Big Fund Trung Quốc dẫn đầu đàm phán rót vốn, đưa DeepSeek lên định giá 45 tỷ USD

Quỹ đầu tư bán dẫn lớn nhất do nhà nước Trung Quốc hậu thuẫn – China Integrated Circuit Industry Investment Fund, thường được gọi là “Big Fund” – đang đàm phán để dẫn dắt vòng gọi vốn đầu tiên của DeepSeek, với mức định giá có thể lên tới khoảng 45 tỷ USD.

Theo Financial Times, đây là bước tiến lớn trong các cuộc thảo luận đang diễn ra, đồng thời phản ánh sự quan tâm ngày càng tăng của cả nhà nước lẫn khu vực tư nhân đối với các công ty phát triển mô hình AI tiên tiến tại Trung Quốc. Bên cạnh Big Fund, những nhà đầu tư khác – trong đó có tập đoàn công nghệ Tencent – cũng đang cân nhắc tham gia, dù danh sách cuối cùng vẫn chưa được chốt.

QUỸ ĐẦU TƯ BÁN DẪN LỚN NHẤT NHÀ NƯỚC DẪN ĐẦU ĐÀM PHÁN

Điểm đáng chú ý là mức định giá của DeepSeek đã tăng mạnh chỉ trong thời gian ngắn. Khi bắt đầu quá trình gọi vốn cách đây vài tuần, startup này được định giá khoảng 20 tỷ USD. Tuy nhiên, làn sóng đầu tư vào AI cùng kỳ vọng về tiềm năng công nghệ đã nhanh chóng đẩy con số này lên hơn gấp đôi, bất chấp việc DeepSeek hiện chưa tập trung rõ ràng vào thương mại hóa.

DeepSeek trở thành tâm điểm chú ý toàn cầu vào tháng 1/2025, khi công bố mô hình ngôn ngữ lớn R1 – một hệ thống mã nguồn mở có hiệu năng cao nhưng được cho là chỉ sử dụng một phần nhỏ năng lực tính toán so với các mô hình của các đối thủ Mỹ như OpenAI. Thành công này giúp công ty nhanh chóng lọt vào nhóm những phòng thí nghiệm AI hàng đầu Trung Quốc.

Nhà sáng lập tỷ phú Liang Wenfeng hiện kiểm soát khoảng 89,5% cổ phần DeepSeek thông qua sở hữu cá nhân và các tổ chức liên quan, theo hồ sơ công ty. Một số nguồn tin cho biết ông cũng có thể tham gia đầu tư thêm trong vòng gọi vốn này.

Việc Big Fund – công cụ chiến lược trong chính sách công nghiệp của Bắc Kinh – tham gia không chỉ mang ý nghĩa tài chính mà còn là tín hiệu chính trị rõ ràng. Trung Quốc đang thúc đẩy mạnh mẽ chiến lược tự chủ công nghệ, đặc biệt trong bối cảnh Mỹ siết chặt kiểm soát xuất khẩu đối với các công nghệ then chốt như thiết bị sản xuất bán dẫn tiên tiến.

Trong ba giai đoạn huy động vốn, Big Fund đã tích lũy khoảng 47 tỷ USD trong vòng gọi vốn thứ ba vào năm 2024, với mục tiêu đầu tư vào thiết bị và vật liệu bán dẫn. Trước đó, quỹ này đã rót vốn vào những trụ cột của ngành chip Trung Quốc như Semiconductor Manufacturing International Corporation – xưởng đúc chip lớn nhất nước – và Yangtze Memory Technologies, nhà sản xuất bộ nhớ hàng đầu.

THAM VỌNG XÂY DỰNG HỆ SINH THÁI AI NỘI ĐỊA

Ở góc độ công nghệ, DeepSeek đang cho thấy sự gắn kết ngày càng chặt chẽ với hệ sinh thái phần cứng trong nước. Trong lần ra mắt mô hình V4 mới nhất, công ty cho biết hệ thống đã được tối ưu hóa để chạy suy luận trên dòng chip Ascend 950PR của Huawei.

Điều này diễn ra trong bối cảnh doanh số chip AI của Huawei tăng mạnh trong năm qua, giúp hãng vượt qua Nvidia tại thị trường Trung Quốc – nơi các sản phẩm tiên tiến của Nvidia vẫn bị hạn chế do các lệnh cấm xuất khẩu từ Mỹ.

Tuy nhiên, năng lực sản xuất chip AI của Trung Quốc vẫn còn khoảng cách đáng kể so với Mỹ. Tổng sản lượng chỉ chiếm một phần nhỏ, và công nghệ thường chậm hơn ít nhất hai thế hệ. Để thu hẹp khoảng cách này, Bắc Kinh đang thúc đẩy sự phối hợp chặt chẽ giữa các công ty công nghệ, từ nhà sản xuất chip đến các nhà phát triển mô hình AI.

Mục tiêu là xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh gồm phần cứng, phần mềm và mô hình AI nội địa – đủ sức duy trì khả năng cạnh tranh ngay cả khi các biện pháp kiểm soát công nghệ từ phương Tây ngày càng siết chặt.

Theo cảnh báo từ CEO Nvidia, Jensen Huang, kịch bản này có thể tạo ra thách thức lớn đối với vị thế dẫn đầu toàn cầu của Mỹ. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, ông cho rằng nếu các mô hình AI như DeepSeek được phát triển và tối ưu đầu tiên trên phần cứng của Huawei, điều đó có thể dẫn tới một hệ sinh thái công nghệ “phi Mỹ”, nơi các mô hình AI toàn cầu vận hành tốt nhất trên nền tảng không phải của Mỹ.

Dù vậy, DeepSeek hiện vẫn chủ yếu tập trung vào nghiên cứu và phát triển các mô hình AI tiên tiến, thay vì xây dựng mô hình kinh doanh rõ ràng. Công ty chưa đẩy mạnh cung cấp dịch vụ AI cho doanh nghiệp hay mở rộng chatbot cho người tiêu dùng như nhiều đối thủ.

Trong khi đó, các đối thủ nội địa như Zhipu AI và Moonshot AI đang ghi nhận doanh thu tăng trưởng mạnh, cho thấy thị trường AI Trung Quốc đang bước vào giai đoạn cạnh tranh khốc liệt hơn.

Ban đầu, ông Liang Wenfeng chỉ dự định huy động một khoản vốn mang tính biểu tượng nhằm định giá quyền chọn cổ phiếu, qua đó giữ chân các nhà nghiên cứu trước làn sóng cạnh tranh nhân tài ngày càng gay gắt. Trong ngành AI, quyền chọn cổ phiếu thường chiếm phần lớn trong gói đãi ngộ dành cho kỹ sư và nhà khoa học.