phối hợp hành động trong thế giới vật lý. ByteDance là một trong những nhà đầu tư mới, bên cạnh các cổ đông trước đó như Meituan và Alibaba Group Holding.

Theo giới phân tích, xu hướng này phản ánh sự chuyển dịch chiến lược của Big Tech Trung Quốc: từ việc chế tạo robot sang việc huấn luyện “bộ não” cho robot, nơi lợi thế cạnh tranh dài hạn thực sự được hình thành.

BIG TECH, QUỸ NHÀ NƯỚC VÀ CUỘC ĐUA XÂY “TRÍ TUỆ HIỆN THÂN” CHO ROBOT

Theo nhà kinh tế Pan Helin, các tập đoàn công nghệ lớn đang đặt cược vào việc đào tạo “bộ não” cho AI hiện thân, thay vì chỉ tối ưu phần cứng. Khi các hệ thống này được tích hợp với AI đám mây, robot có thể thích nghi với phạm vi ứng dụng rộng hơn rất nhiều – từ sản xuất, logistics, dịch vụ cho đến chăm sóc y tế và gia đình – qua đó giải quyết nút thắt lớn nhất của ngành robot hiện nay.

Song song với Big Tech, vai trò của các quỹ đầu tư nhà nước đang ngày càng nổi bật trong hệ sinh thái robot Trung Quốc. Trong vòng gọi vốn của LimX Dynamics, Hefei Innovation Investment – một quỹ có yếu tố nhà nước – đã tham gia cùng các nhà đầu tư quốc tế như Stone Venture (UAE) và các tập đoàn công nghệ trong nước như JD.com.

Trường hợp của X Square Robot thậm chí còn cho thấy sự phối hợp chặt chẽ hơn giữa vốn nhà nước và tư nhân. Vòng A++ của công ty được hậu thuẫn bởi hàng loạt quỹ nhà nước, bao gồm Quỹ Phát triển Công nghiệp Thông tin Bắc Kinh, Shenzhen Capital Group, Nanshan SEI Investment và Wuxi Capital, bên cạnh ByteDance và HSG (trước đây là Sequoia China). Đây cũng là khoản đầu tư đầu tiên của Quỹ AI thuộc Shenzhen Capital Group kể từ khi thành lập, cho thấy robot và AI hiện thân đã trở thành ưu tiên chiến lược.

Không chỉ các startup tư nhân, các trung tâm nghiên cứu bán công lập cũng đang thu hút nguồn vốn lớn. Trung tâm Đổi mới Robot Hình người Bắc Kinh mới đây công bố hoàn tất vòng gọi vốn đầu tiên, huy động hơn 700 triệu nhân dân tệ từ các quỹ nhà nước như Quỹ Đầu tư Công nghiệp AI Bắc Kinh, E-Town Capital và Quỹ Đầu tư Khởi nghiệp Chính xác Zhongguancun.

Ở cấp độ chuỗi cung ứng, các nhà sản xuất linh kiện cốt lõi cho robot cũng không nằm ngoài làn sóng này. Linkhou Robot, công ty có trụ sở tại Tô Châu chuyên cung cấp linh kiện cho AI hiện thân, đã huy động hơn 100 triệu nhân dân tệ trong vòng pre-B do Nio Capital dẫn dắt, với sự tham gia của một quỹ thuộc CRRC Capital – cánh tay đầu tư của tập đoàn nhà nước CRRC.

Trong khi đó, Openmind Intelligent Robot tại Vu Hồ cũng hoàn tất vòng pre-A, huy động gần 100 triệu nhân dân tệ, với nhà đầu tư dẫn dắt là Quỹ Đầu tư Công nghiệp Sản xuất Tiên tiến Quốc gia – một quỹ chủ chốt trong chiến lược nâng cấp công nghiệp của Trung Quốc.

Theo dữ liệu từ Qichacha, kể từ đầu năm 2026, lĩnh vực robot tại Trung Quốc đã ghi nhận 85 thương vụ gọi vốn, với tổng số vốn công bố vượt 3,3 tỷ nhân dân tệ. Thị trường vẫn chủ yếu do các dự án giai đoạn sớm chi phối, khi các vòng từ seed đến Series A chiếm tới 73% tổng số thương vụ. Đáng chú ý, các công ty có trụ sở tại Thâm Quyến dẫn đầu làn sóng này, chiếm gần 32% tổng số giao dịch.