Anthropic: Người dùng vừa kỳ vọng vừa lo sợ về AI

Từ những người dân Ukraine tìm kiếm sự an ủi trong căng thẳng chiến sự, các bậc phụ huynh có thể đón con đúng giờ nhờ AI giúp giảm tải công việc, cho đến một luật sư ở Israel lo rằng mình đang dần quên cách tự suy nghĩ, Anthropic đã xác định được con người muốn gì từ AI và lo sợ điều gì, Euronews Next đưa tin.

Công ty AI này đã phỏng vấn hơn 80.000 người tại 159 quốc gia, mà theo Anthropic, đây là dự án nghiên cứu định tính lớn nhất từ trước đến nay trong lĩnh vực.

Phát hiện chính của nghiên cứu cho thấy sự thật không hề dễ chịu và mâu thuẫn trong người dùng: những điều mà mọi người yêu thích nhất ở AI cũng thường chính là những điều gây ra lo sợ.

Được gọi là vấn đề “ánh sáng và bóng tối”, nghiên cứu nhấn mạnh người dùng có thể coi trọng AI vì sự hỗ trợ cảm xúc, nhưng lại lo sợ sẽ trở nên phụ thuộc vào AI cao gấp ba lần.

Nhiều người tham gia thừa nhận sử dụng AI như nguồn hỗ trợ tinh thần, chẳng hạn sau khi mất cha mẹ hoặc thậm chí trong một số hoàn cảnh đặc biệt như chiến tranh.

“Tôi bị câm, và chúng tôi đã cùng tạo ra một bot chuyển văn bản thành giọng nói — tôi có thể giao tiếp với bạn bè gần như theo thời gian thực mà không làm mất thời gian của họ để đọc. Điều mà tôi từng mơ ước và nghĩ là không thể”, một nhân viên văn phòng tại Ukraine cho biết.

Báo cáo chỉ ra việc sử dụng AI trong công việc để tự động hóa tác vụ là một trong những ứng dụng lớn nhất của công nghệ này, và nhiều người tham gia nói rằng điều đó giúp họ tập trung vào nhóm công việc quan trọng hơn. Nhưng khi được hỏi sâu về điều AI thực sự mang lại, những người trả lời cho rằng đó là thời gian dành cho gia đình.

Tuy nhiên, trí tuệ nhân tạo cũng là con dao hai lưỡi, khi người dùng lo sợ mất đi khả năng tư duy.

“Tôi dùng AI để rà soát hợp đồng, tiết kiệm thời gian... và đồng thời tôi lo rằng: liệu mình có đang mất dần khả năng tự đọc không?”, một người tham gia nghiên cứu là luật sư viết.

Nghiên cứu cho thấy các luật sư đặc biệt chịu ảnh hưởng rõ rệt của cả hai mặt vấn đề, với gần một nửa từng trực tiếp gặp phải tình huống không đáng tin cậy từ AI. Nhưng nhóm này cũng báo cáo mức độ đạt được lợi ích trong việc ra quyết định cao nhất trong số các ngành nghề.

Khoảng 11% người tham gia cho biết không có bất kỳ lo ngại nào về AI, nhưng 89% còn lại nêu ra năm mối lo chính.

Một trong những nỗi sợ lớn nhất của người dùng AI là liệu chatbot có đáng tin cậy hay không. Khoảng 27% người tham gia lo ngại AI đưa ra quyết định kém hoặc sai, trong khi chỉ 22% cho rằng AI giúp cải thiện việc ra quyết định.

Nỗi sợ lớn thứ hai là tác động của công nghệ đối với việc làm và nền kinh tế (22%), và điều này có thể dẫn đến tình trạng đình trệ tiền lương cũng như gia tăng bất bình đẳng. Đồng thời, cũng có lo ngại rằng AI đưa ra quyết định mà không có sự giám sát của con người, khiến con người trở nên thụ động (22%). Nỗi sợ thứ tư là người dùng mất đi khả năng tư duy phản biện (16%), và cuối cùng là AI không được quản lý và trách nhiệm không rõ ràng khi xảy ra sự cố (15%).

MỘT THẾ GIỚI CHIA RẼ VỀ AI

Trên toàn cầu, 67% người tham gia có cái nhìn tích cực về AI, một số khu vực cho thấy thái độ lạc quan hơn những nơi khác.

Người dùng châu Phi cận Sahara, Mỹ Latinh và Nam Á tích cực hơn nhiều về AI và cho rằng công nghệ giúp cân bằng cơ hội kinh tế, khiến việc khởi nghiệp hoặc tiếp cận giáo dục trở nên dễ dàng hơn.

“Tôi sống ở một quốc gia còn hạn chế về công nghệ, và tôi không thể chấp nhận nhiều thất bại. Với AI, tôi đã đạt trình độ chuyên nghiệp trong an ninh mạng, thiết kế UX, marketing và quản lý dự án cùng lúc. Đây là công cụ cân bằng cơ hội”, một người dùng tại Cameroon cho biết.

Tuy nhiên, người dùng ở Bắc Mỹ, Tây Âu và châu Đại Dương vẫn lo ngại nhiều hơn về khoảng trống quản trị, thất bại trong quy định và giám sát.

Đông Á cho thấy ít lo ngại về việc ai kiểm soát AI, nhưng lại rất quan tâm đến việc AI ảnh hưởng thế nào đến sự suy giảm khả năng nhận thức.

Xu hướng chung là ở các quốc gia phát triển, nơi AI được ứng dụng nhiều trong công việc, người dân lo lắng hơn về việc trí tuệ nhân tạo sẽ lấy đi việc làm và viễn cảnh đó đã bắt đầu xảy ra. Ngược lại, ở một số quốc gia đang phát triển, người dân ít lo lắng hơn về tác động của AI vì công nghệ vẫn chưa thực sự thâm nhập vào nơi làm việc, và còn nhiều mối quan tâm kinh tế cấp bách hơn.

Anthropic cho biết những phát hiện sẽ giúp định hướng cách công ty tiếp tục phát triển chatbot AI Claude.