Xây dựng sức đề kháng số cho thế hệ trẻ Việt Nam

Phát biểu tại lễ khởi động Chương trình “Teen Safety School Tour 2026 – An toàn số cho em” sáng 19/10, Đại tá Hà Văn Bắc, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng, Bộ Công an, Ủy viên Ban chấp hành Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, nhấn mạnh không thể bảo vệ trẻ em bằng cách ngăn các em tham gia không gian mạng, mà cần trang bị kiến thức pháp luật, kỹ năng nhận diện rủi ro và bản lĩnh tự chủ.

Theo Đại tá Hà Văn Bắc, chương trình cần chuyển từ truyền thông cảnh báo sang rèn luyện kỹ năng thực tiễn, phù hợp với từng độ tuổi. Học sinh cần biết nhận diện nguy cơ, bảo vệ bản thân và tìm kiếm sự hỗ trợ kịp thời khi gặp tình huống mất an toàn.

Đại tá cũng đề nghị tăng cường phối hợp giữa gia đình, nhà trường, cơ quan chức năng và doanh nghiệp công nghệ trong bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng; đồng thời duy trì giáo dục an toàn số thường xuyên, thay vì chỉ tổ chức các hoạt động ngoại khóa đơn lẻ.

Đối với học sinh, lãnh đạo Cục An ninh mạng khuyến nghị thực hiện ba nguyên tắc: kiểm chứng trước khi tin, tỉnh táo khi chia sẻ và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cảm thấy không an toàn.

Teen Safety School Tour 2026 góp phần thực hiện các mục tiêu của Chương trình “Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026–2030” theo Quyết định số 468/QĐ-TTg ngày 23/3/2026 của Thủ tướng Chính phủ.

BA TRỤ CỘT TRANG BỊ KỸ NĂNG LÀM CHỦ THẾ GIỚI SỐ

Được triển khai trong khuôn khổ Chiến dịch Vaccine Số, chương trình mang thông điệp “Có Vaccine Số, tự tin khám phá – làm chủ thế giới số!”, hướng tới cách tiếp cận kết hợp giữa bảo vệ và trao quyền, giúp trẻ em không chỉ nhận diện, phòng ngừa rủi ro mà còn tự tin học tập, sáng tạo và phát triển trong môi trường số.

Chương trình do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA), TikTok và MSD United Way Vietnam đồng tổ chức, dưới sự bảo trợ và chỉ đạo của Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, với sự phối hợp của PA05 tại các địa phương cùng Liên minh Niềm tin số (DTA) và sự đồng hành của Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam (VietinBank) và Công ty Cổ phần Vacxin Việt Nam (VNVC.JSuC,).

Teen Safety School Tour 2026 được thiết kế theo phương pháp giáo dục lấy học sinh làm trung tâm, kết hợp ba trụ cột An toàn số – Sức khỏe số – Thiếu niên nói.

Ở trụ cột An toàn số, học sinh được hướng dẫn nhận diện những nguy cơ thường gặp như lừa đảo, giả mạo danh tính, dụ dỗ qua mạng, bắt nạt trực tuyến, xâm phạm quyền riêng tư và nội dung giả mạo bằng AI. Thông qua các tình huống thực tế, các em được thực hành kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân, xử lý tình huống và tìm kiếm sự hỗ trợ khi cần thiết.

Trụ cột Sức khỏe số giúp học sinh hình thành thói quen sử dụng công nghệ cân bằng, lành mạnh; biết quản lý thời gian trực tuyến, nhận diện tác động của mạng xã hội đối với cảm xúc, tâm lý và xây dựng những mối quan hệ tích cực.

Đặc biệt, trụ cột Thiếu niên nói tạo không gian để học sinh bày tỏ suy nghĩ, chia sẻ trải nghiệm và đề xuất giải pháp cho những vấn đề liên quan đến môi trường mạng. Qua đó, trẻ em không chỉ là đối tượng được bảo vệ mà còn được khuyến khích tham gia xây dựng không gian số an toàn, tích cực.

Các nội dung được truyền tải thông qua trò chơi tương tác, kịch ứng tác, tranh biện và xử lý tình huống, giúp học sinh trực tiếp thực hành thay vì chỉ tiếp nhận kiến thức một chiều.

Các chuyên gia và cán bộ PA05 tại địa phương cùng tham gia chia sẻ kiến thức chuyên môn, hướng dẫn học sinh nhận diện thủ đoạn lừa đảo, dấu hiệu cảnh báo và cách ứng phó khi gặp nguy cơ trên không gian mạng.

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Cục trưởng Cục Bà mẹ và Trẻ em, Bộ Y tế, khuyến nghị học sinh chủ động lên tiếng khi gặp nguy cơ hoặc cảm thấy không an toàn trên mạng, tìm kiếm sự giúp đỡ từ thầy cô, cha mẹ hoặc gọi Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Đây là kênh tiếp nhận thông tin, phản ánh từ trẻ em và cha mẹ khi cần hỗ trợ.

Theo bà, sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, nhà trường, gia đình và các đơn vị liên quan có ý nghĩa thiết thực trong việc bảo vệ quyền trẻ em, góp phần xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh.

LAN TỎA KỸ NĂNG AN TOÀN SỐ QUA MẠNG LƯỚI ĐẠI SỨ VACCINE SỐ

Một điểm nhấn của chương trình là phát triển mạng lưới Đại sứ Vaccine Số, gồm những người trẻ được tuyển chọn, tập huấn để đồng hành cùng các hoạt động tại trường học.

Thông qua phương pháp giáo dục đồng đẳng, các Đại sứ sử dụng ngôn ngữ gần gũi, tình huống thực tế và hình thức tương tác phù hợp với lứa tuổi để giúp học sinh tiếp cận kiến thức an toàn số một cách tự nhiên, dễ hiểu và dễ áp dụng.

Nhà sáng tạo nội dung Phước Long, được biết đến với tên Mike Đen, đồng hành trong vai trò Đại sứ KOL, góp phần kết nối các hoạt động và lan tỏa thông điệp của chương trình.

Các Đại sứ đồng thời là cầu nối để Ban Tổ chức lắng nghe những mối quan tâm, trải nghiệm và đề xuất của học sinh, từ đó tiếp tục hoàn thiện nội dung, phương pháp giáo dục an toàn số.

Đại diện TikTok Việt Nam, ông Nguyễn Lâm Thanh, nhấn mạnh bên cạnh các công cụ và tính năng bảo vệ dành cho thanh thiếu niên, việc trang bị kỹ năng, tăng cường sự đồng hành của gia đình và lắng nghe tiếng nói của trẻ em là những yếu tố quan trọng để xây dựng môi trường số an toàn, phù hợp với lứa tuổi.

HÀNH TRÌNH ĐẾN 10 TRƯỜNG HỌC TẠI 5 TỈNH, THÀNH PHỐ

Chương trình “Teen Safety School Tour 2026 – An toàn số cho em” chính thức khởi động tại Trường THCS Nam Từ Liêm (Hà Nội), mở đầu hành trình giáo dục và trải nghiệm an toàn số tại 10 trường học thuộc 5 tỉnh, thành phố trong giai đoạn tháng 10–12/2026. Chương trình dự kiến tiếp cận khoảng 9.000 học sinh và giáo viên, góp phần trang bị kiến thức, kỹ năng tự bảo vệ và xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh cho trẻ em.

Theo kế hoạch, chương trình đến Trường THCS Nguyễn Văn Huyên (Hà Nội) ngày 20/10; THCS Kim Tân và THCS Nam Cường (Lào Cai) ngày 26/10; THPT Long Trường và THCS Hà Huy Tập (TP.HCM) ngày 2/11; PTCS Xã Đàn (Hà Nội) ngày 9/11; THCS Đồng Phú và THCS Đồng Hải (Quảng Trị) ngày 30/11; THPT Trần Phú (Đà Nẵng) ngày 2/12.

Tại mỗi điểm trường, nội dung được điều chỉnh phù hợp với độ tuổi, điều kiện thực tế và nhu cầu của học sinh. Đặc biệt, hoạt động tại Trường PTCS Xã Đàn chú trọng giáo dục bao trùm, tạo điều kiện để học sinh có những nhu cầu hỗ trợ khác nhau cùng tham gia.