Big Tech ngày càng “thống trị” phố Wall

Theo Financial Times, thị trường chứng khoán Mỹ vừa ghi nhận kỷ lục lần thứ 36 trong năm, nhưng niềm vui của giới đầu tư không trọn vẹn. Chỉ số S&P 500 tiếp tục tăng, song 397 cổ phiếu trong rổ này lại giảm giá — một nghịch lý chưa từng có trong suốt 35 năm qua.

8 TRONG SỐ 10 DOANH NGHIỆP LỚN NHẤT S&P 500 THUỘC LĨNH VỰC CÔNG NGHỆ

“Thị trường đang trở nên tập trung một cách đáng lo ngại”, Jacob Sonnenberg, nhà quản lý danh mục đầu tư tại Irving Investors (California), nhận xét. “Nếu nhà đầu tư không nắm giữ khoảng 10 mã cổ phiếu công nghệ hàng đầu, gần như không thể kiếm lời”.

Trong tuần lễ Nvidia trở thành công ty 5.000 tỷ USD đầu tiên thế giới, sự thống trị của nhóm Big Tech càng rõ rệt hơn bao giờ hết. Tám trong số 10 doanh nghiệp lớn nhất S&P 500 thuộc lĩnh vực công nghệ, chiếm tới 36% tổng giá trị vốn hóa toàn thị trường Mỹ, đóng góp 60% mức tăng của chỉ số kể từ tháng 4, và gần 80% tăng trưởng lợi nhuận ròng trong 12 tháng qua.

Theo Nomura, chỉ riêng ba cái tên Alphabet, Broadcom và Nvidia đã chiếm gần như toàn bộ mức tăng 2,4% của S&P 500 trong năm phiên giao dịch gần nhất.

Steven Grey, Giám đốc đầu tư của Grey Value Management, bình luận: “Chúng ta đang ở trong một thị trường được dẫn dắt bởi đà tăng giá, nơi một nhóm nhỏ công ty công nghệ giao dịch ở mức định giá đáng ngờ”.

Dù S&P 500 tăng khoảng 16% từ đầu năm, phần lớn lợi nhuận đến từ việc “nhắm mắt đi theo làn sóng AI”. Thậm chí, chỉ số toàn cầu MSCI All World, vốn đại diện cho hơn 2.000 công ty ở 40 thị trường, cũng đang bị “lệch” nặng — gần 1/4 giá trị nằm trong tay 8 tập đoàn công nghệ Mỹ.

“HIỆU ỨNG AI”: VỪA LÀ ĐỘNG LỰC, VỪA LÀ RỦI RO TIỀM ẨN

Từ sau khủng hoảng tài chính 2008, Apple, Microsoft hay Meta đã liên tục kéo thị trường Mỹ đi lên. Giờ đây, “cơn sốt AI” chỉ làm gia tốc thêm quá trình tập trung quyền lực này.

Chỉ riêng Google, Amazon, Meta và Microsoft dự kiến chi hơn 400 tỷ USD cho trung tâm dữ liệu vào năm 2026, sau khi đã bỏ ra 350 tỷ USD trong năm nay. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), làn sóng đầu tư AI khổng lồ đang giúp Mỹ tránh được nguy cơ suy thoái sâu.

Tuy nhiên, đằng sau sự hưng phấn là nỗi lo về chi tiêu vượt kiểm soát và khả năng sinh lời chưa chắc chắn. Kết quả kinh doanh quý vừa qua đã phản ánh rõ sự “không chắc chắn” này. Alphabet tăng vốn đầu tư năm 2025 lên 93 tỷ USD, cổ phiếu tăng 3%. Ngược lại, Meta mất 12% giá trị khi thông báo chi hơn 100 tỷ USD cho AI trong năm tới. Trong khi đó, Microsoft, dù vừa vượt mốc 4.000 tỷ USD, vẫn giảm 3% sau khi công bố mức chi tiêu tăng 74% so với cùng kỳ.

“Thị trường tập trung cao độ đã giúp nhiều nhà đầu tư kiếm lời. Nhưng nếu một trong những ‘gã khổng lồ’ này sụp đổ, toàn bộ thị trường có thể bị kéo theo”, Kathryn Kaminski, chiến lược gia của AlphaSimplex, cảnh báo.

Từ khi ChatGPT ra mắt tháng 11/2022, chỉ số các cổ phiếu gắn với AI đã tăng 165%, trong khi S&P 500 tăng 70% và các doanh nghiệp không ứng dụng AI chỉ tăng 25%.

Nhưng năm nay, xu hướng đang đảo chiều: những công ty AI “hạng hai” như Palantir, Oracle, GE Vernova, Vistra, Seagate hay Teradyne lại bắt đầu vượt trội.

Theo chuyên gia Que Nguyen (Research Affiliates), không chỉ AI mới là động cơ. Các công ty lớn như Amazon hay Apple vẫn có nhiều mảng kinh doanh khác - từ điện toán đám mây đến phần cứng, thương mại điện tử. AI chỉ là sợi dây kết nối, không phải toàn bộ câu chuyện.

Thậm chí, một số nghiên cứu cho rằng thị trường tập trung chưa chắc đồng nghĩa với rủi ro cao hơn. Báo cáo “The Fallacy of Concentration” của Mark Kritzman và David Turkington cho thấy chiến lược nắm giữ dài hạn trong giai đoạn tập trung vẫn mang lại lợi nhuận gấp đôi và rủi ro thấp hơn so với việc giảm tỷ trọng cổ phiếu khi thị trường mất cân bằng.

KHI KỲ VỌNG VƯỢT XA THỰC TẾ

Sự lạc quan về AI đang bao phủ Phố Wall. Các nhà đầu tư tin rằng nhóm công ty dẫn đầu có thể tiếp tục tạo ra lượng tiền mặt khổng lồ trong tương lai, bất chấp nguy cơ cạnh tranh bào mòn thị phần.

“Có khả năng những công ty này sẽ tiếp tục thống trị trong nhiều năm tới”, chuyên gia Kaminski nhận định. Tuy nhiên, chuyên gia kinh tế Qian Wang (Vanguard) cảnh báo: “Khi kỳ vọng vượt xa thực tế, rủi ro giảm giá thường lớn hơn cơ hội tăng trưởng”.

Các chỉ số định giá đang chạm ngưỡng cực đoan nhất trong 25 năm. Hệ số P/E điều chỉnh theo chu kỳ (CAPE) của S&P 500 ở mức cao nhất kể từ năm 2000. Tỷ lệ giá trên doanh thu vượt đỉnh bong bóng dotcom 1999. Tổng giá trị vốn hóa thị trường Mỹ đã bằng 225% GDP, trong khi trung bình lịch sử chỉ 85%.

Một số chuyên gia cho rằng “cơn sốt AI” hiện tại có thể tái hiện bi kịch bong bóng công nghệ 2000. Khi ấy, nhiều công ty như Cisco vẫn có lãi và mô hình kinh doanh thực, nhưng cổ phiếu sau đó rơi 90%.

Điểm khác biệt là các tập đoàn AI hiện nay đang tự tài trợ phần lớn chi tiêu. Song điều đó có thể đang thay đổi. Meta vừa lên kế hoạch phát hành 25 tỷ USD trái phiếu, còn Oracle bán 18 tỷ USD trái phiếu để xây trung tâm dữ liệu cho OpenAI.

Chiến lược gia Charlie McElligott (Nomura) cho rằng: “Giai đoạn dễ chịu, nơi cuộc đua AI được tự tài trợ, đang dần khép lại. Khi các ông lớn phải vay nợ để tiếp tục, tâm lý hưng phấn có thể nhanh chóng chuyển thành hoài nghi”.

Dẫu vậy, hiện tại, phần lớn nhà đầu tư vẫn sợ bỏ lỡ cơ hội hơn là sợ rủi ro. AI đang được xem như chìa khóa vàng của thời đại mới, và Phố Wall, một lần nữa, đang đánh cược rằng lần này “mọi thứ sẽ khác”.

Như một nhà đầu tư kỳ cựu nói: “Mọi người không còn lo mất tiền - họ chỉ sợ bỏ lỡ cơ hội. Và đó chính là tín hiệu nguy hiểm nhất của mọi bong bóng tài chính”.