Xung đột tại Iran đe dọa kế hoạch xây dựng hạ tầng AI khổng lồ ở Trung Đông

Trong vài năm trở lại đây, nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu đã rót hàng tỷ USD vào dự án hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI) tại Trung Đông. Khu vực này nhanh chóng trở thành điểm đến hấp dẫn nhờ nguồn năng lượng dồi dào, giá rẻ, quỹ đất lớn cho trung tâm dữ liệu, cùng với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ chính phủ các nước sở tại.

Tuy nhiên, cuộc xung đột tại Iran đang lan rộng sang một số quốc gia láng giềng ở Trung Đông đã làm dấy lên nhiều lo ngại về tương lai các dự án xây dựng trung tâm dữ liệu và hạ tầng số trong khu vực. Theo CNBC, một số chuyên gia nhận định nếu xung đột kéo dài, có thể làm thay đổi đáng kể chiến lược đầu tư của các công ty công nghệ toàn cầu.

Trên thực tế, một số trung tâm dữ liệu đã trở thành mục tiêu trong các cuộc tấn công gần đây. Làn sóng phản công của Iran nhắm vào cơ sở của Amazon Web Services (AWS) tại UAE và Bahrain, khiến nhiều dịch vụ ngân hàng, thanh toán, doanh nghiệp và cả dịch vụ dành cho người tiêu dùng bị gián đoạn.

Dù vậy, phần lớn chuyên gia nhận định rằng cuộc chiến Iran khó có thể khiến “hyperscaler” – tập đoàn công nghệ vận hành hạ tầng đám mây quy mô cực lớn – rút khỏi dự án AI đã xây dựng tại Trung Đông. Tuy nhiên, trong trường hợp xung đột kéo dài có thể ảnh hưởng đến quyết định đầu tư trong tương lai.

Ông Patrick J. Murphy, Giám đốc bộ phận địa chính trị của Hilco Global, cho rằng các công ty công nghệ có thể phải điều chỉnh lại chiến lược mở rộng hạ tầng.

Theo ông, nếu rủi ro địa chính trị tại khu vực Vùng Vịnh tiếp tục gia tăng, doanh nghiệp có thể đẩy nhanh tiến độ xây dựng trung tâm dữ liệu tại những khu vực khác như Bắc Âu, Ấn Độ hoặc Đông Nam Á – nơi có nguồn điện ổn định hơn, khung pháp lý rõ ràng và điều kiện an ninh dễ dự đoán hơn.

TRUNG TÂM DỮ LIỆU CÓ THỂ TRỞ THÀNH MỤC TIÊU TẤN CÔNG

Những năm gần đây, Trung Đông đã nhanh chóng trở thành trung tâm mới của hạ tầng AI toàn cầu. Nhiều tập đoàn công nghệ đang tận dụng nguồn năng lượng rẻ và sự hỗ trợ mạnh từ các chính phủ trong khu vực để xây dựng trung tâm dữ liệu quy mô lớn phục vụ làn sóng AI.

Các quốc gia trong khu vực cũng tích cực thu hút đầu tư quốc tế, đồng thời điều chỉnh chiến lược công nghệ nhằm cân bằng quan hệ với Hoa Kỳ. Và nỗ lực này đã mang lại kết quả rõ rệt. Các công ty như Oracle, Nvidia và Cisco đều tham gia vào dự án “siêu trung tâm AI” của OpenAI tại UAE, được gọi là Stargate.

Dự án này được phát triển cùng công ty công nghệ UAE G42, quy mô lên tới 10 dặm vuông và công suất dự kiến khoảng 5 gigawatt – tương đương một trong những cụm hạ tầng AI lớn nhất thế giới.

Ngoài ra, công ty AI của Saudi Arabia Humain cũng đang rót hàng tỷ USD để phát triển hạ tầng AI khu vực. Trong khi đó, Microsoft cho biết họ dự kiến đầu tư 15 tỷ USD vào UAE trước năm 2029.

Tuy nhiên, các cuộc tấn công gần đây của Iran đã khiến vấn đề an ninh của hạ tầng số tại Trung Đông được cân nhắc kỹ lưỡng.

Theo ông Aalok Mehta, Giám đốc tại tổ chức nghiên cứu Center for Strategic and International Studies, các cuộc tấn công này cho thấy trung tâm dữ liệu có thể bị coi là mục tiêu hợp pháp trong xung đột hiện đại.

Điều này có thể làm thay đổi cách công ty công nghệ suy nghĩ về kế hoạch bảo vệ cơ sở hạ tầng quan trọng của mình trong tương lai.

Theo ông Mehta, các doanh nghiệp phát triển hạ tầng AI có thể phải chuẩn bị nhiều kịch bản dự phòng, chẳng hạn như chuyển một phần đầu tư sang khu vực ít rủi ro hơn hoặc tăng cường hệ thống bảo vệ trung tâm dữ liệu bằng công nghệ phòng thủ tên lửa và chống máy bay không người lái.

XUNG ĐỘT KÉO DÀI CÓ THỂ KHIẾN ĐẦU TƯ CHẬM LẠI

Theo ông Tess deBlanc-Knowles, Giám đốc cấp cao tại tổ chức nghiên cứu Atlantic Council, khu vực này vẫn hấp dẫn nhờ nguồn vốn lớn từ các quỹ đầu tư quốc gia, sự ủng hộ mạnh mẽ từ chính phủ và nguồn năng lượng dồi dào.

Bên cạnh đó, Trung Đông còn đóng vai trò như cửa ngõ để tiếp cận thị trường đang phát triển ở “Global South” – tức các quốc gia đang phát triển tại châu Á, châu Phi và Mỹ Latinh.

UAE coi việc xây dựng hạ tầng AI là yếu tố then chốt cho chiến lược phát triển kinh tế trong tương lai. Quốc gia này đang rót hàng tỷ USD để thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền kinh tế dựa trên AI, đồng thời đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nhiều quan hệ hợp tác hạ tầng AI lớn trên thế giới.

Ngoài ra, với chi phí khổng lồ đã đầu tư vào trung tâm dữ liệu đang vận hành, cùng các hợp đồng điện năng, đất đai và kết nối cáp quang, việc di dời cơ sở hạ tầng này gần như không khả thi trong ngắn hạn.

Ông Tancrede Fulop, chuyên gia phân tích cổ phiếu cấp cao tại Morningstar, cho biết trung tâm dữ liệu thường phải đặt gần khách hàng để đảm bảo độ trễ thấp và dịch vụ ổn định. Nếu các công ty đóng cửa hoặc chuyển địa điểm trung tâm dữ liệu, họ có thể vi phạm cam kết dịch vụ với khách hàng, đồng thời đối mặt với rủi ro lớn về uy tín.

TÍNH TOÁN LẠI CHIẾN LƯỢC

Dù chưa rút khỏi khu vực, các tập đoàn công nghệ chắc chắn sẽ phải cân nhắc kỹ lưỡng hơn về chiến lược đầu tư trong bối cảnh xung đột Iran. Theo các chuyên gia, nhiều công ty có thể lựa chọn “phòng ngừa rủi ro” bằng cách làm chậm tốc độ đầu tư mới hoặc tạm dừng một số kế hoạch hợp tác.

Nếu xung đột kéo dài hoặc leo thang, các doanh nghiệp có thể bắt đầu đánh giá những trung tâm hạ tầng AI thay thế ở các khu vực khác nhằm giảm mức độ phụ thuộc vào Trung Đông.

Ông Gary Wojtaszek, Chủ tịch kiêm CEO tạm quyền của Pure Data Centre Group, cho biết công ty của ông hiện đang vận hành trung tâm dữ liệu tại Riyadh và Abu Dhabi, có thể sẽ giảm tốc độ mở rộng tại Trung Đông.

Theo ông Wojtaszek, trước khi xung đột bùng phát, khu vực này gần như là điểm đến lý tưởng cho hạ tầng AI, nhờ nguồn năng lượng dồi dào và nguồn vốn đầu tư lớn. Nhưng hiện tại, các doanh nghiệp buộc phải cân nhắc thận trọng hơn.

Tuy vậy, ông Wojtaszek vẫn tin rằng tình hình căng thẳng sẽ sớm hạ nhiệt và trong dài hạn, Trung Đông vẫn sẽ là điểm nóng phát triển hạ tầng AI.

Trong thời gian tới, các công ty công nghệ có thể sẽ tiến hành nhiều phép tính chi phí – lợi ích trước khi đưa ra quyết định đầu tư mới. Họ sẽ phải trả lời hàng loạt câu hỏi quan trọng như: Xung đột này kéo dài bao lâu?; Chi phí để tăng cường bảo vệ trung tâm dữ liệu?; Có địa điểm nào khác phù hợp để xây dựng hạ tầng AI hay không?; Việc chuyển dự án sang khu vực khác sẽ khiến tiến độ chậm bao lâu?...

Hiện tại, các tập đoàn công nghệ lớn như Google và Microsoft từ chối bình luận về cuộc xung đột tại Iran ảnh hưởng thế nào đến dự án trung tâm dữ liệu và hạ tầng AI của họ tại Trung Đông.