CEO Sam Altman lên tiếng trước quan điểm AI "tiêu tốn lượng nước khổng lồ"

Giám đốc Điều hành Sam Altman vừa lên tiếng bảo vệ ngành trí tuệ nhân tạo trước những chỉ trích xoay quanh mức tiêu thụ tài nguyên, đặc biệt là nước và điện của các trung tâm dữ liệu. Ông cho rằng nhiều thông tin lan truyền trên mạng về việc AI “ngốn lượng nước khổng lồ” là không đúng sự thật, thậm chí “hoàn toàn vô lý”.

Phát biểu bên lề Hội nghị India AI Impact, trong cuộc phỏng vấn với giới báo chí, ông Altman được hỏi về những lo ngại phổ biến liên quan đến AI – như mức tiêu thụ năng lượng và nước của các hệ thống như ChatGPT, theo CNBC.

Ông Altman phản bác mạnh mẽ các tuyên bố cho rằng mỗi truy vấn gửi tới ChatGPT tiêu tốn hàng lít nước. Theo ông, những con số đó “không hề có liên hệ với thực tế”.

Các trung tâm dữ liệu - nơi vận hành hệ thống AI – từ lâu vốn sử dụng lượng nước lớn để làm mát thiết bị điện tử và tránh quá nhiệt. Tuy nhiên, công nghệ làm mát đang được cải tiến đáng kể. Một số trung tâm dữ liệu thế hệ mới thậm chí không còn phụ thuộc vào nước để làm mát.

Dù vậy, báo cáo công bố tháng trước của công ty công nghệ nước Xylem và tổ chức Global Water Intelligence dự báo rằng lượng nước dùng làm mát trung tâm dữ liệu có thể tăng hơn ba lần trong 25 năm tới, do nhu cầu tính toán toàn cầu tăng mạnh. Điều này đồng nghĩa với áp lực ngày càng lớn lên hệ thống tài nguyên nước.

Ông Altman bác bỏ lo ngại về nước, nhưng thừa nhận vấn đề năng lượng là điều đáng bàn. Theo ông, không phải mỗi câu hỏi gửi đến AI tiêu tốn quá nhiều điện, mà là tổng thể nhu cầu sử dụng AI trên toàn cầu đang tăng nhanh.

“Thế giới đang dùng AI ngày càng nhiều. Vì vậy, chúng ta cần chuyển nhanh sang các nguồn năng lượng như hạt nhân, gió và mặt trời”, CEO OpenAI nói.

Khi được hỏi về nhận định trước đây của tỷ phú Bill Gates – người cho rằng não người là minh chứng cho khả năng tiến hóa theo hướng tiết kiệm năng lượng, và AI cũng có thể làm được điều tương tự – ông Altman tỏ ra không hoàn toàn đồng tình.

Ông cho rằng sự so sánh hiện nay thường thiếu công bằng. “Người ta hay nói việc huấn luyện mô hình AI tiêu tốn bao nhiêu năng lượng. Nhưng để đào tạo một con người cũng tốn rất nhiều năng lượng”, ông Altman nói. “Bạn cần khoảng 20 năm sống, cùng toàn bộ thực phẩm tiêu thụ trong thời gian đó trước khi trở nên đủ ‘thông minh’.”

Theo ông, phép so sánh hợp lý hơn là: sau khi mô hình AI đã được huấn luyện xong, nếu đặt một câu hỏi cho ChatGPT, lượng năng lượng cần để hệ thống trả lời là bao nhiêu, so với năng lượng mà một con người cần để suy nghĩ và trả lời câu hỏi đó.

Ông Altman cho rằng nếu đo theo cách này, AI có thể bắt kịp, thậm chí ngang bằng về hiệu quả năng lượng.

Quá trình ông nhắc đến được gọi là “inference” (suy luận), tức giai đoạn sử dụng mô hình đã được huấn luyện để tạo ra đầu ra mới. Giai đoạn này thường tiêu tốn ít năng lượng hơn nhiều so với giai đoạn huấn luyện ban đầu – vốn đòi hỏi lượng tài nguyên tính toán cực lớn.

AI, ĐIỆN NĂNG VÀ ÁP LỰC HẠ TẦNG

Những phát biểu của ông Altman, đặc biệt là việc so sánh AI với con người, đã làm dấy lên tranh luận trên mạng xã hội, trong bối cảnh nhiều người lo ngại AI có thể thay thế công việc của con người.

Ông Sridhar Vembu, đồng sáng lập và là nhà khoa học trưởng của công ty phần mềm Ấn Độ Zoho Corporation, đã lên tiếng phản đối sự tương đồng giữa con người và máy móc. Ông viết trên mạng xã hội X rằng mình “không muốn sống trong một thế giới nơi công nghệ được đặt ngang hàng với con người”.

Cuộc tranh luận diễn ra khi chính phủ và doanh nghiệp trên toàn cầu đang rót hàng tỷ USD xây dựng trung tâm dữ liệu mới để đáp ứng nhu cầu tính toán của AI.

Theo báo cáo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố hồi tháng 5, mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu toàn cầu trong năm 2023 đã đạt ngưỡng tương đương với tổng mức tiêu thụ điện của cả Đức hoặc Pháp – chỉ ít lâu sau khi ChatGPT ra mắt và tạo ra làn sóng AI toàn cầu.

Trước áp lực này, một số chính phủ đã tìm cách đẩy nhanh quy trình phê duyệt dự án năng lượng mới, đặc biệt là nguồn điện giá rẻ, nhằm đáp ứng nhu cầu tăng vọt từ ngành công nghệ. Tuy nhiên, các nhà môi trường cảnh báo rằng việc mở rộng nhanh chóng nguồn điện truyền thống có thể đi ngược lại mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (net-zero) mà nhiều quốc gia đã cam kết.

Tại Hoa Kỳ, một số cộng đồng địa phương cũng phản đối việc xây dựng trung tâm dữ liệu mới vì lo ngại gây quá tải lưới điện và làm tăng chi phí điện sinh hoạt. Tuần trước, Hội đồng thành phố San Marcos (bang Texas) đã bác bỏ dự án trung tâm dữ liệu trị giá 1,5 tỷ USD sau nhiều tháng vấp phải sự phản đối của người dân.

Trước làn sóng phản ứng này, nhiều lãnh đạo công nghệ, trong đó có ông Altman, cho rằng tương lai của AI đòi hỏi mở rộng sản xuất điện từ nhiều nguồn khác nhau, đặc biệt là năng lượng tái tạo và điện hạt nhân.

Rõ ràng, khi AI ngày càng trở thành hạ tầng cốt lõi của nền kinh tế số, câu hỏi không còn là “AI có tiêu tốn tài nguyên hay không”, mà là làm thế nào để xây dựng hệ sinh thái năng lượng đủ lớn, đủ sạch và đủ bền vững để nuôi dưỡng làn sóng công nghệ mới này.